Dokument opracowało Rządowe Centrum Legislacji na podstawie wcześniejszych założeń MF, przyjętych przez rząd w sierpniu ubiegłego roku.
Do podstawowych rozwiązań zawartych w projekcie MF zaliczyło m.in. umożliwienie wykorzystywania przez banki na szerszą skalę refinansowania działalności kredytowej poprzez emisję listów zastawnych. Służyć temu mają zawarte w propozycjach resortu finansów mechanizmy zwiększające bezpieczeństwo listów zastawnych, transparentność procesu upadłościowego emitentów oraz atrakcyjność listu zastawnego dla potencjalnych inwestorów.
Projekt przewiduje zwiększenie ustawowej ochrony wierzycieli (nabywców) z listów zastawnych. Wprowadzone mają być szczegółowe zasady regulujące proces ich zaspokajania i określające przebieg procesu upadłości banku hipotecznego.

W przyszłej nowelizacji miałyby się znaleźć wymogi zwiększające bezpieczeństwo działalności banków hipotecznych. Mają one zostać zobowiązane do utrzymania ustawowego tzw. wymogu nadzabepieczenia listów zastawnych w wysokości co najmniej 10 proc. wartości emisji oraz bufora płynności na zabezpieczenie obsługi odsetek od listów zastawnych w okresie kolejnych sześciu miesięcy.

Jednocześnie podwyższony miałby zostać limit umożliwiający refinansowanie, ze środków uzyskanych z emisji listów zastawnych, kredytów udzielanych na cele mieszkaniowe, z dotychczasowego poziomu 60 proc. do poziomu 80 proc. bankowo-hipotecznej wartości nieruchomości.

Przewidziane w projekcie zmiany mają też umożliwić bankom hipotecznym nabywanie portfeli wierzytelności od banków uniwersalnych. Planuje się bowiem zrównanie w sferze prawno-podatkowej, w zakresie dotyczącym obowiązku tworzenia rezerw celowych, pozycji kredytów nabytych przez bank hipoteczny w stosunku do kredytów udzielonych przez taki bank.
Ponadto zawarte w projekcie regulacje mają zwiększyć możliwość inwestowania w listy zastawne przez otwarte fundusze emerytalne i spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe.

O ocenę projektu Ministerstwo Finansów zwróciło się do Europejskiego Banku Centralnego.

Wiceminister finansów Izabela Leszczyna argumentowała w piśmie do EBC, że celem projektowanej ustawy jest rozwój rynku listów zastawnych emitowanych przez banki hipoteczne. Są one długoterminowymi dłużnymi papierami wartościowymi, które charakteryzują się wysokim poziomem bezpieczeństwa i niskim ryzykiem inwestycyjnym.

"Wdrożenie projektowanych rozwiązań powinno pozytywnie przyczynić się do zmiany modelu finansowania kredytów hipotecznych poprzez rozwój długookresowych instrumentów dłużnych (w tym instrumentów o stałej stopie procentowej) umożliwiając bankom ograniczanie strukturalnego niedopasowania terminów finansowania, jak również wypełnienia norm regulacyjnych, w szczególności wynikających z uchwalenia na poziomie unijnym (...) tzw. pakietu CRD IV" - napisała Leszczyna we wniosku do EBC.

EBC wskazał w odpowiedzi, że co do zasady z zadowoleniem przyjmuje projekt i jego cel. "W szczególności EBC z zadowoleniem przyjmuje przewidywany wymóg nadzabezpieczenia jako narzędzie ograniczania ryzyka, a także wymóg regularnego przeprowadzania przez banki hipoteczne testów równowagi pokrycia i testów płynności" - napisano w odpowiedzi podpisanej przez szefa EBC Mario Draghiego.

Bank poddał jednak pod rozwagę polskiego ustawodawcy poziom wymogu nadzabezpieczenia, biorąc pod uwagę poziom obciążenia aktywów. Według EBC lepiej dokapitalizowani emitenci listów zastawnych nie potrzebują wysokiego poziomu nadzabezpieczenia w celu podwyższenia oceny kredytowej emitowanych przez siebie listów zastawnych. Dlatego wprowadzenie bardziej elastycznych rozwiązań w tym zakresie może - zdaniem EBC - zwiększyć atrakcyjność emitowania listów, w szczególności dla dobrze dokapitalizowanych banków.

Zdaniem EBC, biorąc pod uwagę stopień skomplikowania zagadnienia oraz przepisów dotyczących listów zastawnych i banków hipotecznych w Polsce, "klarowność projektu ustawy niewątpliwie zyskałaby, gdyby projektowi towarzyszyło uzasadnienie, wyjaśniające szczegółowo przesłanki wprowadzania poszczególnych zmian oraz ich wzajemne relacje i relacje z innymi przepisami ustawodawstwa polskiego". (PAP)