Projekt zintegrowany "LIFE-Małopolska w zdrowej atmosferze" otrzymał w 2016 r. ponad 9,9 mln euro dofinansowania z Komisji Europejskiej. Zakładał on m.in. stworzenie sieci ekodoradców, którzy na poziomie gmin wspierają wdrażanie regionalnego programu ochrony powietrza i organizują programy dofinansowania dla mieszkańców, pozwalające na wymianę ogrzewania na ekologiczne.

Jak poinformował marszałek Małopolski Jacek Krupa, w przedsięwzięcie zaangażowało się w sumie 61 partnerów – 55 małopolskich gmin, Województwo Śląskie, a także: Stowarzyszenie Krakowski Alarm Smogowy, Krajowa Agencja Poszanowania Energii, Instytut VITO NV z Belgii, Słowacki Instytut Hydrometeorologii w Bratysławie i Ministerstwo Środowiska Republiki Czeskiej.

„Projekt LIFE pozwala nam w jeszcze większym stopniu zmobilizować działania antysmogowe w naszym regionie” - ocenił Krupa.

Jak podkreślają władze regionu, profesjonalne wsparcie 60 ekodoradców, sprowadza się nie tylko do pomocy przy wypełnianiu wniosków o dotację na wymianę przestarzałych pieców, ale też m.in. przeprowadzają oni fachowe badania budynków mieszkalnych kamerą termowizyjną.

Eksperci projektu LIFE wśród swoich obowiązków mają też kontrolę palenisk - sprawdzają, czy mieszkańcy nie spalają w piecach np. śmieci. W ostatnim roku przeprowadzili w sumie 680 takich kontroli.

Ekodoradcy organizują również "ekolekcje" w szkołach i przedszkolach, wyjaśniając najmłodszym, jaki wpływ na jakość powietrza ma spalanie śmieci czy nieekologicznego opału. Do tej pory odbyło się 287 takich spotkań, w których wzięło udział 15 tys. dzieci.

„Rok pracy ekodoradców pokazał nam jak bardzo byli potrzebni naszym mieszkańcom – w tym czasie udzieli ponad 155 tysięcy porad, w czasie których nie tylko wyjaśniali zasady udzielania dotacji na wymianę pieców, ale też pomagali wypełniać wnioski, czy tłumaczyli przepisy uchwał antysmogowych. A wszystko w prosty i przystępny sposób” - ocenił wicemarszałek Wojciech Kozak.

Według władz regionu, program LIFE to jedno z narzędzi, dzięki któremu Małopolska ma ograniczyć niską emisję i poprawić stan powietrza w regionie.

Według wytycznych zaktualizowanego Programu Ochrony Powietrza Województwa Małopolskiego, region powinien do 2023 r. osiągnąć dopuszczalne poziomy zanieczyszczeń w powietrzu: pyłu PM10, PM2,5, benzo(a)pirenu, dwutlenku azotu i ozonu.

W tym celu w Regionalnym Programie Operacyjnym Województwa Małopolskiego przeznaczono na dotacje na wymianę przestarzałych pieców w sumie 295 mln zł. Środki te pozwolą na likwidację ponad 26,5 tys. tzw. kopciuchów.

Małopolska była pierwszym regionem w Polsce, w którym przyjęto regulacje antysmogowe dla całego województwa. Przepisy weszły w życie 1 lipca br. i wprowadziły ograniczenia dotyczące eksploatacji kotłów węglowych oraz paliw stałych złej jakości. Zgodnie z uchwałą sejmiku województwa z 23 stycznia br., w Małopolsce nadal można używać paliw stałych do ogrzewania, w tym węgla, ale zabroniono montowania przestarzałych pieców "kopciuchów" i korzystania z paliw niskiej jakości: mułów i flotów węglowych oraz drewna o wilgotności powyżej 20 proc.

Do 1 stycznia 2023 r. mają zostać wymienione wszystkie stare piece, z wyjątkiem pieców klasy 3. i 4., dla których przewidziano 10-letni okres przejściowy. W nowo budowanych domach i obiektach od 1 lipca powinny być montowane kotły grzewcze spełniające wymagania ekoprojektu. Do końca 2026 r. kominki będą musiały mieć sprawność cieplną na poziomie co najmniej 80 proc. Nie trzeba będzie wymieniać kominków już zamontowanych. Żeby spełniały wskazane poziomy sprawności, wystarczy doposażyć je w specjalne urządzenia, np. elektrofiltry, dostępne na polskim rynku. (PAP)

autor: Rafał Grzyb

edytor: Sonia Sobczyk