Bitwa ta, która trwała od 1 do 4 września, jest uważana za jedno z najważniejszych wydarzeń wojny obronnej Polski we wrześniu 1939 r. Utworzenie w Uniszkach Zawadzkich symbolicznego cmentarza, mauzoleum żołnierzy polskich, to wspólny pomysł władz Mławy oraz członków grup rekonstrukcyjnych, biorących udział w organizowanej tam od 9 lat inscenizacji batalii.

Projekt budowy nekropolii poparli ostatnio m.in. biskup płocki Piotr Libera, inspektor Wojsk Lądowych gen. Leszek Surawski oraz wiceminister obrony narodowej Tomasz Szatkowski. Wsparcie zadeklarowały też m.in. 20. Bartoszycka Brygada Zmechanizowana, kontynuująca tradycje 20. Dywizji Piechoty uczestniczącej w walkach we wrześniu 1939 r., a także Fundacja „Przywróćmy Pamięć”.

Jak poinformowała PAP Magdalena Grzywacz, rzeczniczka mławskiego Urzędu Miasta, w ramach poparcia dla utworzenia mauzoleum napływają także deklaracje od chcących ufundować krzyże, upamiętniające żołnierzy polskich poległych w Uniszkach Zawadzkich - jedną z takich osób jest np. mieszkanka Wieliczki (Małopolskie), której stryj zginął pod Mławą 2 września 1939 r. zastrzelony przez niemieckiego snajpera.

„Zwykle jest tak, że osoby i instytucje, które popierają inicjatywę utworzenia Cmentarza Żołnierzy Armii Modlin deklarują też, że chętnie ufundowałyby marmurowy krzyż, który stanąłby w miejscu przyszłej nekropolii” – powiedziała PAP Grzywacz. Dodała, iż zbierane obecnie podpisy poparcia dla utworzenia w Uniszkach Zawadzkich cmentarza, mauzoleum wojennego zostaną przekazane m.in. Agencji Nieruchomości Rolnych, która zarządza tam ok. 42 ha gruntów należących do Skarbu Państwa.

W ramach tegorocznych obchodów 77. rocznicy bitwy pod Mławą w miejscu tej batalii stanęły trzy pierwsze krzyże z imionami i nazwiskami uczestników bitwy: płk Stanisława Ślesickiego z 80. Pułku Piechoty Strzelców Nowogródzkich i rtm. Mieczysława Rasiewicza z 4. Pułku Strzelców Konnych, a także nieznanego żołnierza z napisem: „Znany tylko Bogu”. Jeden z krzyży ufundował burmistrz Mławy Sławomir Kowalewski.

W trakcie bitwy pod Mławą żołnierze 20. Dywizji Piechoty, która wchodziła w skład Armii Modlin pod dowództwem gen. Emila Krukowicza-Przedrzymirskiego, toczyli walki z oddziałami niemieckiej 3. Armii dowodzonej przez feldmarszałka Georga von Kuechlera. Atakujące z terytorium ówczesnych Prus Wschodnich oddziały niemieckie, mające za zadanie jak najszybsze dotarcie do Warszawy, napotkały pod Mławą na silny opór oddziałów polskich. Jednostki niemieckie dysponowały trzykrotną przewagę liczebną. W bitwie zginęło ok. 1,2 tys. żołnierzy polskich i 1,8 tys. niemieckich.

W przyszłym roku na historycznych polach w Uniszkach Zawadzkich odbędzie jubileuszowa 10. z kolei, organizowana każdego roku, rekonstrukcja bitwy pod Mławą. Inscenizacja ta jest największym tego typu widowiskiem plenerowym w Europie, które rozgrywane jest z udziałem grup rekonstrukcji historycznych z całej Polski, a także z wykorzystaniem oryginalnych fortyfikacji.(PAP)