Samorząd i administracja

Samorząd i administracja

Temat dnia

Ciężki sprzęt, lekkie wsparcie - Lasy za mało wykładają na drogi

Zdaniem samorządowców Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe, które zarabia miliardy złotych na sprzedaży drewna, nie partycypuje wystarczająco w utrzymaniu dróg gminnych i powiatowych. A to po nich porusza się ciężki sprzęt i pojazdy wykorzystywane w przewozie drewna i maszyn leśnych. Samorządowcy domagają się ustalenia na nowo zasad, na których Lasy Państwowe będą współfinansować koszty remontów i modernizacji tych dróg.

Maria Dec-Kiełb

19.01.2026

Wojewoda: Gmina nie może zakazać używania fajerwerków przez cały rok

Samorząd terytorialny Środowisko

Uchwała wprowadzająca całoroczny zakaz używania wyrobów pirotechnicznych w Szklarskiej Porębie została uznana za sprzeczną z prawem. Wojewoda Dolnośląski wskazał, że gmina ustanowiła stały zakaz bez wykazania nagłego, lokalnego zagrożenia, podczas gdy przepisy porządkowe mogą obowiązywać jedynie tymczasowo i wyłącznie w zakresie nieuregulowanym ustawowo.

Robert Horbaczewski

19.01.2026

Samorząd terytorialny Środowisko

Sądy odsłaniają koszty gospodarki łowieckiej

Środowisko Finanse publiczne Administracja publiczna

Nadzór nad działalnością Polskiego Związku Łowieckiego sprawuje minister klimatu i środowiska, ale PZŁ uważa, że nie ma obowiązku przekazania ministrowi sprawozdań finansowych i ich nie przekazuje. Nie podaje ich również do publicznej wiadomości, mimo że wykonuje zadania publiczne, związane z prowadzeniem gospodarki łowieckiej. W wojewódzkich sądach administracyjnych Związek coraz częściej przegrywa spory o jawność.

Regina Skibińska

17.01.2026

Środowisko Finanse publiczne Administracja publiczna

Koniec „kobiety” i „mężczyzny” w akcie małżeństwa. Nowe wzory dokumentów w USC

Prawo cywilne Prawo rodzinne Administracja publiczna Prawo europejskie

Polska zmieni wzór aktu małżeństwa, zastępując określenia „kobieta” i „mężczyzna” neutralnymi „pierwszy małżonek” i „drugi małżonek”. Projekt nowelizacji rozporządzenia w sprawie wzorów dokumentów wydawanych z zakresu rejestracji stanu cywilnego umożliwi transkrypcję zagranicznych małżeństw osób tej samej płci. To wykonanie wyroku TSUE i dostosowanie prawa do ustawy krajowej i do prawa UE.

Robert Horbaczewski

16.01.2026

Prawo cywilne Prawo rodzinne Administracja publiczna Prawo europejskie

Docelowo pół miliona żołnierzy - wojsko wdraża nowy Program Rozwoju Sił Zbrojnych

Wojsko Bezpieczeństwo publiczne

Docelowo Siły Zbrojne RP mają liczyć pół miliona żołnierzy, z czego 300 tys. to żołnierze w służbie czynnej (w wojskach operacyjnych i WOT), a 200 tys. to przeszkoleni rezerwiści m.in. w ramach tzw. rezerwy wysokiej gotowości, przygotowanej do szybkiego zasilenia jednostek w razie potrzeby. Jednostki WP podzielone zostaną na stopnie gotowości, powstanie jednostka do eksperymentowania z nowym sprzętem. W piątek Sztab Generalny poinformował o rozpoczęciu wdrażania nowego Program Rozwoju Sił Zbrojnych.

rh/pap

16.01.2026

Wojsko Bezpieczeństwo publiczne

„Punkt schronienia” w projekcie ustawy o ochronie ludności - tylko co to jest?

Budownictwo Obrona cywilna Bezpieczeństwo publiczne

Nowa wersja projektu ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej wprowadza pojęcie „punktu schronienia” jako element infrastruktury ochronnej. MSWiA uzasadnia, że celem jest zwiększenie dostępności miejsc zapewniających podstawową ochronę. Brak formalnych procedur, minimalnych wymogów technicznych i jasnego statusu prawnego budzi poważne wątpliwości ekspertów i wojewodów.

Robert Horbaczewski

16.01.2026

Budownictwo Obrona cywilna Bezpieczeństwo publiczne

Polecamy książki samorządowe

Nowość

-10%

KSeF w praktyce samorządu terytorialnego + Szkolenie on-line ebook

Ewa Sokołowska Sprawdź

Cena promocyjna: 161,10 zł

Cena regularna: 179,00 zł

Najniższa cena w ostatnich 30 dniach: 134,25 zł

Przedsprzedaż

-15%

Meritum. Postępowanie administracyjne, egzekucyjne i sądowoadministracyjne [PRZEDSPRZEDAŻ]

Marek Wierzbowski Sprawdź

Cena promocyjna: 254,15 zł

Cena regularna: 299,00 zł

Najniższa cena w ostatnich 30 dniach: 224,25 zł

Przedsprzedaż

-15%

Zamówienia publiczne w jednostkach samorządowych. Nowe zasady, procedury i dokumentacja [PRZEDSPRZEDAŻ]

Beata Potemska Sprawdź

Cena promocyjna: 126,64 zł

Cena regularna: 149,00 zł

Najniższa cena w ostatnich 30 dniach: 111,74 zł

Nowość

-10%

Ochrona ludności i obrona cywilna w jednostkach samorządu terytorialnego

Agnieszka Bednarczyk-Płachta, Katarzyna Myślińska Sprawdź

Cena promocyjna: 179,10 zł

Cena regularna: 199,00 zł

Najniższa cena w ostatnich 30 dniach: 149,25 zł

Nowość

-50%

Zajęcie pasa drogowego. Prawo, procedury, praktyka

Jonatan Hasiewicz Sprawdź

Cena promocyjna: 84,49 zł

Cena regularna: 169,00 zł

Najniższa cena w ostatnich 30 dniach: 84,49 zł

Przedsprzedaż

-15%

Konkurs, czyli przyrzeczenie publiczne, jako instytucja Prawa zamówień publicznych [PRZEDSPRZEDAŻ]

Mariusz Filipek Sprawdź

Cena promocyjna: 169,14 zł

Cena regularna: 199,00 zł

Najniższa cena w ostatnich 30 dniach: 149,25 zł

Nowość

-10%

Samorządowa polityka klimatyczna

Anna Barczak Sprawdź

Cena promocyjna: 116,10 zł

Cena regularna: 129,00 zł

Najniższa cena w ostatnich 30 dniach: 96,75 zł

Nowość

-10%

VAT w gminach

Artur Mudrecki Sprawdź

Cena promocyjna: 116,10 zł

Cena regularna: 129,00 zł

Najniższa cena w ostatnich 30 dniach: 38,70 zł

Sądowy spór o pieniądze na muzeum o Wołyniu

Samorząd terytorialny Prawo cywilne Finanse publiczne Wymiar sprawiedliwości Nieruchomości Ukraina

Ustalenia, czy porozumienie administracyjne obowiązuje, czy też doszło do jego skutecznego rozwiązania, nie można kwestionować przed sądem powszechnym, gdyż nie jest to sprawa cywilna - wynika z postanowienia lubelskiego Sądu Okręgowego odrzucającego powództwo miasta Chełm. Chodzi o umowę – z której wycofał się resort kultury - na kwotę 162 milionów złotych. Miasto miało dzięki niej zbudować Muzeum Pamięci Ofiar Rzezi Wołyńskiej.

Michał Kosiarski

19.01.2026

Samorząd terytorialny Prawo cywilne Finanse publiczne Wymiar sprawiedliwości Nieruchomości Ukraina

Wygaszanie pomocy obywatelom Ukrainy może sparaliżować rynek pracy

Prawo pracy Ukraina Rynek pracy

Konfederacja Lewiatan krytykuje projekt ustawy, który przewiduje ograniczenie możliwości zatrudniania obywateli Ukrainy w uproszczonej procedurze, wygaszenie ochrony czasowej po 30 dniach nieobecności w Polsce oraz dalsze zawieszenie terminów załatwiania spraw pobytowych przez wojewodów - aż do 4 marca 2027 roku. Przepisy te nie były konsultowane z organizacjami pracodawców.

Grażyna J. Leśniak

19.01.2026

Prawo pracy Ukraina Rynek pracy

Rynek Pracy Specjalistów w 2025 r. Raport Pracuj.pl

Prawo pracy Rynek pracy

Rok 2025 przyniósł stabilizację na rynku pracy. W serwisie Pracuj.pl opublikowano ponad 762 tys. ofert pracy, a liczba aktywnych klientów osiągnęła rekordowy poziom 61,8 tys. Dane pokazują także rosnącą aktywność kandydatów – liczba aplikacji wzrosła o 5 proc. rok do roku, a w ciągu dwóch lat aż o 20 proc. Mimo dyskusji o wpływie AI i ostrożności firm, rynek rekrutacyjny pozostaje w równowadze.

Grażyna J. Leśniak

19.01.2026

Prawo pracy Rynek pracy

Wsteczne wyrejestrowanie się z ZUS nie zlikwiduje zadłużenia składkowego

Ubezpieczenia społeczne

Zdarza się, że przedsiębiorcy (płatnicy), którzy mają zaległości składkowe, składają korekty i próbują niejako wstecznie „wyrejestrować się z ZUS”. W ich zamyśle dzięki temu zadłużenie zostanie...

Joanna Śliwińska

19.01.2026

PIE: Usługi e-administracji w Polsce niezbyt popularne

Administracja publiczna E-doręczenia

Jak wynika z danych Eurostatu opracowanych przez PIE, Polska znalazła się na czwartym miejscu od końca w UE pod względem odsetka obywateli, którzy w 2025 r. skorzystali z usług administracji...

kk/pap

18.01.2026

Dziura w jezdni, wyrwa w budżecie

Drogi Domowe finanse Ubezpieczenia

Zarządca drogi nie tylko powinien naprawiać dziury w jezdni, ale w wielu przypadkach także dziury w budżecie kierowców, którzy z powodu fatalnej nawierzchni uszkodzili samochód. Droga do...

Regina Skibińska

17.01.2026

Sąd: Długotrwała nieobecność uzasadniała wypowiedzenie umowy

Prawo pracy HR

Zwolnienia lekarskie pracownika zaburzały plany produkcyjne, wpływały na mniejszą wydajność i ilość wykonanej produkcji oraz wiązały się z koniecznością wyznaczenia zastępstw i wykonywania pracy w...

Dorian Lesner

17.01.2026

Do obywateli dotarło już 11 mln „Poradników bezpieczeństwa”

Obrona cywilna Bezpieczeństwo publiczne

Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji dostarczyło już obywatelom 11 mln „Poradników bezpieczeństwa". W pierwszej kolejności poradniki otrzymały osoby zamieszkujące województwa lubelskie,...

Robert Horbaczewski

16.01.2026

Jawność wynagrodzeń – stanowisko RPO w sprawie projektu

Prawo pracy Finanse Prawo europejskie Rynek pracy

Projekt ustawy o jawności wynagrodzeń powierza określone zadania i kompetencje organowi do spraw równości, którym w Polsce jest rzecznik praw obywatelskich. Odnoszą się one zarówno do podmiotów...

Grażyna J. Leśniak

16.01.2026

SN: Obniżenie wartości działki po zmianie planu zagospodarowania

Samorząd terytorialny Prawo cywilne Wymiar sprawiedliwości

Sąd Apelacyjny, wydając wyrok, pogorszył sytuację prawną powódki w stosunku do właścicieli nieruchomości na terenach objętych ciągłością planistyczną gminy. Pogorszenie to ma charakter rażąco...

Katarzyna Żaczkiewicz-Zborska

16.01.2026

Rozliczenie podatku od nieruchomości - co sprawia problemy

Podatki i opłaty lokalne Doradca podatkowy

Do końca stycznia przedsiębiorcy muszą złożyć deklarację na podatek od nieruchomości za 2026 r., co będzie testem obowiązujących od 2025 r. nowych przepisów. Muszą przy tym uwzględnić nowe...

Monika Pogroszewska

16.01.2026

Uczestnik PPK może skorzystać z obniżenia swojej wpłaty podstawowej

Domowe finanse Prawo pracy PPK

Jeżeli miesięczne wynagrodzenie uczestnika pracowniczych planów kapitałowych nie przekracza 1,2-krotności minimalnego wynagrodzenia, może on złożyć podmiotowi zatrudniającemu deklarację obniżenia...

Anna Puszkarska

16.01.2026

Rząd przedstawił projekt zmian we wspólnotach mieszkaniowych

Budownictwo Nieruchomości

Projektowana nowelizacja ustawy o własności lokali ma wprowadzić jasne zasady dotyczące balkonów, uprościć dochodzenie roszczeń od deweloperów, ułatwić podejmowanie uchwał w we wspólnocie. Zmiany...

Robert Horbaczewski

15.01.2026

Wiemy, ile wyniosą podwyżki w jednostkach budżetowych

Administracja publiczna Finansowanie zdrowia Zawody medyczne Rynek pracy Zdrowie publiczne Zmiany w prawie 2026

Wynagrodzenia w podmiotach leczniczych, będących zakładami budżetowymi, ustala się raz w roku na podstawie stawek dla poszczególnych kategorii zaszeregowania pracowników. Resort zdrowia właśnie...

Michał Kosiarski

15.01.2026

Rozpatrywanie wniosków o bon ciepłowniczy już na nowych zasadach

Domowe finanse Dodatek osłonowy Energetyka

Gmina nie musi już rozpatrywać wniosków o bon ciepłowniczy, jeśli na jej terenie nie funkcjonuje wymagany system ciepłowniczy albo cena ciepła nie przekracza określonego poziomu. W takich sytuacjach...

Robert Horbaczewski

15.01.2026

Polisy dla sołtysów – jak gminy dostosowują się do nowych przepisów

Finanse samorządów Ubezpieczenia

Od 1 stycznia 2026 r. gminy mają obowiązek kupić sołtysom polisę OC i NNW podczas wykonywania zadań inkasenta podatkowego lub przy realizacji umów związanych z mieniem komunalnym. Ustawodawca nie...

Regina Skibińska

15.01.2026

Nasz news

Państwo wydaje pieniądze na kształcenie urzędników, ale nie śledzi ich losów

Administracja publiczna Prawo pracy Służba cywilna

Nikt nie wie, ilu absolwentów KSAP obecnie nadal pracuje w administracji publicznej, a ilu z niej odeszło np. do sektora prywatnego. Takich danych nie posiada sama szkoła, choć na wykształcenie...

Grażyna J. Leśniak

15.01.2026

Samorząd terytorialny Budownictwo Prawo gospodarcze Nieruchomości Ład Przestrzenny

Jest kolejna wersja projektu tzw. ustawy podażowej, która ma zwiększyć liczbę gruntów przeznaczonych pod społeczne budownictwo mieszkaniowe. Chodzi głównie o niewykorzystane nieruchomości, które mają...

Michał Kosiarski

13.01.2026

Aktualności
- Wojewoda: Gmina nie może zakazać używania fajerwerków przez cały rok
  Uchwała wprowadzająca całoroczny zakaz używania wyrobów pirotechnicznych w Szklarskiej Porębie została uznana za sprzeczną z prawem. Wojewoda Dolnośląski wskazał, że gmina ustanowiła stały zakaz bez wykazania nagłego, lokalnego zagrożenia, podczas gdy przepisy porządkowe mogą obowiązywać jedynie tymczasowo i wyłącznie w zakresie nieuregulowanym ustawowo.
- Ciężki sprzęt, lekkie wsparcie - Lasy za mało wykładają na drogi
  Zdaniem samorządowców Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe, które zarabia miliardy złotych na sprzedaży drewna, nie partycypuje wystarczająco w utrzymaniu dróg gminnych i powiatowych. A to po nich porusza się ciężki sprzęt i pojazdy wykorzystywane w przewozie drewna i maszyn leśnych. Samorządowcy domagają się ustalenia na nowo zasad, na których Lasy Państwowe będą współfinansować koszty remontów i modernizacji tych dróg.
- Sądy odsłaniają koszty gospodarki łowieckiej
  Nadzór nad działalnością Polskiego Związku Łowieckiego sprawuje minister klimatu i środowiska, ale PZŁ uważa, że nie ma obowiązku przekazania ministrowi sprawozdań finansowych i ich nie przekazuje. Nie podaje ich również do publicznej wiadomości, mimo że wykonuje zadania publiczne, związane z prowadzeniem gospodarki łowieckiej. W wojewódzkich sądach administracyjnych Związek coraz częściej przegrywa spory o jawność.
Zobacz więcej
Zmiany w prawie
- Nowe progi unijne w zamówieniach publicznych, czyli co muszą wiedzieć zamawiający
  1 stycznia 2026 roku weszły w życie zaktualizowane progi unijne w zamówieniach publicznych. Choć zmiany są niewielkie, mogą przesądzić o konieczności stosowania pełnego reżimu unijnego. Zamawiający powinni zwrócić szczególną uwagę na prawidłowe szacowanie wartości zamówień, właściwy kurs euro oraz aktualizację procedur, aby uniknąć ryzyka odwołań i powtórzenia postępowań.
- Od 2 stycznia zakaz polowań na pięć gatunków ptaków
  Ministerstwo Klimatu i Środowiska przypomniało w piątek, że od 2 stycznia 2026 roku obowiązuje zakaz polowań na pięć gatunków ptaków. Chodzi tu o: głowienkę, czernicę, łyskę, jarząbka oraz słonkę. W piątek weszła w życie zaktualizowana lista gatunków zwierząt łownych, nie ma na niej tych gatunków ptaków.
- Sołtys z ubezpieczeniem, a jednostki pomocnicze z nowymi kompetencjami
  Od 1 stycznia 2026 r. gminy mogą tworzyć młodzieżowe rady jednostek pomocniczych, np. w sołectwach, a wójt powołać konwent sołtysów. Nowelizacja ustawy o samorządzie gminnym oraz ustawy o funduszu sołeckim wprowadza też obowiązkowe diety oraz ubezpieczenia OC i NNW dla sołtysów, a także upraszcza procedurę składania wniosków o fundusz sołecki oraz zmiany w ich ocenie.
Zobacz więcej
Opinie
- Adwokaci i komornicy pod lupą - sądy w 2025 r. wyznaczyły nowe granice informacji publicznej
  Rok 2025 przyniósł kolejne istotne doprecyzowania w stosowaniu ustawy o dostępie do informacji publicznej. Orzecznictwo sądów administracyjnych precyzyjniej określiło krąg podmiotów zobowiązanych do udostępniania informacji, granice pojęcia nadużycia prawa do informacji publicznej oraz zakres stosowania przepisów kodeksu postępowania administracyjnego w procedurze udostępniania informacji publicznej – pisze dr Bartosz Mendyk.
- Prof. Bandarzewski: Unitarne państwo nie musi ograniczać samorządu
  Polska jest państwem jednolitym, co w pewnym stopniu określa zakres samorządności. Jednak znacznie większym problemem jest niechęć znacznej części klasy politycznej, różnych opcji, do powierzania samorządom terytorialnym zbyt dużego zakresu praw i obowiązków – twierdzi prof. Kazimierz Bandarzewski z Uniwersytetu Jagiellońskiego. Uważa, że od lat ma miejsce przeciwne zjawisko – odbieranie samorządom już posiadanych kompetencji.
- Sejm pod alkomatem marszałka - projekt atrakcyjny politycznie, ale ryzykowny
  Regularnie powraca społeczne oburzenie „dziwnym” zachowaniem parlamentarzystów. Odpowiedzią na nie ma być poselski projekt ustawy, pozwalający marszałkowi na podstawie „uzasadnionych podejrzeń” poddać posła badaniu alkomatem i wykluczyć go z obrad. Choć intuicyjnie pomysł wydaje się rozsądny, w praktyce może rodzić poważne wątpliwości konstytucyjne i ustrojowe. W utrwalonych demokracjach nie ma takich przepisów.
Zobacz więcej
Orzeczenia
- SN: Obniżenie wartości działki po zmianie planu zagospodarowania
  Sąd Apelacyjny, wydając wyrok, pogorszył sytuację prawną powódki w stosunku do właścicieli nieruchomości na terenach objętych ciągłością planistyczną gminy. Pogorszenie to ma charakter rażąco niesprawiedliwy - zostało zdeterminowane przyczynami całkowicie od powódki niezależnymi - zaniedbaniami gminy w prowadzeniu polityki przestrzennej. A naruszenie konstytucyjnych praw powódki wprost potwierdził TK. Sąd Najwyższy zajmie się skargą nadzwyczajną rzecznika praw obywatelskich 20 stycznia br.
- WSA uchylił część zapisów dotyczących strefy czystego transportu w Krakowie
  Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w środę stwierdził nieważność niektórych zapisów uchwały o strefie czystego transportu (SCT) w Krakowie. Zakwestionował m.in. regulacje dotyczące definicji mieszkańca oraz nieuwzględnienia prywatnych placówek medycznych przy zwalnianiu z opłat.
- NSA: Równość wobec prawa również w prawie do abonamentu parkingowego
  NSA podkreślił, że przyznawanie abonamentów parkingowych w strefach płatnego parkowania może dotyczyć wybranych użytkowników dróg, jednak kryteria różnicujące muszą być racjonalne, proporcjonalne i powiązane z celem regulacji. Granice uznaniowości rady gminy wyznacza zarówno ustawa o drogach publicznych, jak i konstytucyjna zasada równości wobec prawa. W sprawie łódzkiej uchwały ich naruszenie skutkowało stwierdzeniem nieważności części przepisów.
Zobacz więcej
Pytania i odpowiedzi
- Czy rada gminy może zwiększyć wymiar religii w szkołach publicznych?
  Aktualnie nie ma podstawy prawnej do zwiększenia przez radę gminy wymiaru zajęć z religii w szkołach. Organ prowadzący mógłby jedynie nieodpłatne udostępnić sale lekcyjne na cele katechetyczne, w terminach wolnych od zajęć szkolnych, gdyby strona kościelna we własnym zakresie miała organizować dodatkowe zajęcia dla uczniów - wyjaśnia ekspert z programu LEX.
- Czy radny może być członkiem gminnej komisji rozwiązywania problemów alkoholowych?
  Przepisy ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, jak i ustawy o samorządzie gminnym regulującej status radnego, nie przewidują zakazu zasiadania radnych w gminnej komisji rozwiązywania problemów alkoholowych - wyjaśnia ekspert z programu LEX.
- Czy wszyscy pracownicy samorządowi podlegają ocenie okresowej?
  Ocenom okresowym podlegają wszyscy pracownicy samorządowi zatrudnieni na stanowiskach urzędniczych i kierowniczych urzędniczych, niezależnie od stanowiska i zakresu obowiązków - wyjaśnia ekspert z programu LEX.
Zobacz więcej