Debata o kryzysie klimatycznym coraz częściej zahacza o prawo, bo - jak się okazuje - to właśnie ono może okazać się najskuteczniejszym narzędziem ograniczającym szkody środowiskowe. W najnowszym odcinku podcastu Prawo na Oko, Konrad Kaczyński - prawnik zanurzony w tematyce ochrony środowiska, a także laureat konkursu Rising Stars Prawnicy - liderzy jutra 2025 pokazuje, jak wygląda ekologia od strony paragrafów. Gość odcinka zdejmuje z prawa środowiskowego warstwę abstrakcji i mówi wprost, dlaczego mimo narastających kryzysów Polska wciąż tkwi w klimatycznym impasie oraz jak wygląda codzienność pracy nad ustawami, które mają chronić naszą planetę... zanim będzie za późno.

Jarosław Królewski, prezes Wisły Kraków, zapowiada skargi do Komisji Europejskiej na polskie kluby piłkarskie, które korzystają z pomocy lokalnych samorządów. Chodzi o obejmowanie kolejnych serii akcji, konkursy na promocję poprzez sport, pożyczki z miejskich budżetów albo od spółek komunalnych. Wniosek o zbadanie całej sprawy trafił też już do Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Gdyby kluby musiały zwracać pomoc publiczną uznaną za niedozwoloną, to wiele z nich znalazłoby się na skraju bankructwa – a polski futbol czeka wtedy rewolucja.

Kolejny atak USA i Izraela na Iran oraz odwet tego państwa oceniają już pod kątem prawa międzynarodowego polscy i zagraniczni eksperci. Ich zdaniem, mogło dojść do naruszenia zasad zawartych w Karcie ONZ, nie ma natomiast podstaw, aby uruchamiać procedury zawarte w traktacie NATO. Wszystkie strony konfliktu powinni jednak przestrzegać konwencji genewskich chroniących ludność cywilną.

Sprawy sądowe związane z robotami budowlanymi będą trafiać do obowiązkowych mediacji, co ma ułatwić rozstrzyganie skomplikowanych, trwających latami sporów mniej angażując sędziów i biegłych. Dotyczy to również klasycznych spraw o zapłatę, czyli postępowań upominawczych i nakazowych, gdy pozwani nie zaakceptują nakazu zapłaty i wniosą sprzeciw albo zarzuty.

Zgromadzenie Ogólne Sądu Najwyższego zdecydowało, że przedstawi prezydentowi Karolowi Nawrockiemu sędziów: Pawła Czubika, Tomasza Demendeckiego, Zbigniewa Kapińskiego, Aleksandra Stępkowskiego i Mariusza Załuckiego jako pięciu kandydatów na I prezesa SN. 27 lutego odbyły się wysłuchania w sumie sześciu sędziów – wśród nich była jeszcze sędzia Agnieszka Góra-Błaszczykowska.

Nowelizacją Prawa o ustroju sądów powszechnych, dopuszczającą studentów prawa, konkretnie po trzecim roku, do pracy w sądach na stanowisku młodszego asystenta sędziego i z wynagrodzeniem od 5500 zł do 6500 zł brutto - trafi do podpisu prezydenta. Sejm odrzucił poprawkę Senatu uwzględniającą wśród uprawnionych do bycia zatrudnionym na stanowisku starszego asystenta sędziego osób, które zdały egzamin komorniczy lub zostały powołane przez ministra sprawiedliwości na stanowisko komornika sądowego.

Naprawcza nowelizacja procedury karnej trafi do podpisu prezydenta. Chodzi o regulację mocno wyczekiwaną przez prawników i obrońców praw człowieka, ale też krytykowaną przez prokuratorów. Ma uregulować kwestie tzw. owoców zatrutego drzewa, wprowadza nową definicję podejrzanego i szereg zmian dotyczących aresztów. Jeśli zostanie podpisana, areszt na etapie pierwszej instancji nie będzie mógł trwać dłużej niż 12 miesięcy.

Sejm przyjął uchwałę, przygotowaną przez koalicję rządzącą, w której potwierdza, że uwzględni w swoich decyzjach wyniki wyborów kandydatów na 15 członków/sędziów Krajowej Rady Sądownictwa dokonane przez polskich sędziów w – jak wskazano – wyborach powszechnych i transparentnych, przy uwzględnieniu wymogów konstytucyjnych co do składu Rady. Za było 237 posłów, przeciw 199 - m.in. PiS i Konfederacja.

W czwartek, 5 marca, odbędzie się tegoroczna edycja konferencji Warsaw Disputes Summit. Program obejmuje cztery panele dyskusyjne: ubezpieczenia, bankowość i finanse, energetyka i infrastruktura oraz usługi profesjonalne. Udział w wydarzeniu wymaga rejestracji. Konferencję organizuje warszawskie biuro kancelarii Clyde&Co, a patronat medialny objęło Prawo.pl

Sejm ponownie zajmie się naprawczą nowelizacją procedury karnej, która z jednej strony jest wyczekiwana m.in. przez adwokatów, z drugiej oceniana krytycznie przez prokuratorów. Ci ostatni, zwrócili się już do prezydenta Karola Nawrockiego, by dokładnie przeanalizował wprowadzane zmiany, wskazując na ryzyko zagrożenia bezpieczeństwa obywateli, a nawet państwa polskiego, które niesie ze sobą nowela.

Będę bronił idei zrównania opinii zamawianych przez strony postępowania z opiniami zlecanymi przez organy procesowe – deklaruje prof. Tadeusz Tomaszewski z Uniwersytetu Warszawskiego, biegły sądowy z zakresu kryminalistyki, przewodniczący zespołu ekspertów ds. zmian w regulacjach o biegłych sądowych. Przyznaje, że nie całkiem przystają one do obecnego modelu procesu karnego, ale widzi więcej korzyści w ich wzmocnieniu, niż w ograniczaniu korzystania z nich.

Choć obowiązkowe mediacje w sprawach budowlanych wydają się krokiem w dobrym kierunku, to ich skuteczność w praktyce nie jest przesądzona. O ocenie nowej alternatywy zdecyduje, czy dzięki niej uda się odciążyć sądy i biegłych. Przydałyby się też kolejne zmiany w przepisach – pisze Łukasz Chacia, adwokat, partner zarządzający w Kancelarii Karaś Chacia i Wspólnicy.

Są już pierwsze wyroki polskich sądów w sprawach frankowych przyjmujące poglądy analogiczne do tych, jakie Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej zawarł w styczniowym wyroku dotyczącym podnoszenia zarzutów potrącenia i korzystnego dla frankowiczów rozliczenia odsetek i kosztów procesowych.

Po miesiącu testowania nowej wersji portalu informacyjnego sądów od 1 marca adwokaci, radcy prawni, ale też prokuratorzy będą mogli wnosić tą drogą niektóre pisma procesowe, np. apelacje. Nadzieje są bardzo duże, ale są i obawy. Prawnicy podkreślają, że problemem może być interpretacja przepisów; 26 lutego opublikowano rozporządzenia dotyczące samego portalu i wnoszenia pism w postępowaniu cywilnym i karnym. Dwa są jeszcze na etapie prac. Z kolei pracownicy sądów obawiają się obciążeń nowymi obowiązkami.

Nawet jeśli sędzia dostanie pięć głosów, to może być tym, którego powoła prezydent na stanowisko I prezesa. Z punktu widzenia Sądu Najwyższego, czyli problemu związanego z powołaniami nowych sędziów, taki wybór niczego nie rozwiąże - uważa sędzia dr Michał Laskowski z Izby Karnej SN. Twierdzi również, że można też przyjąć założenie, ze tzw. starzy sędziowie wymrą, przejdą w stan spoczynku, i wtedy problem umrze śmiercią naturalną.

W nowelizacji Kodeksu postępowania karnego, nad którą kończą się prace w parlamencie, podniesiono w ramach szczególnej (samoistnej) przesłanki stosowania aresztu tymczasowego górną granicę kary pozbawienia wolności z 8 na 10 lat. Cel był szczytny – potrzeba ograniczenia stosowania tego środka. Tyle że takie rozwiązanie wyeliminuje przesłankę w postaci „surowej kary” w sprawach szczególnie groźnych przestępstw, godzących w bezpieczeństwo zewnętrzne oraz wewnętrzne państwa polskiego – choćby związanych z wojną hybrydową czy szpiegostwem – pisze dr Piotr Kosmaty, prokurator Prokuratury Regionalnej w Krakowie, Fundacja SPRZYMIERZENI z GROM.

Prezydent Karol Nawrocki zawetował nowelę o Krajowej Radzie Sądownictwa, zakładającą wybór jej sędziowskich członków przez sędziów. W grę wchodzi więc zapowiadany już wcześniej plan B. Kandydatów miałyby wybrać/zaopiniować zgromadzenia sędziowskie, a Sejm jedynie ich zatwierdzić. Zachętą dla sędziów ma być uchwała Sejmu. Tyle że część prawników ma wątpliwości - m.in. dotyczące konstytucyjności samej uchwały. Inni przyznają, że rozwiązanie może nie jest idealne, ale jest odpowiedzią na stan wyższej konieczności.

Nowa ustawa o Sądzie Najwyższym mogłaby być interesującym rozwiązaniem – ale wyłącznie wtedy, gdy miałaby charakter systemowy i stabilizujący. Projekt ustawy o SN autorstwa Komisji Kodyfikacyjnej Ustroju Sądownictwa i Prokuratury oceniam więc z dużą ostrożnością. Na dziś propozycje te sprawiają wrażenie rozwiązań, które w dość powierzchowny sposób analizują porządek konstytucyjny i raczej zmierzają do zaspokojenia oczekiwań określonych aktorów sceny politycznej – mówi prof. dr hab. Mariusz Załucki, sędzia Izby Cywilnej, kandydujący na I prezesa SN.

Minister sprawiedliwości Waldemar Żurek poinformował, że w najbliższym czasie ruszy proces „tworzenia zrębów niezależnego Trybunału Konstytucyjnego” i obsadzania istniejących w nim wakatów – już pod koniec 2025 r. była możliwość wyboru sześciu nowych sędziów. Zapowiedział również, że ma plan B na wypadek, gdyby prezydent Karol Nawrocki nie przyjął ślubowania od nowych sędziów TK.

Obce prawo procesowe w sądowym postępowaniu cywilnym – autorstwa dr. hab. Bartosza Wołodkiewicza z Katedry Postępowania Cywilnego Wydziału Prawa i Administracji UW – to książka, która zwyciężyła w XVII edycji konkursu Wolters Kluwer Polska i „Przeglądu Sądowego" na książkę prawniczą najbardziej przydatną w praktyce wymiaru sprawiedliwości w 2024 roku. Przyznano też wyróżnienia trzem innym książkom.