Wielu osobom problem sprawia zrozumienie istoty podlegania ubezpieczeniom społecznym przez osobę prowadzącą działalność gospodarczą. Następuje ono z mocy prawa, a nie dopiero w wyniku zgłoszenia do ZUS. Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność. Taki status ma m.in. osoba prowadząca działalność gospodarczą na podstawie przepisów Prawa przedsiębiorców (art. 8 ust. 6 pkt 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych).
Czytaj również: Kwota zadłużenia wśród aktywnych płatników przez rok powiększyła się o ponad 1,5 mld zł>>
Wyrejestrowanie się z ZUS a prowadzenie działalności gospodarczej
Zarówno wpis do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, jak i zgłoszenie do ubezpieczeń w ZUS, ma charakter jedynie deklaratoryjny, a więc potwierdza istniejący stan rzeczy. Decydujące znaczenie, czy przedsiębiorca podlega ubezpieczeniom społecznym ma wyłącznie to, czy działalność gospodarcza jest rzeczywiście prowadzona. Sam fakt złożenia korekty i „wyrejestrowania się z ZUS” nie zmieni nic w sytuacji przedsiębiorcy, jeśli działalność faktycznie była prowadzona.
W systemie LEX znajdziesz zagadnienie powiązane z tym artykułem:
Ubezpieczenia społeczne
Najczęściej czytane w temacie:
Czytaj więcej w systemie informacji prawnej LEX
To zagadnienie zawiera:
Najczęściej czytane w temacie:
Czytaj więcej w systemie informacji prawnej LEX
Czytaj też w LEX: Likwidacja indywidualnie prowadzonej działalności gospodarczej krok po kroku >
W tym miejscu trzeba zwrócić uwagę, że choć także wpis w CEIDG nie jest przesądzający, o tym, czy działalność gospodarcza była prowadzona, to jednak powoduje on powstanie takiego domniemania, które może być obalone. Wielokrotnie wypowiadał się na ten temat Sąd Najwyższy. I tak np. w wyroku z 10 kwietnia 2019 r., sygn. akt III UK 104/18, stwierdził, że ocena, czy działalność gospodarcza rzeczywiście jest wykonywana należy do sfery ustaleń faktycznych, a istnienie wpisu do ewidencji nie przesądza o faktycznym prowadzeniu działalności gospodarczej, jednakże wpis ten prowadzi do domniemania prawnego, według którego osoba wpisana do ewidencji, która nie zgłosiła zawiadomienia o zaprzestaniu (zawieszeniu) prowadzenia działalności gospodarczej, jest traktowana jako prowadząca taką działalność. Domniemywa się, że skoro nie nastąpiło wykreślenie działalności gospodarczej z ewidencji lub jej zawieszenie, to działalność ta była faktycznie prowadzona i w związku z tym istnieje obowiązek zapłaty składek na ubezpieczenie społeczne. Domniemanie to może być obalone w drodze przeprowadzenia przeciwdowodu, który obciąża stronę twierdzącą o faktach przeciwnych twierdzeniom wynikającym z domniemania.
To domniemanie może zatem w niektórych sprawach obalać ZUS, twierdząc, że dana osoba prowadzi tylko fikcyjną działalność (najczęściej w celu wyłudzenia zasiłków z ubezpieczenia chorobowego), a w innych sprawach rzekomy przedsiębiorca, twierdząc, że tak naprawdę nie wykonywał działalności.
Teoretycznie zatem jest możliwe, że osoba, która była zgłoszona do ZUS jako prowadzący pozarolniczą działalność gospodarczą, obaliła to domniemanie. W praktyce jednak jest to możliwość iluzoryczna.
Zobacz też procedurę w LEX: Ustalanie statusu przedsiębiorcy >
Cena promocyjna: 62.1 zł
|Cena regularna: 69 zł
|Najniższa cena w ostatnich 30 dniach: 48.3 zł
Kiedy można mówić o prowadzeniu działalności gospodarczej
Przede wszystkim trzeba podkreślić, że przy ocenie, czy działalność była prowadzona, nie ma znaczenia, czy i jakie przychody uzyskiwał przedsiębiorca. Jak zwracał wielokrotnie uwagę SN (np. w postanowieniu z 12 marca 2025 r., sygn. akt II USK 143/24, O działalności gospodarczej jako stanowiącej tytuł do podlegania ubezpieczeniom społecznym można mówić wtedy, gdy są spełnione kumulatywnie wszystkie przesłanki wymienione w art. 3 Prawa przedsiębiorców, tj. zarobkowy charakter prowadzonej działalności, jej zorganizowany charakter i ciągłość wykonywania. Przesłanka zarobkowego charakteru działalności zostaje przy tym spełniona wówczas, gdy jej prowadzenie przynosi rzeczywisty zysk, a także wtedy, gdy mimo jego nieosiągnięcia, przedsiębiorca nastawiony był na uzyskanie dochodu.
Tak więc sam fakt, że przedsiębiorca poszukiwał klientów, co może oznaczać tylko np. otwarcie lokalu, stworzenie strony internetowej, wystawienie produktów na sprzedaż, rozesłanie oferty albo nawet jednej oferty itd., będzie oznaczać, że był nastawiony na zysk. To, że żadnego zysku nie osiągnął, nie zmienia faktu, że działalność była prowadzona, nawet jeśli z braku klientów żadna usługa nie została wykonana albo żaden produkt nie został sprzedany.
Może się również pojawić kolejny nieskuteczny pomysł na uznanie zadłużenia składkowego za nieistniejące – twierdzenie, że działalność miała charakter działalności nieewidencjonowanej (nierejestrowanej). Zgodnie z art. 5 ust. 1 Prawa przedsiębiorców nie stanowi działalności gospodarczej działalność wykonywana przez osobę fizyczną, której przychód należny z tej działalności nie przekracza w żadnym kwartale 225 proc. kwoty minimalnego wynagrodzenia. Osoba prowadząca taką działalność nie jest objęta ani ubezpieczeniami społecznymi, ani zdrowotnymi.
Jednak kluczowe znaczenie ma tutaj art. 5 ust. 2, zgodnie z którym osoba wykonująca taką działalność może złożyć wniosek o wpis do CEIDG i wówczas działalność nieewidencjonowana staje się działalnością gospodarczą z dniem określonym we wniosku. Oznacza to, że osoba, która została wpisana do CEIDG, nie może później twierdzić, że nie wykonywała działalności gospodarczej w rozumieniu art. 3 Prawa przedsiębiorców, a działalność nieewidencjonowaną w rozumieniu art. 5 ust. 1 Prawa przedsiębiorców. Osiąganie niskiego przychodu albo nieosiąganie go w ogóle nie będzie miała już znaczenia.
Sprawdź też w LEX: Czy zawieszenie działalności gospodarczej zleceniodawcy powoduje obowiązek wyrejestrowania z ZUS zleceniobiorcy przebywającego na zwolnieniu lekarskim? >
Sprawdź również książkę: Prawo ubezpieczeń społecznych >>
Unikanie spłaty zadłużenia i jego konsekwencje
Próba skorzystania z takich sposobów na uniknięcie spłaty zadłużenia jest skazana na niepowodzenie. Agata Majewska, radca prawny w kancelarii TDJ Morawiec, zwraca uwagę, że oprócz konieczności zapłaty dodatkowych odsetek, w skrajnych przypadkach może się to wiązać z odpowiedzialnością karno-skarbową. A pełnomocnicy, którzy doradzają swoim mocodawcom taką strategię, narażają ich na poważne konsekwencje prawne. - To jest wprost sprzeczne z istotą i celem świadczenia pomocy prawnej. W mojej ocenie to próba optymalizacji kosztów na siłę, która może okazać się przeciw skuteczna i jedynie eskalować problemy prawne płatnika – wyjaśnia Agata Majewska.
Z kolei Patryk Kozieł, starszy prawnik w PCS Paruch Chruściel Stępień Kanclerz, zwraca uwagę, że wsteczne wyrejestrowanie może mieć zastosowanie wyłącznie w przypadku przedsiębiorców, którzy zaprzestali prowadzenia działalności gospodarczej i nie dokonali niezbędnych w tym zakresie zgłoszeń. - W takim przypadku istnieje możliwość ustalenia utraty tytułu do ubezpieczeń z datą wsteczną. Może jednak skutkować konsekwencjami związanymi z niedokonaniem wymaganym prawem wpisów. Kluczowe będzie wykazanie, że działalność nie była faktycznie prowadzona pomiędzy wskazaną w korekcie datą jej zakończenia, a dniem złożenia korekty – wyjaśnia.
Czytaj też w LEX:
Zakończenie działalności - a co z kasą fiskalną? >
Zasady sporządzania i korygowania dokumentów zgłoszeniowych do ZUS >
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Linki w tekście artykułu mogą odsyłać bezpośrednio do odpowiednich dokumentów w programie LEX. Aby móc przeglądać te dokumenty, konieczne jest zalogowanie się do programu. Dostęp do treści dokumentów w programie LEX jest zależny od posiadanych licencji.
![Meritum Prawo Pracy 2026 [PRZEDSPRZEDAŻ]](/gfx/prawopl/_thumbs/produkty_foto/83351/978-83-8438-135-9_,mn6D62SdolTgn7bKqdfXjIVm.jpg.webp)
