Zmiana w kodeksach: postępowania karnego i postępowania w sprawach o wykroczenia jest dostosowaniem przepisów do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z października 2013 roku. Przed rokiem projekt takiej zmiany przygotował Senat.

TK orzekł w 2013 r., że przepisy K.p.k. nieprzewidujące odwołania od zarządzenia prezesa sądu odmawiającego wyznaczenia obrońcy z urzędu dla oskarżonego oraz nieuwzględniające możliwości zaskarżenia postanowienia sądu o cofnięciu wyznaczenia obrońcy z urzędu są niezgodne z konstytucją. Wniosek w tej sprawie do Trybunału złożyła RPO.
Więcej: TK: musi być prawo od odwołania się od odmowy przyznania obrońcy>>>

Zgodnie z przepisami oskarżony, który nie ma obrońcy z wyboru, może żądać, aby mu wyznaczono obrońcę z urzędu, jeżeli wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów obrony. Zgłoszenie przez oskarżonego wniosku w tej sprawie skutkuje wydaniem przez prezesa sądu zarządzenia o wyznaczeniu obrońcy z urzędu bądź też - w razie stwierdzenia, że sytuacja materialna oskarżonego nie uzasadnia przyznania mu obrońcy z urzędu - negatywnego rozstrzygnięcia w tym zakresie.

Jak wskazał w swym wyroku TK zasadą jest prawo zaskarżalności orzeczeń i decyzji sądu. Trybunał podkreślił, że prawo do obrony jest jedną z podstawowych zasad procesu karnego. W związku z tym prawo to - jak podkreślił Trybunał - "musi być realne i efektywne, a nie iluzoryczne".

LEX Navigator Postępowanie Karne>>>

W nowelizacji podobną korektę przepisów zaproponowano w odniesieniu do spraw wykroczeniowych. "Wprawdzie TK nie zajmował się rozwiązaniami procedury wykroczeniowej, aczkolwiek nie oznacza to, że postępowania w sprawach o wykroczenia dotyczą jakieś inne reguły" - uzasadniał potrzebę takiej zmiany Senat.

Ponadto, podczas prac legislacyjnych dodano, że w sprawach karnych przepisy te stosuje się odpowiednio do wniosków innych stron niż oskarżony, które nie mają pełnomocników z wyboru. (PAP)