Zdaniem partnerki w Sektorze Instytucji Finansowych w Deloitte, Doroty Snarskiej-Kuman, wynik badania oznacza, że wymagane uchwałą KNF z lipca ubiegłego roku zasady ładu korporacyjnego (corporate governance) wdrożyło zdecydowanie mniej instytucji niż można się było spodziewać. "Spodziewaliśmy się, że będzie ich więcej. Tym bardziej, że zasady te dotyczą podmiotów z sektora nadzorowanego, cieszących się zainteresowaniem publicznym" - powiedziała Snarska-Kuman podczas spotkania z dziennikarzami.

Na wdrożenie zasad ładu korporacyjnego (ZŁK) i powiadomienie o tym KNF objęte tym obowiązkiem firmy miały czas do końca ubiegłego roku. Do tego czasu odpowiednie informacje powinny zostać zamieszczone też na ich stronach internetowych.

Doradca zarządu Deloitte Wiesław Thor ocenił, że praprzyczyną większości spektakularnych bankructw w ciągu ostatnich 15 lat był nieporządek w korporacji. "Miało to zawsze miejsce zanim doszło do zakłóceń finansowych w przedsiębiorstwie, to praprzyczyna późniejszych problemów" - powiedział.

ZŁK dotyczą bardzo szerokiego zakresu zagadnień, zawierają wytyczne w zakresie m.in. organizacji i struktury instytucji nadzorowanych, relacji z inwestorami, polityki wynagradzania, relacji z klientami, czy wykonywania uprawnień z aktywów nabytych na ryzyko klienta. Według uchwały KNF firmy mogą odstąpić od wdrożenia poszczególnych zasad, ale muszą wyjaśnić, dlaczego to robią (reguła zastosuj lub wyjaśnij, z ang. comply or explain).

  Łukasz Grzejdziak
Regulacja finansowania usług publicznych w Europie>>>

Zgodnie z badaniem ponad połowa podmiotów (55 proc.) udostępniła informacje o podjęciu uchwały w sprawie ZŁK, ale z uwzględnieniem zasady "zastosuj lub wyjaśnij". W podmiotach tych zdecydowano, że nie wszystkie paragrafy zasad zostaną wdrożone. Zdaniem autorów raportu 18 proc. instytucji udostępniło lakoniczne informacje o przyjęciu ZŁK bądź nie zamieściło informacji o tym na stronie internetowej. Natomiast 27 proc. podmiotów nie zamieściło dotąd informacji o przyjęciu ZŁK na swoich stronach internetowych, nie wiadomo również nic o podjęciu przez ich organy stosownych uchwał - tak jakby w ogóle nie dostrzegły uchwały KNF.

Z największym odzewem zasady zalecone przez KNF spotkały się w Towarzystwach Funduszy Inwestycyjnych - wdrożyło je 86 proc. instytucji (z tego 81 proc. w pełni, a 5 proc. częściowo). Nieco gorzej jest w bankach działających w formie spółki akcyjnej (58 proc. wdrożyło ZŁK w pełni, a 17 proc. częściowo). O podobnym poziomie wdrożenia zasad można mówić w przypadku domów maklerskich (55 proc. wdrożyło w pełni, a 17 proc. częściowo) oraz powszechnych towarzystw emerytalnych (połowa realizuje ZŁK w pełni, a niemal 30 proc. częściowo). Najwięcej problemów z zastosowaniem zalecenia KNF mają towarzystwa ubezpieczeniowe, bowiem 42 proc. z nich w ogóle nie odniosło się do uchwały w sprawie ZŁK (29 proc. poinformowało, że częściowo wdrożyło zasady ładu korporacyjnego, a drugie tyle poinformowało ogólnikowo o ich przyjęciu).

Jednocześnie z raportu wynika, że nowe wytyczne najczęściej przyjęły spółki z udziałem skarbu państwa (zrobiło tak 92 proc. instytucji), podczas gdy w przypadku spółek będących częścią międzynarodowych grup finansowych odsetek ten wyniósł 73 proc.

Najczęściej spółki wyłączały ze stosowania zasadę zapewnienie możliwości elektronicznego aktywnego udziału w walnym zgromadzeniu akcjonariuszy. Tłumaczono przy tym, że dostępne rozwiązania informatyczne nie gwarantują bezpiecznego przeprowadzenia elektronicznego WZA. Kolejnymi często wyłączanymi ze stosowania zasadami są: "zapewnienie udziału w radzie nadzorczej spółki odpowiedniej liczby niezależnych członków"; "prowadzenie posiedzeń rady nadzorczej spółki w języku polskim"; "polityka wynagradzania członków rady nadzorczej, zarządu oraz osób pełniących kluczowe funkcje w spółce", "wykonywanie uprawnień z aktywów nabytych na ryzyko klienta". W tym ostatnim przypadku spółki tłumaczyły zwykle, że nie prowadzą takiej działalności.

Eksperci z Deloitte zwrócili uwagę, że w pierwszej połowie przyszłego roku KNF oceni wdrożenie ZŁK przez nadzorowane instytucje. Komisja będzie to brała pod uwagę przygotowując Badanie i Ocenę Nadzorczą (BION). "Jeżeli BION spadnie poniżej określonej wartości brzegowej, KNF może zakazać podmiotowi wypłaty dywidendy" - ostrzegł Thor.

Badanie Deloitte objęło 106 instytucji nadzorowanych przez KNF: 36 banków, 21 towarzystw funduszy inwestycyjnych, 21 towarzystw ubezpieczeniowych, 18 domów maklerskich, 10 powszechnych towarzystw emerytalnych. Przeprowadzono je metodą analizy danych zastanych i polegało na weryfikacji informacji udostępnianych na stronach internetowych wybranych do badania podmiotów.(PAP)