Posiedzenie wyjątkowo potrwa od wtorku do piątku, a nie jak zwykle dwa dni, ponieważ w czwartek, z racji uroczystości zaprzysiężenia Andrzeja Dudy na stanowisko prezydenta RP, zbiera się Zgromadzenie Narodowe - czyli połączone izby Sejmu i Senatu. W czwartek senatorowie nie będą obradowali nad zaplanowanymi punktami - a jest ich w sumie ponad 30.

Wśród nich jest wyrażenie zgody przez Senat na powołanie Adama Bodnara na stanowisko Rzecznika Praw Obywatelskich.

Bodnar - 38-letni prawnik, wiceprezes Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka - został w lipcu wybrany przez Sejm. Wątpliwości co do tej kandydatury miała część posłów Platformy, zwłaszcza o konserwatywnych poglądach. PO wprowadziła dyscyplinę klubową w jawnym, sejmowym głosowaniu. W Senacie głosowanie nad RPO jest jednak tajne. Zgodnie z prawem, jeżeli Senat odmówi wyrażenia zgody na powołanie osoby wybranej przez posłów na RPO, Sejm powołuje na to stanowisko inną osobę.

Rzecznika na 5-letnią kadencję powołuje Sejm za zgodą Senatu. Prawo zgłaszania kandydatów przysługuje marszałkowi Sejmu oraz grupie co najmniej 35 posłów. Kadencja obecnej RPO prof. Ireny Lipowicz upłynęła w drugiej połowie lipca.

Na razie, w planowym porządku obrad Senatu, punkt poświęcony wyborowi RPO figuruje jako jeden z ostatnich, co oznaczałoby, że będzie on rozpatrywany ostatniego dnia tego posiedzenia - 7 sierpnia. Ostateczny plan posiedzenia Izby może jednak od tego odbiegać.

Senat zajmie się też uchwaloną w lipcu Ordynacją podatkową - która powstała z inicjatywy prezydenta Bronisława Komorowskiego. Według niej wątpliwości dot. prawa będą rozstrzygane na korzyść podatników. Posłowie przyjęli wtedy poprawkę PSL zmierzającą do przywrócenia pierwotnie zapisanej w prezydenckim projekcie zasady in dubio pro tributario. Jest ona znacznie bardziej ogólna i szersza niż zapis proponowany przez MF. Mówi, że "niedające się usunąć wątpliwości co do treści przepisów prawa podatkowego rozstrzyga się na korzyść podatnika".

Wcześniej na etapie prac w komisji i podkomisji zaproponowany przez prezydenta zapis zastąpiono - zgodnie z postulatami resortu finansów - sformułowaniem: "w przypadku różnych wyników wykładni przepisów prawa podatkowego organ podatkowy przyjmuje wykładnię korzystną dla strony postępowania". Zdaniem MF zasada w tej wersji miałaby zastosowanie w sytuacjach, gdy mamy do czynienia z różną wykładnią przepisów, a nie np. gdy wątpliwości co do ich stosowania będzie miał podatnik. Resort liczy, że senatorowie przywrócą zaproponowane przez MF sformułowanie.

Senatorowie pochylą się też nad tzw. ustawą antylichwiarską (o nadzorze nad rynkiem finansowym), która ma zwiększyć ochronę konsumentów korzystających z usług firm pożyczkowych wprowadzając m.in. limit kosztów pożyczki.

Wśród ustaw, nad którymi będą debatować senatorowie jest też ustawa o uzgodnieniu płci. Ma ona uprościć tę procedurę, która będzie prowadzona w trybie nieprocesowym, bez konieczności pozywania własnych rodziców, jak ma to miejsce obecnie. Sąd orzeczenie ma wydawać m.in. na postawie dwóch orzeczeń lekarskich.

Senacka komisja zdrowia opowiedziała się w czwartek za odrzuceniem tej ustawy; z kolei senacka komisja praw człowieka, praworządności i petycji nie podjęła w tej sprawie decyzji. W trakcie posiedzenia komisji senator Jan Rulewski (PO) zaproponował dwie poprawki. Jedna z nich zakłada, że prawo do złożenia wniosku o uzgodnienie płci będzie przysługiwać osobom nie tylko niepozostającym w związku małżeńskim, co przewiduje ustawa, ale też nieposiadającym małoletnich dzieci. W jego ocenie zagwarantuje to prawo dzieci m.in. do życia w rodzinie.

Senatorowie rozpatrzą też nowelizację Kodeksu pracy oraz niektórych innych ustaw. Upraszcza ona system urlopów związanych z opieką nad dzieckiem i ma ułatwić korzystanie z elastycznych form czasu pracy ze względu na obowiązki rodzinne. Nowelizacja włącza dodatkowy urlop macierzyński do urlopu rodzicielskiego i ujednolica zasady dotyczące urlopu rodzicielskiego i urlopu wychowawczego.

Nowe przepisy umożliwią rodzicom korzystanie z urlopów rodzicielskich i wychowawczych do zakończenia roku kalendarzowego, w którym dziecko kończy 6 lat, a zatem również na początku nauki w szkole. Ułatwienia dotyczyć będą rodziców, z których jedno jest pracownikiem, a drugie prowadzi działalność gospodarczą. Będą oni mogli wymieniać się opieką nad dzieckiem i przysługującym z tego tytułu urlopem lub zasiłkiem. W przypadku łączenia urlopu rodzicielskiego z pracą w niepełnym wymiarze, wymiar urlopu rodzicielskiego ulegać będzie wydłużeniu proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy, nie dłużej jednak niż do 64 tygodni lub do 68 tygodni w przypadku urodzenia więcej dzieci przy jednym porodzie. Urlop ojcowski będzie można wykorzystać do ukończenia przez dziecko 24 miesiąca życia, a nie - jak obecnie - w pierwszym roku życia. Urlop ojcowski będzie mógł być wykorzystany jednorazowo albo w dwóch, tygodniowych częściach.

W porządku obrad znajduje się też nowelizacja ustawy Prawo energetyczne, której projekt opracował rząd. Nowelizacja dostosowuje prawo krajowe do unijnego rozporządzenia ws. integralności i przejrzystości hurtowego rynku energii. Nowe rozwiązania mają sprzyjać eliminowaniu nieuczciwych praktyk giełdowych i spekulacji cenami towarów energetycznych.

Senatorowie zajmą się też nowym prawem o zgromadzeniach; reguluje ono zasady organizowania zgromadzeń publicznych. Wprowadza dwa rodzaje zgromadzeń: marsze oraz zgromadzenia stacjonarne, zwoływane spontanicznie. Przygotowane przez Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji przepisy stanowią wykonanie wyroku Trybunału Konstytucyjnego. W 2014 r. orzekł on, że niektóre przepisy obecnej ustawy są niekonstytucyjne.

Obecnie obowiązująca ustawa definiowała pojęcie "zgromadzenia" poprzez kryterium liczebności - było nim "zgrupowanie co najmniej 15 osób". TK uznał jednak takie rozwiązanie za niekonstytucyjne, m.in. z uwagi na brak zagwarantowania mniej licznym zgrupowaniom dostatecznej ochrony ze strony organów władzy publicznej. Ponadto, zdaniem Trybunału, ustanowienie przesłanki liczebności uczestników nie jest ograniczeniem koniecznym w demokratycznym państwie. (PAP)