Wiceszef MON Czesław Mroczek, odpowiedzialny w resorcie za sprawy społeczne, uważa, że wejście ustawy w życie to ważne wydarzenie. "W sposób oficjalny ustawa wprowadza instytucję opieki, pomocy weteranom. Nadaje status weterana wszystkim osobom, które uczestniczyły w misjach zagranicznych. Wprowadza formę pomocy materialnej, również świadczenia honorowe" - powiedział PAP Mroczek.
Dla MON wejście ustawy w życie to finał procesu przygotowywania systemowych zasad opieki nad uczestnikami misji zagranicznych, których od lat 50. XX wieku było (łącznie z przedstawicielami służb innych niż wojsko) ok. 100 tys.
Ustawa, uchwalona w sierpniu 2011 r., wskazuje dwie grupy - weteranów i weteranów poszkodowanych. Status weterana będzie mógł uzyskać każdy, kto nieprzerwanie przez co najmniej 60 dni brał udział w misji pokojowej lub stabilizacyjnej, był członkiem kontyngentu policyjnego, wykonywał zadania ochronne BOR albo służył w ramach "zapewniania bezpieczeństwa państwa"; zawodowym strażakom status weterana przysługuje natomiast za co najmniej 60 dni łącznej służby w grupach ratowniczych.
Z kolei status weterana poszkodowanego może zostać nadany temu weteranowi, który doznał uszczerbku na zdrowiu, bo w czasie misji zachorował lub miał wypadek; ustawa za rany odniesione w wypadku uznaje też te powstałe wskutek zamachu lub walki z przeciwnikiem.
Uprawnienia wynikające z ustawy o weteranach przysługują osobom skierowanym za granicę przez wojsko, służby mundurowe MSW (policję, Straż Graniczną, Biuro Ochrony Rządu i Państwową Straż Pożarną) oraz służby specjalne (Służbę Kontrwywiadu Wojskowego, Służbę Wywiadu Wojskowego, Agencję Bezpieczeństwa Wojskowego i Agencję Wywiadu).
Status weterana lub weterana poszkodowanego będzie można otrzymać na własny wniosek złożony do szefa MON, MSW lub ABW. Do pisma należy dołączyć dokument potwierdzający służbę za granicą (wydany np. przez dowódcę jednostki) oraz zaświadczenie z Krajowego Rejestru Karnego. Weteranem nie może bowiem zostać osoba skazana za przestępstwo umyślne popełnione w związku ze służbą na misji albo przestępstwo przeciwko Rzeczpospolitej Polskiej (np. szpiegostwo albo znieważenie prezydenta lub symboli państwowych). Osoby ubiegające się o status weterana poszkodowanego muszą dodatkowo złożyć dokumenty poświadczające uszczerbek na zdrowiu. Wszyscy weterani mają otrzymać legitymacje potwierdzające ich status.
Weteranom i weteranom poszkodowanym, a także ich najbliższym, ustawa daje prawo do bezpłatnej pomocy psychologicznej poza kolejnością w placówkach podległych np. MON i MSW. Każdy weteran będzie też mógł zostać umieszczony w Domu Weterana w Lądku Zdroju.
Weteranom poszkodowanym przysługuje pomoc finansowa na naukę od etapu szkoły ponadgimnazjalnej (w przypadku żołnierzy) lub studiów (pozostali weterani). Rocznie na ten cel będzie można otrzymać maksymalnie czterokrotność najniższej emerytury (ta wynosi obecnie ok. 800 zł). Pomoc będzie musiała zostać zwrócona, jeśli weteran nie ukończy nauki.
Weteranom poszkodowanym, którzy otrzymują rentę inwalidzką, ustawa przyznaje ulgi na przejazdy komunikacją miejską (50 proc.) oraz koleją i autobusami (37 proc.). Poszkodowani weterani żołnierze i funkcjonariusze ABW i AW, a także wszyscy weterani z wojska i tych służb, którzy skończyli 65 lat, będą mogli otrzymać zapomogi.
Weterani poszkodowani, którzy pobierają emeryturę lub rentę inwalidzką, na swój wniosek mogą otrzymać dodatek weterana poszkodowanego. Może on wynieść maksymalnie 80 proc. najniższej emerytury, w zależności od uszczerbku na zdrowiu doznanego na misji.
Ustawa przewiduje też szereg honorowych uprawnień dla weteranów. Poszkodowanym żołnierzom będzie można przyznać odznakę "Za Rany i Kontuzje", a wszystkim weteranom ze służb mundurowych i specjalnych – odznaki honorowe za zasługi. Wszystkim weteranom-żołnierzom w rezerwie lub stanie spoczynku ustawa przyznaje prawo noszenia munduru, a ci żołnierze poszkodowani na misjach, których zwolniono ze służby, raz mogą otrzymać mundur wyjściowy. Jeżeli weteran lub weteran poszkodowany zostanie zaproszony na uroczystości organizowane np. przez MON, maksymalnie dwa razy w roku będzie mu przysługiwał zwrot kosztów przejazdu i zakwaterowania. Zmarłym weteranom i weteranom poszkodowanym, na wniosek rodziny, będzie przysługiwała asysta honorowa podczas pogrzebu w kraju. Międzynarodowy Dzień Uczestników Misji Pokojowych 29 maja w Polsce będzie Dniem Weterana Działań poza Granicami Państwa.
Aktualnie trwa proces przygotowywania rozporządzeń wykonawczych - w ustawie jest 21 takich delegacji, w tym 12 skierowanych do ministerstwa obrony. Do połowy marca w Dzienniku Ustaw ogłoszono trzy wydane przez MON rozporządzenia, zaś w piątek resort poinformował o podpisaniu kolejnego przez ministra Tomasza Siemoniaka. Wiceminister Mroczek powiedział PAP, że gotowe są dwa kolejne rozporządzenia, zaś pozostałe sześć, dotyczące zagadnień zdrowotnych, są w trakcie konsultacji. "Założenie ministra Siemoniaka i moje jest takie, że do końca marca zdążymy" - podkreślił Mroczek.

Rafał Lesiecki (PAP)