Znowelizowana ustawa wejdzie w życie 1 lipca 2015 r., przy czym niektóre przepisy wejdą w życie wcześniej tj. po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia albo 2 czerwca 2014 r.

Nowelizacja kpk oraz kilku innych ustaw obejmuje łącznie blisko 300 nowych przepisów i jest efektem blisko dwuletnich prac komisji prawa karnego przy resorcie sprawiedliwości. Zmieniona ma być filozofia prowadzenia procesu. Ma dojść do ograniczenia inicjatywy dowodowej sądu, co jednocześnie powiązane zostanie z rozszerzeniem roli stron - sędzia stałby się arbitrem rozsądzającym spór między oskarżycielem a obroną, co w języku prawniczym nosi nazwę kontradyktoryjności.

Zgodnie z założeniami reformy zmniejszeniu miałaby ulec liczba rozpraw w procesach. Zmieni się także rola prokuratora, bo więcej czynności śledczych miałaby wykonywać np. policja, a prokurator, który prowadził lub nadzorował śledztwo, osobiście oskarżałby przed sądem. Zakłada się też skrócenie czasu postępowania odwoławczego i wprowadzenie jako zasady, że sąd II instancji ma kończyć proces, a nie uchylać wyroki instancji niższej i odsyłać sprawy do poprawki.

W nowy sposób opisano też instytucję mediacji, która ma się dzięki temu stać bardziej efektywna niż dziś. Dzięki noweli sędziowie powinni mieć mniej pracy, bo kolejną część ich zadań mają przejąć referendarze sądowi.

Reforma przewiduje również m.in. szerszy dostęp do pomocy prawnej dla stron procesu, bo zarezerwowane obecnie tylko dla adwokatów uprawnienia do bycia obrońcą w sprawach karnych i karno-skarbowych przyznano też radcom prawnym.

Na mocy nowelizacji rząd będzie zobowiązany do przedłożenia Sejmowi i Senatowi informacji z wykonania reformy oraz skutków jej wprowadzania i funkcjonowania. Informacja taka ma trafić do parlamentu po dwóch latach od wejścia w życie nowelizacji - nie później niż do końca 2017 r. Resort sprawiedliwości zapewnia, że sądy, prokuratury i policja będą przygotowane do zmian, które wprowadza reforma.