Zbiorowe zaopatrzenie w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi, w tym zagwarantowanie ciągłości dostaw i odpowiedniej jakości wody, stanowi zadanie własne gminy. Obowiązek ten realizowany jest przez przedsiębiorstwa wodociągowe będące odrębnymi podmiotami gospodarczymi lub gminnymi jednostkami organizacyjnymi nieposiadającymi osobowości prawnej.

Zapewnieniu właściwej jakości wód w JST, służy ustanawianie stref ochronnych ujęć wód, na terenie których obowiązują zakazy i nakazy w zakresie użytkowania gruntów oraz korzystania z wód. Bez tych stref nie można egzekwować zabezpieczenia ujęć i warstw wodonośnych, z których ujmowana jest woda. Z badań NIK wynika jednak, że 40 proc. kontrolowanych właścicieli ujęć wód nie wystąpiło o ustanowienie strefy ochronnej, pomimo istnienia przesłanek wskazujących na potrzebę utworzenia takiego obszaru. W efekcie nie eliminowano wysokiego ryzyka negatywnego wpływu zanieczyszczeń na warstwy wodonośne i pogorszenia się jakości wód.
W opinii NIK, źródłem potencjalnego zanieczyszczenia poziomów wodonośnych, wykorzystywanych do pobierania wody spożywanej przez ludzi, jest zanieczyszczenie gruntu i wód w skutek nieprawidłowego zbierania i usuwania nieczystości ciekłych przez właścicieli nieruchomości nieposiadających kanalizacji, a wykorzystujących zbiorniki bezodpływowe - szamba. Z przeprowadzonych badań wynika jednak, że gminy nie prowadziły ewidencji takich zbiorników w sposób zapewniający pełną kontrolę nad gospodarką ściekową w JST.

Ponadto, 60 proc. skontrolowanych gmin nie weryfikowało również częstotliwości opróżniania szamb, a jedynie informowała mieszkańców o takim obowiązku. Zdaniem NIK, taka sytuacja zwiększa ryzyko zanieczyszczenia wód podziemnych oraz powierzchniowych, będących źródłem zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia. Ustalono także, że jedynie niewielka ilość nieczystości ze zbiorników bezodpływowych jest oczyszczana (od ponad 12 proc. do 38 proc. ilości dostarczonej wody). Dane te świadczą o problemie nieewidencjonowania usuwania ścieków z szamb.

Mając na celu poprawę realizacji zadań w zakresie ochrony jakości wód ujmowanych do zaopatrzenia mieszkańców w wodę przeznaczoną do spożycia, NIK zaapelowała do Ministra Środowiska o nowelizację ustawy Prawo wodne, w zakresie wprowadzenia możliwości ustanowienia strefy ochronnej z urzędu, gdy właściciel ujęcia wody nie złożył wniosku o jej ustanowienie. Izba nakłania również wójtów, burmistrzów, prezydentów miast do uwzględniania ujęć wody i ich stref ochronnych, w dokumentach planistycznych przyjmowanych przez organy gminy, czy ściślejszego nadzorowania jednostek, którym powierzono zarządzanie gminnymi ujęciami wód. W opinii NIK konieczne jest też rzetelniejsze prowadzenie kontroli i egzekwowanie prawidłowości zbierania i usuwania nieczystości ciekłych przez właścicieli nieruchomości.

(nik.gov.pl)

LEX Omega Administracja Samorządowa
Artykuł pochodzi z programu LEX Omega Administracja Samorządowa
Już dziś wypróbuj funkcjonalności programu. Analizy, komentarze, akty prawne z interpretacjami