Trwające od grudnia ub. roku prace nad tworzeniem metropolii w tym regionie koordynuje zrzeszający 14 śląskich i zagłębiowskich miast Górnośląski Związek Metropolitalny. Na podstawie głosu ekspertów Związek doprosił w styczniu do dalszych prac władze kolejnych 10 miast spoza organizacji - również zainteresowanych wspólną metropolią.

W styczniu i lutym radni wszystkich 24 miast podjęli odpowiednie uchwały intencyjne. Obecny etap prac to wymagane ustawą o związkach metropolitalnych konsultacje we wszystkich gminach zainteresowanych przystąpieniem do związku. Potem rady poszczególnych miast będą musiały podjąć uchwały ws. zgody na przystąpienie do metropolii.

Konsultacje rozpoczęły się już w poniedziałek w Mikołowie, 16 marca ruszą w Dąbrowie Górniczej, Rudzie Śląskiej, Tychach i Wojkowicach, 17 marca w Gliwicach i Czeladzi, 21 marca w Tarnowskich Górach. Katowice będą prowadziły konsultacje od 25 marca do 8 kwietnia.

Materiały do przygotowania konsultacji w miastach oraz materiały informacyjne (m.in. ulotki i prezentację) przygotowało biuro GZM. Mieszkańcy poszczególnych miast będą odpowiadali na pytanie: „Czy jest Pani/Pan za przystąpieniem miasta ….. do związku metropolitalnego?”.

Jak wynika z informacji samorządu Rudy Śląskiej, głosy w konsultacjach będzie można tam oddawać do 6 kwietnia br. w biurze obsługi mieszkańców magistratu, filiach biblioteki miejskiej oraz zespole szkół w dzielnicy Chebzie. Ankiety będzie można też wysłać pocztą na adres urzędu miasta lub pocztą elektroniczną (zamieszczając skan wypełnionej karty do głosowania) na adres prezydent@rudaslaska.pl.

Samorządy konurbacji katowickiej chciały, aby ich związek metropolitalny mógł zacząć funkcjonować od przyszłego roku. Aby stało się to możliwe, zgodnie z obecnym brzmieniem ustawy do 30 kwietnia br. Rada Ministrów musiałaby wydać rozporządzenie ustalające granicę obszaru metropolitalnego i tworzące na tym terenie związek. Odpowiednio wcześniej prezydenci i burmistrzowie miast musieliby złożyć swój wniosek w tej sprawie; na razie jednak nie mogą go przygotować - wobec braku odrębnego rozporządzenia RM określającego tę procedurę.

Z tego względu zainteresowane samorządy już dwukrotnie apelowały do rządu o wydanie stosownych rozporządzeń. Pytany o tę kwestię podsekretarz stanu w MSWiA Sebastian Chwałek poinformował w Sejmie 10 marca, że zapisany w ustawie kwietniowy termin utworzenia związków metropolitalnych najprawdopodobniej nie zostanie dotrzymany, bo do tego czasu niezbędnych rozporządzeń nie uda się wydać.

Chwałek przypomniał, że zgodnie z zapisami ustawy, aby weszła ona w życie konieczne są trzy rozporządzenia. Pierwsze z nich - delimitacyjne - ma dotyczyć ustalenia granic obszarów metropolitalnych, poprzez wskazanie gmin, które mają wejść w skład poszczególnych związków metropolitalnych. Drugie ma określać tryb postępowania w sprawie składania wniosków przez rady gmin z obszarów metropolitalnych oraz to, jakie dokumenty powinny być dołączone do wniosków. Trzecie ma natomiast finalizować powstanie związków metropolitalnych i ustalać ich nazwy.

W MSWiA powstał już projekt rozporządzenia ws. trybu postępowania przy składaniu wniosków. Aby jednak rozporządzenie to mogło być stosowane, niezbędne jest wydanie delimitacyjnego. W pierwszej kolejności powinny bowiem zostać określone dokładnie gminy, które będą mogły występować z wnioskiem o objęcie ich obszarem metropolitalnym.

Kluczową rolę w wyznaczaniu tych obszarów pełni resort rozwoju, a trudności wynikają m.in. z faktu, że w najbliższym czasie należy rozpocząć prace dotyczące zmiany dotychczasowych dokumentów zagospodarowania przestrzennego kraju - wyjaśnił wiceminister. Chwałek podkreślił, że określenie granic obszarów metropolitalnych i utworzenie związków metropolitalnych ma istotne znaczenie dla zrównoważonego rozwoju kraju, dlatego ważne jest „rozsądne” określenie granic tych obszarów, co wymaga m.in. diagnozy zachodzących tam procesów funkcjonalnych i rozwojowych.

Według Chwałka spora ilość uwag napływających z samorządów i ekspertów wskazuje, że ustawa będzie wymagała „lekkiej” modyfikacji. MSWiA ma wkrótce przedstawić proponowane zmiany. Jedną z nich ma być przesunięcie terminu powołania związków. W tej sprawie wojewodowie mają współpracować z przedstawicielami samorządów.

Przyjęta jeszcze przez poprzedni parlament i podpisana przez prezydenta 28 października ub. roku ustawa umożliwia powoływanie przez Radę Ministrów (na wniosek zainteresowanych samorządów) związków metropolitalnych, czyli spójnych przestrzennie sfer oddziaływania miast, które są siedzibą wojewody lub sejmiku województwa.

Dowiedz się więcej z książki
Formy współdziałania jednostek samorządu terytorialnego
  • rzetelna i aktualna wiedza
  • darmowa wysyłka od 50 zł

 

Metropolia powinna mieć silne powiązania funkcjonalne i charakteryzować się zaawansowanymi procesami urbanizacyjnymi. Musi być zamieszkała przez co najmniej 500 tys. mieszkańców. W skład związku metropolitalnego wchodzić mają: gminy położone w granicach obszaru metropolitalnego i powiaty, na obszarze których leży co najmniej jedna gmina położona w granicach obszaru metropolitalnego. Granice poszczególnych obszarów metropolitalnych ustala Rada Ministrów w drodze rozporządzenia.

Związek metropolitalny ma wykonywać zadania publiczne w zakresie: kształtowania ładu przestrzennego, rozwoju obszaru związku, publicznego transportu zbiorowego na obszarze związku; współdziałania w ustalaniu przebiegu dróg krajowych i wojewódzkich na obszarze związku oraz promocji związku.

Wśród źródeł dochodów związków metropolitalnych mają się znaleźć się m.in.: 5-procentowy udział w podatku PIT osób zamieszkałych na obszarze metropolii, składki gmin wchodzących w skład związku, dochody uzyskiwane przez metropolitalne jednostki budżetowe i wpłaty od metropolitalnych zakładów budżetowych, dotacje z budżetu państwa oraz dotacje z budżetów jednostek samorządu terytorialnego.

Zgodnie z ustawą rozporządzenie Rady Ministrów, które ustala granice obszarów metropolitalnych i tworzy na ich terenie związki metropolitalne, miało być wydane nie później niż 30 kwietnia. Związek metropolitalny miał być tworzony z dniem 1 lipca, a uzyskiwanie dochodów i realizację zadań miał rozpocząć 1 stycznia roku następnego.(PAP)