Za przyjęciem ustawy o ratyfikacji przez prezydenta RP Protokołu nr 15 ws. zmian Konwencji głosowało 434 posłów, przeciw była jedna osoba, zaś cztery wstrzymały się od głosu.

Komisje sprawiedliwości oraz spraw zagranicznych wnosiły o przyjęcie tej ustawy. Intencją zmian jest przyspieszenie i usprawnienie procedowania ETPC i wzmocnienie jego roli.

Pytany, czy skrócenie terminu na złożenie skargi nie ograniczy praw skarżących, wiceszef MSZ Artur Nowak-Far mówił posłom w marcu, że trzeba to postrzegać jako jeden z elementów systemowych zmian, które mają służyć szybkości działania ETPC. "W tej chwili ludzie za długo czekają na wyrok" - dodał. Podkreślił, że w sprawach polskich na wyrok ETPC czeka się od roku do półtora, a w najbardziej skomplikowanych - nawet do 7 lat. W sumie w Strasburgu czeka na rozstrzygnięcie ogółem 80 tys. skarg.

Protokół wprowadza zmiany toku postępowania przed ETPC. Do 4 miesięcy ma być skrócony termin na wniesienie skargi indywidualnej od prawomocnego zakończenia postępowania krajowego. Zmiana jest podyktowana rozwojem nowoczesnych środków komunikacji. Z uwagi na fakt, iż informacje o składaniu skarg są łatwo dostępne i w praktyce bardzo rzadkie są przypadki ich odrzucania z powodu niedochowania terminu, zmiana ta nie powinna mieć negatywnego wpływu na możliwość zwrócenia się do Trybunału - uważa MSZ.

Inna zmiana dotyczy zniesienia wymogu "należytego rozpatrzenia sprawy przez sąd krajowy" w przypadku spraw, w których skarżący nie doznał znaczącego uszczerbku. Zachowana będzie przy tym gwarancja rozpatrzenia takiej sprawy przez Trybunał, jeśli wymaga tego poszanowanie praw człowieka. Zmiana ma na celu zagwarantowanie, aby Trybunał nie był nadmiernie obciążony drobnymi sprawami.

Ponadto w uzasadnionych przypadkach najważniejszymi sprawami mogłaby się od razu zająć Wielka Izba Trybunału i to bez możliwości sprzeciwienia się takiej decyzji przez strony postępowania. Według MSZ umożliwi to wydanie od razu ostatecznego orzeczenia przez powiększony skład sędziowski (a nie najpierw przez kilkuosobową Izbę), co wzmocni spójność orzecznictwa Trybunału. Inna zmiana umożliwia sprawowanie funkcji sędziego ETPC do 74. roku życia (dziś jest to 70 lat).

Protokół, przyjęty w maju 2013 r. przez Komitet Ministrów Rady Europy, został otwarty do podpisu w czerwcu 2013 r. Polska podpisała go w kwietniu 2014 r. Wejdzie on w życie po zatwierdzeniu, przyjęciu bądź ratyfikowaniu go przez wszystkie strony konwencji. Protokół został dotychczas podpisany przez 39 państw, z których 11 już go ratyfikowało.

MSZ podkreśla, że proces reformy Trybunału ma kluczowe znaczenie dla utrzymania efektywności systemu ochrony praw człowieka stworzonego przez Konwencję, która obejmuje ok. 800 milionów obywateli 47 państw członkowskich Rady Europy.

ETPC powołano w 1959 r. na podstawie Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności z 1953 r. Polska ratyfikowała konwencję w 1993 r. Przed wniesieniem skargi do Trybunału konieczne jest wyczerpanie krajowych środków odwoławczych. (PAP)