Przewodnicząca GZM odpowiedziała w ten sposób na pytanie PAP, czy samorządy konurbacji śląsko-zagłębiowskiej dla faktycznego wprowadzenia ustawy w życie byłyby skłonne np. zejść z 5-procentowego udziału w podatku PIT osób zamieszkałych na obszarze metropolii, który miałby być głównym źródłem finansowania związków metropolitalnych.

„Jestem przekonana, że dla wprowadzenia ustawy metropolitalnej warto nawet zejść z jednego czy dwóch procentów na rzecz rozpoczęcia realizacji zadań, które dla metropolii są ważne” - uznała Mańka-Szulik.

Przyjęta jeszcze przez poprzedni parlament i podpisana przez prezydenta 28 października ub. roku ustawa umożliwia powoływanie przez Radę Ministrów (na wniosek zainteresowanych samorządów) związków metropolitalnych. Miasta Śląska i Zagłębia chciałyby, żeby taki związek zaczął działać u nich od przyszłego roku. Na razie jednak brakuje przewidzianych ustawą rozporządzeń precyzujących procedurę powoływania związków. Rząd sygnalizuje też, że nowelizacji wymaga cała ustawa.

O potrzebie nowelizacji mówił m.in. w czwartek na sejmowej komisji wiceminister SWiA Jarosław Zieliński. W opinii przedstawicieli PiS obecna ustawa, poprzez preferowanie kilku największych ośrodków w kraju, prowadzi do pogłębiania różnic. Zieliński ocenił, że zapisany w ustawie termin wydania jednego z ważnych rozporządzeń (do 30 kwietnia) wydaje się nierealny.

„Przypominamy sobie, jak długo toczyła się dyskusja, kiedy powstawała ustawa metropolitalna, w której uczestniczyliśmy również jako GZM. Rząd, który ma wydać rozporządzenia, na pewno musi zgłębić ustawę. Poza tym, to nie tylko rozporządzenia, to na pewno pieniądze. Więc wierzę, że ktoś analizuje, myśli, liczy, ale wierzę, że dziś – skoro pan prezydent podpisał ustawę metropolitalną – nie wątpi, że taka ustawa powinna wejść w życie” - powiedziała PAP w czwartek Mańka-Szulik.

Przewodnicząca GZM wskazała, że miasta regionu przygotowały już wszystkie elementy do ustanowienia związku metropolitalnego, które były po ich stronie. „Czekamy na rozporządzenia i na pewno będziemy przypominać się rządowi, że mamy swoją wizję, swoją politykę, że chcemy skutecznie zarządzać tym ważnym dla Polski regionem. Wierzę, że nasz głos będzie skutecznie słyszany” - zadeklarowała Mańka-Szulik.

Zrzeszający 14 śląskich i zagłębiowskich miast GZM koordynuje od grudnia ub. roku prace nad tworzeniem metropolii w tym regionie. Na podstawie głosu ekspertów Związek doprosił w styczniu do dalszych prac władze kolejnych 10 miast spoza organizacji - również zainteresowanych wspólną metropolią.

W styczniu i lutym radni wszystkich 24 miast podjęli odpowiednie uchwały intencyjne. Obecnie rozpoczynają się wymagane ustawą konsultacje społeczne we wszystkich gminach zainteresowanych przystąpieniem do związku. Potem rady poszczególnych miast powinny podjąć uchwały ws. zgody na przystąpienie do metropolii.

Aby związek metropolitalny mógł zacząć funkcjonować od przyszłego roku, zgodnie z obecnym brzmieniem ustawy do 30 kwietnia br. Rada Ministrów musiałaby wydać rozporządzenie ustalające granicę obszaru metropolitalnego i tworzące na tym terenie związek. Odpowiednio wcześniej prezydenci i burmistrzowie miast musieliby złożyć swój wniosek w tej sprawie; na razie jednak nie mogą go przygotować - wobec braku odrębnego rozporządzenia RM określającego tę procedurę.

Z tego względu zainteresowane samorządy już dwukrotnie apelowały do rządu o wydanie stosownych rozporządzeń. Pytany o tę kwestię podsekretarz stanu w MSWiA Sebastian Chwałek już 10 marca informował w Sejmie, że zapisany w ustawie kwietniowy termin utworzenia związków metropolitalnych najprawdopodobniej nie zostanie dotrzymany.

Zgodnie z zapisami ustawy, aby weszła ona w życie konieczne są trzy rozporządzenia. Pierwsze z nich - delimitacyjne - ma dotyczyć ustalenia granic obszarów metropolitalnych, poprzez wskazanie gmin, które mają wejść w skład poszczególnych związków metropolitalnych. Drugie ma określać tryb postępowania w sprawie składania wniosków przez rady gmin z obszarów metropolitalnych oraz to, jakie dokumenty powinny być dołączone do wniosków. Trzecie ma natomiast finalizować powstanie związków metropolitalnych i ustalać ich nazwy.

W MSWiA powstał już projekt rozporządzenia ws. trybu postępowania przy składaniu wniosków. Aby jednak rozporządzenie to mogło być stosowane, niezbędne jest wydanie delimitacyjnego. W pierwszej kolejności powinny bowiem zostać określone gminy, które będą mogły występować z wnioskiem o objęcie ich obszarem metropolitalnym. Kluczową rolę w wyznaczaniu tych obszarów pełni resort rozwoju, a trudności wynikają m.in. z perspektywy zbliżającego się początku prac nad zmianami dotychczasowych dokumentów zagospodarowania przestrzennego kraju.

O potrzebie nowelizacji „niedopracowanej” ustawy metropolitalnej mówił też w czwartek na sejmowej komisji samorządu terytorialnego i polityki regionalnej wiceminister SWiA Jarosław Zieliński. Ocenił, że „ustawa jest po prostu fatalna”. Jak dodał, oznacza to, że zapisany w ustawie termin wydania rozporządzenia tworzącego związki metropolitalne (do 30 kwietnia) wydaje się nierealny. W opinii przedstawicieli PiS ustawa w dotychczasowej formie nie sprzyja zrównoważonemu rozwojowi, a poprzez preferowanie kilku największych ośrodków w kraju prowadzi do pogłębiania różnic.

Obowiązująca ustawa o związkach metropolitalnych umożliwia powoływanie przez Radę Ministrów (na wniosek zainteresowanych samorządów) związków metropolitalnych, czyli spójnych przestrzennie sfer oddziaływania miast, które są siedzibą wojewody lub sejmiku województwa. Związki mają wykonywać zadania publiczne w zakresie: kształtowania ładu przestrzennego, rozwoju obszaru związku, publicznego transportu zbiorowego na obszarze związku; współdziałania w ustalaniu przebiegu dróg krajowych i wojewódzkich na obszarze związku oraz promocji związku.

Wśród źródeł dochodów związków metropolitalnych mają znaleźć się m.in.: 5-procentowy udział w podatku PIT osób zamieszkałych na obszarze metropolii, składki gmin wchodzących w skład związku, dochody metropolitalnych jednostek budżetowych i wpłaty od metropolitalnych zakładów budżetowych, dotacje z budżetu państwa oraz dotacje z budżetów jednostek samorządu.

Zgodnie z ustawą rozporządzenie Rady Ministrów, które ustala granice obszarów metropolitalnych i tworzy na ich terenie związki metropolitalne, miało być wydane nie później niż 30 kwietnia. Związek metropolitalny miał być tworzony z dniem 1 lipca, a uzyskiwanie dochodów i realizację zadań miał rozpocząć 1 stycznia roku następnego.(PAP)