"Ja właściwie, tak jak pan Jourdain z molierowskiej sztuki, który dowiedział się, że mówi prozą, dowiedziałem się, że służę prawom człowieka" - powiedział Bartoszewski, dziękując za wyróżnienie podczas uroczystości w siedzibie RPO w Warszawie. "Próbuję postępować zgodnie z zasadami, które są na tyle ogólne i zdrowe, że służą prawom człowieka" - dodał.

RPO Irena Lipowicz mówiła, że chociaż doktryna ochrony praw człowieka powstała po 1945 r. po doświadczeniach totalitaryzmu, to Bartoszewski wszystkie jej elementy wprowadzał w życie wcześniej.

Jak przypomniała, Bartoszewski mówi: "wystarczyło zachowywać się przyzwoicie".

"Odpowiedź, której Władysław Bartoszewski udzielał na swoje życiowe wyzwania w sytuacji skrajnego zagrożenia, jest odpowiedzią, która pozostaje uniwersalna, która przekracza skalę doświadczenia pokolenia, która przekracza skalę doświadczenia polskiego i która przekracza skalę doświadczenia europejskiego" - podkreśliła Lipowicz.

W laudacji prof. Uniwersytetu Jagiellońskiego Jerzy Zdrada powiedział, że koleje życia i dokonania Bartoszewskiego stanowią przegląd narodowej historii Polski ostatniego wieku.

Podkreślił, że Bartoszewski tworzył model patriotyzmu otwartego, pozbawionego nienawiści i ksenofobii. "Za granicą widziano w panu człowieka, który w najcięższych czasach pozostał wierny swym chrześcijańskim przekonaniom, niestrudzenie wstawiał się za upokorzonymi bliźnimi oraz angażował gorliwie w pojednanie między narodami" - zaznaczył.

Bartoszewski - pisarz, historyk, więzień KL Auschwitz, żołnierz Armii Krajowej, działacz Rady Pomocy Żydom „Żegota”, uczestnik powstania warszawskiego; po wojnie więziony przez władze komunistyczne; w niepodległej Polsce minister spraw zagranicznych, orędownik dialogu polsko-niemieckiego i polsko-żydowskiego.

Obecnie Bartoszewski jest sekretarzem stanu w gabinecie Donalda Tuska i pełnomocnikiem premiera ds. dialogu międzynarodowego.

Odznaka "Za zasługi dla ochrony praw człowieka" nadawana jest osobom, organizacjom lub instytucjom w Polsce i poza granicami kraju za szczególne osiągnięcia w dziedzinie ochrony praw człowieka. Na odznace znajduje się łacińska sentencja "Iustitias vestras iudicabo" (Sprawiedliwość waszą sądzić będę).

Odznaką uhonorowano do tej pory m.in. założyciela WOŚP Jurka Owsiaka, założyciela i prezesa Stowarzyszenia Przyjaciół Integracji Piotra Pawłowskiego, Caritas Polska, Federację Rodzin Katyńskich, Stowarzyszenie Memoriał, przełożoną wspólnoty "Chleb Życia" siostrę Małgorzatę Chmielewską, Polską Akcję Humanitarną, Kamiliańską Misję Pomocy Społecznej, Polskie Stowarzyszenie na Rzecz Osób z Upośledzeniem Umysłowym.

Odznaka została ustanowiona rozporządzeniem prezydenta z listopada 2009 r.