Zmiany dotyczą także modyfikacji systemu postępowań egzekucyjnych i zasad wnoszenia apelacji. Nowelizacja obejmuje blisko 150 zmian. Resort sprawiedliwości pracował nad nią od 2008 r.

 

Znowelizowana w zeszłym roku ustawa o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie wprowadziła możliwość eksmitowania osób stosujących przemoc z mieszkania zajmowanego wspólnie z ofiarami. Orzeczenie w tych sprawach jest wykonalne z chwilą jego ogłoszenia, dlatego konieczne było stworzenie możliwości eksmitowania sprawcy przemocy do noclegowni lub schroniska. W przeciwnym wypadku realizacja tego zapisu nie byłaby możliwa, ponieważ gminy z reguły nie dysponują tymczasowymi pomieszczeniami, gdzie można by umieścić eksmitowanych.

 

W myśl noweli osobom eksmitowanym z powodu stosowania przemocy, rażącego lub uporczywego wykraczania przeciwko porządkowi domowemu, niewłaściwego zachowania, uciążliwego dla innych lokatorów lub osobom, które zajęły lokal bezprawnie, nie przysługuje prawo do lokalu socjalnego. W stosunku do tych osób - z uwagi na ich zachowanie - nie będą stosowane okresy ochronne zakazujące eksmisji w okresie od 1 listopada do 31 marca.

 

Licząca kilkaset punktów nowelizacja procedury cywilnej to wynik wieloletnich prac Komisji Kodyfikacyjnej działającej przy rządzie pod kierunkiem prof. Zbigniewa Radwańskiego. Przepisy dostosowano do orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego i Sądu Najwyższego. Jedna z ważniejszych zmian to poddanie spraw gospodarczych, prowadzonych między przedsiębiorcami, tym samym regułom procesowym, które obowiązują w zwykłych sprawach cywilnych. Jednak, mimo likwidacji odrębnego postępowania w sprawach gospodarczych, zachowane zostaną sądy gospodarcze jako wydziały sądów powszechnych.

 

Nowelizacja ma także za zadanie unowocześnić przepisy o udziale organizacji pozarządowych w procesie cywilnym. Taka nazwa dotąd nie była w ogóle używana w kodeksie - mówi on o organizacji społecznej. Zaproponowano, aby organizacja pozarządowa miała prawo wytoczyć proces na rzecz osoby dochodzącej swoich praw. Musiałaby jednak uzyskać zgodę tej osoby. Pozostaje zasada, że prokurator - działając w obronie praw obywatela - może wytoczyć proces cywilny na rzecz tego obywatela, nie pytając go nawet o zgodę.

 

Inna część pakietu zmian ma na celu wzmocnienie efektywności obowiązującego systemu egzekucji - m.in. przez znaczące podwyższenie górnej granicy dopuszczalnych grzywien pieniężnych. Projekt zakłada podwyższenie wysokości grzywien nakładanych przez komorników za nieuzasadnioną odmowę wyjaśnień (z 500 zł do 2 tys. zł), za przeszkadzanie czynnościom komornika (z 200 do 1 tys. zł) i za nieudzielenie informacji przez pracodawcę w egzekucji z wynagrodzenia za pracę (z 500 zł do 2 tys. zł). Celem tej zmiany jest urealnienie sankcji, by skutecznie zapewniała realizację zadań komornika.

 

Kolejne zapisy nowelizacji dotyczą m.in. rozszerzenia kompetencji referendarzy sądowych oraz udziału w postępowaniach organizacji pozarządowych.