Całość ustawy wraz z poprawkami Senat poparł jednogłośnie.

Jednym z zapisów przyjętej przez Sejm ustawy jest wprowadzenie jako zasady poufności danych dotyczących miejsca zamieszkania i zatrudnienia świadka. Dane te mają być zamieszczane nie w protokole, ale w odrębnym załączniku do protokołu. Senatorowie - przychylając się do petycji, która niedawno trafiła do Senatu - zaproponowali objęcie taką ochroną także świadków w sprawach o wykroczenia.
Czytaj: owa ustawa da lepszą ochronę świadkom>>>

Zgodnie z ustawą ochrona na czas czynności procesowej ma być stosowana w każdej sprawie, w której będzie istnieć ryzyko zagrożenia dla życia lub zdrowia świadka. Osobie takiej zostanie przydzielona asysta policjantów w czasie przesłuchania przed sądem, a także w drodze do i z sądu. Dwa pozostałe typy pomocy i ochrony - ochrona osobista oraz pomoc dotycząca zmiany miejsca pobytu - mają być udzielane "w przypadku wysokiego stopnia zagrożenia dla życia lub zdrowia osoby chronionej" przede wszystkim w sprawach, które w I instancji rozpatrują sądy okręgowe. Chodzi więc o sprawy poważniejszych przestępstw, np. zabójstw lub przestępczości zorganizowanej. Senat przyjął poprawkę, żeby do tych poważniejszych przestępstw zaliczać także zgwałcenia i znęcanie się nad osobami najbliższymi.

Senatorowie nie zaakceptowali poprawki, która wcześniej wywołała dyskusję. Chodziło o wprowadzenie możliwości odwołania świadka lub pokrzywdzonego od decyzji komendanta wojewódzkiego policji odmawiającego przyznania ochrony. Odwołanie takie miałoby trafiać do komendanta głównego policji. "Odwołań do komendanta głównego może być dużo, więc może wydłużyć czas rozpatrywania tych wniosków" - argumentował podczas czwartkowej debaty wiceminister sprawiedliwości Jerzy Kozdroń.

Ustawa, której projekt przygotował resort sprawiedliwości kierowany przez poprzedniego ministra Marka Biernackiego, w założeniu ma zapewnić skuteczniejszą ochronę i pomoc dla świadków oraz ofiar przestępstw w celu uchronienia ich przed zastraszeniem i odwetem. Ponadto ma ona m.in. wprowadzić do polskiego prawa zapisy dyrektywy UE ustanawiającej normy minimalne w zakresie praw, wsparcia i ochrony ofiar przestępstw. Sejm przyjął ją w pierwszej połowie października.

Przepisy przewidują trzy podstawowe rodzaje środków ochrony i pomocy dla świadków i pokrzywdzonych: ochronę na czas czynności procesowych, ochronę osobistą oraz pomoc dotyczącą zmiany miejsca pobytu, która może być związana z ewentualną pomocą finansową na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Decyzja o udzieleniu ochrony będzie podejmowana na wniosek osoby zainteresowanej, a także na wniosek sądu bądź prokuratury, ale za zgodą pokrzywdzonego lub świadka.

Ochrona osobista świadka lub pokrzywdzonego będzie polegała m.in. na stałej lub czasowej asyście policjantów, czasowej obserwacji osoby lub miejsca jej przebywania, wskazywaniu bezpiecznych warunków do przemieszczania.

W przypadku bardzo dużego zagrożenia świadka możliwa będzie jego przeprowadzka do nowego miejsca zamieszkania. Taki rodzaj ochrony będzie stosowany po ustaleniu, że inne środki ochrony i pomocy mogą być niewystarczające. Osoba objęta tą formą ochrony będzie mogła otrzymywać pomoc finansową na potrzeby mieszkaniowe, życiowe i na pokrycie kosztów świadczeń zdrowotnych.

Nowe przepisy mają także ułatwić i uporządkować dostęp do pomocy psychologicznej dla ofiar przestępstw i ich najbliższych. Przy wojewódzkich komendach policji mają zostać powołani koordynatorzy, do których zadań należało będzie m.in. zapewnianie współdziałania jednostek policji w udzielaniu ochrony i zapewnianie pomocy psychologicznej.

Wiceminister Jerzy Kozdroń podkreślał w czwartek w Senacie, że to pierwsza tego typu ustawa w III RP, bo dotąd ochrona świadków czy pokrzywdzonych nie była ujęta w ramy ustawowe. "Świadek bezpieczny powie więcej" - argumentował.

Według danych resortu sprawiedliwości w ostatniej dekadzie odnotowano 7,3 tys. skazań za użycie przemocy lub groźby wobec świadka, biegłego i innych uczestników postępowań. (PAP)