Pierwsze czytanie dwóch projektów dotyczących janosikowego - rządowego i poselskiego - odbyło się w czwartek na posiedzeniu połączonych sejmowych komisji samorządu terytorialnego i polityki regionalnej oraz komisji finansów publicznych. Komisje zdecydowały, że dokumentami powinna zająć się specjalna podkomisja.

Przewodniczący komisji samorządowej Piotr Zgorzelski (PSL) zapowiedział, że podkomisja ta będzie pracować w przyszłym tygodniu, a 9 września komisje mogłyby rozpatrzyć jej sprawozdanie. W związku z tym drugie czytanie projektów mogłoby się odbyć podczas posiedzenia Sejmu 10-12 września.

Zgorzelski uzasadniając projekt poselski podkreślił wagę wyroku Trybunału Konstytucyjnego (TK) z 4 marca 2014 r., który uznał, że obecne przepisy o janosikowym płaconym przez województwa są niezgodne z konstytucją. Poseł przypomniał, że zdaniem TK obecne przepisy nie zabezpieczają samorządów przed nadmiernym ubytkiem dochodów własnych.

"Dobitnym tego przykładem jest Mazowsze. W 2010 r. przed zapłaceniem janosikowego miało ono najwyższe dochody na głowę mieszkańca w kraju, a po zapłaceniu spadło na przedostatnie miejsce" - powiedział Zgorzelski. Jego zdaniem przed nadmiernym ubytkiem dochodów województwa może chronić m.in. próg ostrożnościowy - maksymalny poziom dochodów, które samorząd może oddawać innym województwom. Zgorzelski powiedział, że taki próg przewiduje przedstawiany przez niego projekt.

Zaznaczył, że dziś samorządom można zabrać nawet 80 proc. dochodów. Dzieje się tak dlatego, że janosikowe liczy się od dochodów osiągniętych przed dwoma laty. "Skoro janosikowe jest płacone z dochodów bieżącego roku, do nich też powinno się odnosić progi. To projekt poselski uwzględnia" - zapewnił poseł.

Według niego "absolutnie koniecznym krokiem" jest dostosowanie wpłat do obecnych realiów; projekt przewiduje, że dokonywane by były one w systemie zaliczkowym. Ponadto dokument zakłada powstanie wojewódzkiego funduszu solidarnościowego - rozwiązania, które zabezpieczałoby interesy regionów otrzymujących janosikowe.

Zgorzelski zapewnił, że projekt w pełni realizuje wytyczne TK, naprawia dotychczasowe przepisy i realizuje zasadę solidaryzmu społecznego.

Obecna na posiedzeniu wiceminister finansów Hanna Majszczyk podkreśliła, że i projekt rządowy realizuje wytyczne TK. Zwróciła uwagę, że zgodnie z kalendarium zawartym w ustawie o dochodach jednostek samorządu terytorialnego zmiana powinna być uchwalona, podpisana przez prezydenta i opublikowana przed 15 października. Tylko wtedy będzie poprawna konstytucyjnie.

"Zakończenie prac po tym terminie uniemożliwiłoby wykonanie obowiązków wynikających z przepisów ustawy (...) co do przekazania informacji do województw o wysokości wpłat oraz o wysokości subwencji regionalnej" - wyjaśniła wiceminister.

Zaznaczyła, że przewidziane w projekcie rozwiązania mają charakter tymczasowy i będą obowiązywać dwa lata. "W tym czasie będą opracowane przez rząd propozycje rozwiązania kompleksowego w odniesieniu do wszystkich korporacji samorządowych" - powiedziała.

Majszczyk wskazała, że projekt podnosi próg dochodów, od których województwa osiągające wyższe dochody będę musiały dokonywać wpłat - ze 110 proc. wzrośnie do 125 proc. średnich dochodów podatkowych, wyliczonych dla wszystkich województw.

Zobacz: Wzrośnie próg, od którego trzeba płacić janosikowe >>

Obniżona do 35 proc. ma być kwota nadwyżki, jaką płatnicy będą zobowiązani do wpłaty na rzecz innych województw. Wpłaty będą mogły być niższe, jeżeli w trakcie roku budżetowego wpływy podatkowe województw spadną o więcej niż 10 proc. w porównaniu z poprzednim analogicznym okresem.

Majszczyk wskazała, że projekt wprowadza też maksymalny poziom, do którego nastąpi wyrównanie. Dzięki temu dochody województw, które otrzymują janosikowe, nie będą wyższe od dochodów samorządów, które janosikowe płacą.

Wiceminister zapewniła, że zdecydowano, by żadne województwo nie poniosło ujemnych skutków zmiany. "Dlatego w projekcie rządowym proponuje się dodatkową dotację dla województw w wysokości 150 mln zł z budżetu. Pokrywałaby ona ewentualne ujemne skutki, jakie wynikałyby z tego systemu, gdyby takiej dotacji nie było" - powiedziała.

Janosikowe to system subwencji, który polega na przekazywaniu przez bogatsze samorządy części dochodów na rzecz biedniejszych. Największym płatnikiem janosikowego jest woj. mazowieckie - aby wywiązać się z ciążących na nim obowiązków, województwo zdecydowało się wiosną br. zaciągnąć ponad 400 mln zł pożyczki z budżetu. (PAP)

mmu/ pad/ gma/