Nowe wzory aktów małżeństwa

Koniec „kobiety” i „mężczyzny” w aktach małżeństwa. Nowe wzory dokumentów w USC

Źródło: iStock

Polska zmieni wzory aktów małżeństwa, zastępując określenia „kobieta” i „mężczyzna” neutralnymi „pierwszy małżonek” i „drugi małżonek”. Projekt nowelizacji rozporządzenia w sprawie wzorów dokumentów wydawanych z zakresu rejestracji stanu cywilnego umożliwi transkrypcję zagranicznych małżeństw osób tej samej płci. To wykonanie wyroku TSUE i dostosowanie prawa do ustawy krajowej i do prawa UE.

Jak wyjaśnia Ministerstwo Cyfryzacji, projektowane rozporządzenie w sprawie wzorów dokumentów wydawanych z zakresu rejestracji stanu cywilnego stanowi dostosowanie wzorów dokumentów do ustawy z 28 listopada 2014 r. – Prawo o aktach stanu cywilnego ( PRASC).

Obowiązujące dziś rozporządzenie określa wzory odpisu zupełnego aktu małżeństwa oraz odpisu skróconego aktu małżeństwa w ich papierowej oraz elektronicznej postaci. Wzory te w swojej treści:

w sekcji „Dane osób, które zawarły małżeństwo” zawierają rubryki o nazwie: „Mężczyzna” oraz „Kobieta”,
w sekcji „Dane rodziców” - rubryki: „Ojciec mężczyzny”, „Matka mężczyzny”, „Ojciec kobiety”, „Matka kobiety”,
w sekcji "Nazwiska małżonków po zawarciu związku małżeńskiego" - rubryki „Mężczyzny”, „Kobiety”.

Również wzór zaświadczenia o zamieszczonych lub niezamieszczonych w rejestrze stanu cywilnego danych dotyczących wskazanej osoby posługuje się rubrykami: „Kobieta”, „Mężczyzna”.

Ustawa Prawo o aktach stanu cywilnego posługuje się zaś określeniem „małżonków” bez identyfikowania ich płci. Również przepisy dotyczące transkrypcji zagranicznych aktów stanu cywilnego zawarte w art. 104-107 ustawy posługują się pojęciem „małżonka”.

Zmiany rozporządzenia mają więc zapewnić zgodność z ustawą o aktach stanu cywilnego oraz unijnymi standardami, w tym rozporządzeniem 2016/1191 w sprawie promowania swobodnego przepływu obywateli poprzez uproszczenie wymogów dotyczących przedkładania określonych dokumentów urzędowych w Unii Europejskiej i zmieniające rozporządzenie (UE) nr 1024/2012 (załącznik nr 4 „Małżeństwo – wielojęzyczny standardowy formularz”) wymusza stosowanie określeń neutralnych: Małżonek A i Małżonek B.

Przeczytaj także: TSUE: Polska musi uznawać małżeństwa jednopłciowe zawarte za granicą

Ojciec pierwszego małżonka zamiast ojca mężczyzny

W projektowanym rozporządzeniu proponuje się zmianę wzorów odpisu zupełnego i odpisu skróconego aktu małżeństwa, a także zaświadczenia o zamieszczonych lub niezamieszczonych w rejestrze stanu cywilnego danych dotyczących wskazanej osoby przez zastąpienie nazw rubryk:

„Kobieta” oraz „Mężczyzna” odpowiednio określeniem „Pierwszy małżonek”, „Drugi Małżonek” – w sekcji „Dane osób, które zawarły małżeństwo” we wzorze odpisu zupełnego oraz skróconego aktu małżeństwa, a także zaświadczenia o zamieszczonych lub niezamieszczonych w rejestrze stanu cywilnego danych dotyczących wskazanej osoby,
„Ojciec mężczyzny”, „Matka mężczyzny”, „Ojciec kobiety”, „Matka kobiety” - określeniami „Ojciec pierwszego małżonka”, „Matka pierwszego małżonka”, „Ojciec drugiego małżonka”, „Matka drugiego małżonka” - w sekcji „Dane rodziców” we wzorze odpisu zupełnego oraz skróconego aktu małżeństwa,
- „Mężczyzny”, „Kobiety” - określeniami „Pierwszego małżonka”, „Drugiego małżonka” - w sekcji „Nazwiska małżonków po zawarciu związku małżeńskiego” oraz sekcji „Aktualnie noszone nazwisko, jeżeli jest inne niż po zawarciu małżeństwa” we wzorze odpisu zupełnego oraz skróconego aktu małżeństwa.

Osiem miesięcy na dostosowanie się do zmian

Ministerstwo cyfryzacji planuje, że projektowane rozporządzenie wejdzie w życie po 8 miesiącach od dnia ogłoszenia. Taki termin wejścia w życia rozporządzenia podyktowany jest koniecznością wykonania niezbędnych prac programistycznych w rejestrze stanu cywilnego, które umożliwią sporządzenie aktu małżeństwa lub jego transkrypcję i wydanie odpisu aktu małżeństwa oraz zaświadczenia o zamieszczonych lub niezamieszczonych w rejestrze stanu cywilnego danych dotyczących wskazanej osoby zgodnego z nowym wzorem. Ministerstwo cyfryzacji wyjaśnia, że prace objąć muszą zarówno postać papierową, jak i elektroniczną dokumentów, a także uwzględniać konieczność przeprowadzenia procesu wytwórczego oraz testów regresji dla sprawdzenia wpływu zmian na inne procesy w rejestrze stanu cywilnego. Koszt zmiany wzorów dokumentów szacowany jest na 2,8 mln zł.

Polska dostosuje się do wyroku

Wicepremier i minister cyfryzacji Krzysztof Gawkowski podkreślił, że projektowane zmiany mają umożliwić praktyczne wdrożenie wyroku TSUE z 25 listopada 2025 r. i dostosowanie polskich rejestrów do wymogów prawa unijnego. TSUE wskazał jednocześnie, że państwa członkowskie nie mają obowiązku wprowadzania małżeństw jednopłciowych do prawa krajowego, ale nie mogą odmówić uznania związków zawartych legalnie w innym kraju UE. Podkreślił, że działania rządu wynikają z obowiązku prawnego, a nie zmiany definicji małżeństwa w polskim prawie.

- Polska ma obowiązek uznawać małżeństwa osób tej samej płci zawarte legalnie w innych krajach UE. To prawo, które musimy i chcemy stosować – wyrok TSUE jest jasny” – napisał Gawkowski na platformie X.

Nowość