Skarżący zwrócił się do partii politycznej o udostępnienie informacji publicznej poprzez:

  1. wskazanie, ile postępowań dyscyplinarnych było lub jest prowadzonych przed Partyjnym Sądem Koleżeńskim od 1 stycznia 2016 r. do 30 czerwca 2024 r., oraz ile takich postępowań jest w toku według stanu na 30 czerwca 2024 r.
  2. podanie wyroków oraz postanowień (po niezbędnej anonimizacji tych dokumentów) wydanych przez Partyjny Sąd Koleżeński od 1 stycznia 2016 r. do 30 czerwca 2024 r.

 

Partia polityczna odmówiła podania tych danych, wobec czego skarżący wniósł sprawę do sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie 7 marca 2025 r. w skardze na bezczynność partii zobowiązał ją do rozpoznania wniosku skarżącego mężczyzny.

Chodziło o udostępnienie informacji publicznej w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Sąd I instancji stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem.

 

Dane z sądu koleżeńskiego nie do wglądu

Zdaniem sądu partia jest podmiotem zobowiązanym do udzielania informacji publicznej, w rozumieniu ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej. Jednocześnie wniosek nie był ukierunkowany na uzyskanie informacji publicznej o działalności partii, rozumianej jako realizacja zadań i celów publicznych czy też wydatkowania środków publicznych. Skarżący, domagając się informacji na temat funkcjonowania wewnętrznej jednostki organizacyjnej partii – sądu koleżeńskiego, nie mógł działać w celu społecznej kontroli wykonywania zadań publicznych i wydatkowania środków publicznych partii politycznej. Dlatego też WSA uznał, że żądane informacje nie mają charakteru informacji publicznej.

Niemniej, biorąc pod uwagę brak udzielenia przez partię odpowiedzi w terminie ustawowym, skargę na bezczynność sąd uznał za zasadną. Aby uchylić się od zarzutu bezczynności, podmiot zobowiązany winien bowiem zawiadomić wnioskodawcę w formie pisemnej, iż żądana informacja nie ma charakteru informacji publicznej, czego partia polityczna nie uczyniła.

Skargę kasacyjną wniósł skarżący, zaskarżając powyższy wyrok w całości. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł inaczej niż WSA, uznał skargę za zasadną. 

 

Jawność życia publicznego

Trafnie zarzucono w skardze kasacyjnej naruszenie art. 1 ust. 1 oraz art. 4 i art. 6 ustawy o dostępie do informacji publicznej.

Sąd I instancji nietrafnie przyjął, że informacje odnoszące się do działalności Partyjnego Sądu Koleżeńskiego dotyczące liczby postępowań dyscyplinarnych prowadzonych w tym sądzie – nie stanowią informacji publicznej.

Prawidłowa wykładnia art. 2 i art. 61 ust. 1 Konstytucji RP wprowadziła zasadę jawności i transparentności życia publicznego oraz prawa do informacji publicznej jako publicznego prawa podmiotowego, m.in. o działalności osób i jednostek organizacyjnych, w zakresie w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa prowadzi do wniosku, że żądane przez skarżącego we wniosku informacje stanowią informacje publiczne.

NSA podkreślił, że istnieją podmioty zobowiązane do udostępnienia informacji publicznej, mimo że nie są "podmiotami wykonującymi zadania publiczne" w rozumieniu ustawy. Do takich podmiotów należą właśnie partie polityczne.

Na podstawie Konstytucji RP należy przyjąć, że informacją o sprawach publicznych, czyli informacją publiczną jest informacja o działalności partii politycznych, w zakresie w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa.

Sąd II instancji orzekł w duchu zasady jawności i transparentności życia publicznego (tj. zasady wywodzonej z art. 2 Konstytucji RP), mając na uwadze charakter konstytucyjnego prawa dostępu do informacji publicznej jako politycznego publicznego prawa podmiotowego, z jednoczesnym odrzuceniem rezultatów wykładni prowadzącej ad absurdum.

Wyrok NSA z 19 grudnia 2025 r., sygn. akt  III OSK 985/25

 

Sprawdź również książkę: AI dla prawników. Sztuczna inteligencja w praktyce zawodów prawniczych [PRZEDSPRZEDAŻ] >>