Mediacja to pozasądowy proces dochodzenia do porozumienia w sytuacji konfliktu - przy udziale osoby trzeciej, neutralnej i bezstronnej - mediatora.
"Planujemy znacznie więcej działań niż w roku ubiegłym, tym bardziej, że edukacja przynosi efekty, a wielu ludzi zaczyna dostrzegać opłacalność i skuteczność mediacji w rozwiązywaniu sporów" - powiedział prezes zarządu Polskiego Centrum Mediacji (PCM) Jerzy Książek.
Dodał, że w czwartek, jak co roku, w całym kraju mediatorzy będą udzielali bezpłatnych porad i informacji. W Warszawie dyżury takie odbędą się m.in. w sądach okręgowych, a także w siedzibach PCM przy ulicach Jagiellońskiej i Schroegera. W kraju mediatorzy dyżurować będą także w siedzibach prokuratur i w policyjnych komisariatach. "Wszystko zależy od zainteresowania, mediatorzy będą dostępni na pewno do godz. 14.30, jeśli jednak zaistnieje taka potrzeba, to do godz. 16" - zaznaczył Książek.
Ponadto, jak zapowiada PCM, na ulicach Warszawy rozdawane mają być ulotki informacyjne dotyczące mediacji, a także wydawany każdego roku "Kurier Mediacyjny". Akcja będzie połączona z kampanią informacyjną w mediach elektronicznych.
W działania związane z Międzynarodowym Dniem Mediacji tradycyjnie włączają się Ministerstwo Sprawiedliwości i Prokuratura Generalna. Resort sprawiedliwości w środę organizuje konferencję poświęconą perspektywom tej formy rozwiązywania sporów w Polsce. W czwartek zaś o mediacji w praktyce prokuratorskiej w siedzibie PG będą dyskutować naukowcy i prokuratorzy. Jednym z tematów organizowanych konferencji ma być omówienie pomysłów zmian legislacyjnych dotyczących mediacji. Od 2009 r. trwają prace nad przygotowaniem projektu ustawy określającej jednolite określenie wymogów dotyczących mediatorów oraz zasad i trybu postępowania mediacyjnego.
Do mediacji kierowane są przede wszystkim sprawy związane z konfliktami sąsiedzkimi i rodzinnymi. Mediacja jako forma polubownego rozwiązania konfliktu może być jednak stosowana w każdym sporze, w którym skłócone strony wyrażają gotowość do dyskusji o dzielących je kwestiach z udziałem osoby trzeciej. Przedmiotem mogą być sprawy o charakterze małżeńskim, społecznym, gospodarczym, pracowniczym.
Postępowanie mediacyjne rozpoczyna się w chwili przyjęcia sprawy przez mediatora. Z mediacji można zrezygnować na każdym etapie; nie zamyka ona dostępu do sądu. Organizowanie spotkań w formie sesji, nie zaś rozpraw, pozwala na swobodne wyznaczanie terminów. Postępowanie mediacyjne, w przeciwieństwie do sądowego, nie jest jawne.
Przepisy dotyczące mediacji w sprawach cywilnych obowiązują w Polsce od końca 2005 r. Mediacja jest dobrowolna, jej podstawowym warunkiem jest zgoda obu stron konfliktu. Ugoda zawarta przed mediatorem ma, po jej zatwierdzeniu przez sąd, moc prawną ugody zawartej przed sądem. Jeżeli ugoda podlega wykonaniu w drodze egzekucji, sąd nadaje jej klauzulę wykonalności.
Od 1998 r. mediacje stosowane są natomiast w polskim prawie karnym. Kodeks postępowania karnego pozwala sądowi, a w postępowaniu przygotowawczym prokuratorom, na skorzystanie z inicjatywy - za zgodą pokrzywdzonego i oskarżonego - na skierowanie sprawy do instytucji lub osoby godnej zaufania w celu przeprowadzenia postępowania mediacyjnego. Z kolei od dziesięciu lat w polskim prawie istnieje możliwość skorzystania z mediacji w sprawach nieletnich.
Tradycja obchodzenia Międzynarodowego Dnia Mediacji, czyli rozwiązywania konfliktów, istnieje na świecie od 2005 roku. Święto przypadające w każdy trzeci czwartek października zainicjowane zostało przez Association for Conflict Resolution - Amerykańskie Stowarzyszenie Profesjonalistów w Rozwiązywaniu Konfliktów.
Monitorowaniem funkcjonowania instytucji mediacji w polskim systemie prawnym oraz przygotowaniem zmian legislacyjnych dotyczących tego tematu zajmuje się od 2005 r. działająca przy ministrze sprawiedliwości Społeczna Rada ds. Alternatywnych Metod Rozwiązywania Konfliktów i Sporów. (PAP)
Czytaj także: Konferencja o mediacji w pracy prokuratorów