Samorządy prawnicze od lat zabiegają, by tylko sąd, a nie prokurator, mógł zawiesić w obowiązkach adwokata lub radcę prawnego. Takie rozwiązanie znalazło się w uchwalonej 27 lutego br. nowelizacji kodeksu postępowania karnego, ale prezydent Karol Nawrocki ją zawetował. Szansa na wprowadzenie zmiany nadal jest, bo zaproponowano ją w dwóch "nowych" projektach - poselskim i prezydenckim.

Problem z sędziami po 65. roku życia, którzy chcieliby dalej orzekać, narastał od dłuższego czasu. Część z nich nie uzyskała zgody na dalsze orzekanie od poprzedniej Krajowej Rady Sądownictwa, inni zdecydowali, że ze względu na wątpliwości konstytucyjne wokół tamtej Rady, nie będą do niej z takimi wnioskami występować. Przewodniczący nowej KRS sędzia Dariusz Zawistowski przyznaje, że jednym z priorytetów jest jak najszybsze rozpoznanie lub ponowne rozpoznanie tych wszystkich spraw - a jest ich kilkadziesiąt.

Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej przyjęło stanowisko w sprawie uzasadnienia kwietniowego postanowienia Sądu Najwyższego, w którym SN wskazał, że profesjonalny pełnomocnik, planując dokonanie czynności procesowej, musi uwzględnić przeszkody wynikające choćby ze swojej choroby. W ocenie Adwokatury takie podejście prowadzi do ustanowienia standardu staranności oderwanego od realiów wykonywania zawodu adwokata oraz zasad funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości.

Radcy prawni od 18 czerwca, podczas wykonywania czynności służbowych, objęci są ochroną taką jak funkcjonariusze publiczni. To istotne choćby dlatego, że zarówno oni jak i adwokaci, coraz częściej narażeni są na hejt, agresję, zniewagę a nawet stalking. Podobne rozwiązanie ma znaleźć się w nowelizacji Prawa o Adwokaturze, problem jednak w tym, że nadal trwają nad nią prace w Sejmie. To z kolei, jak podkreślają sami adwokaci, oznacza, że do uchwalenia tej ustawy ochrona adwokatów będzie słabsza od tej przewidzianej ustawowo dla radców.

Prezes Trybunału Konstytucyjnego Bogdan Święczkowski zwrócił się do prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego Jacka Chlebnego o respektowanie prawa i orzeczeń Trybunału. To reakcja na odrzucanie przez Naczelny Sąd Administracyjny szeregu skarg o wznowienie, w związku z wyrokiem Trybunału, postępowań sądowych w sprawie tzw. ulgi meldunkowej - poinformował Trybunał.

Sztuczna inteligencja zmienia rolę biur prawnych i stawia przed nimi nowe dylematy - m.in. pytanie o to, czy lepiej jest korzystać z rozwiązań chmurowych, czy jednak liczyć na własny model AI. W kontekście bezpieczeństwa danych istotny jest też problem nadużywania dostępu do informacji publicznej. M.in. ta tematyka była poruszana podczas Kongresu Biur Prawnych Spółek Skarbu Państwa, który odbył się 17 czerwca w Warszawie.

Dziekani Rad Okręgowych Izb Radców Prawnych z niepokojem przyjmują pogląd prawny wyrażony w uzasadnieniu kwietniowego postanowienia Sądu Najwyższego dotyczącego odrzucenia przez warszawski Sąd Apelacyjny wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych. SN wskazał, że profesjonalny pełnomocnik, planując dokonanie czynności procesowej, musi uwzględnić przeszkody wynikające choćby ze swojej choroby. W ocenie dziekanów takie podejście zdaje się świadczyć o niezrozumieniu specyfiki wykonywania czynności przez pełnomocnika.

Twórcy i nadawcy kontrowersyjnego niemieckiego serialu „Nasze matki, nasi ojcowie” mogą być pozywani przed polskimi sądami tylko w ograniczonych przypadkach i nie co do wszystkich roszczeń – uznał w czwartek Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Chodzi o sprawę 102-letniego kombatanta, Zbigniewa Radłowskiego, którego oburzyło przedstawienie żołnierzy Armii Krajowej jako antysemitów. W Polsce toczy się też proces z powództwa innego kombatanta – Stanisława Zalewskiego - dotyczący stosowania zwrotu „polskie obozy”, a inny akowiec, Karol Tendera, zmarł przed rozstrzygnięciem swojej skargi.

Obowiązuje już nowelizacja ustawy o radcach prawnych, zakładająca m.in. zaostrzenie odpowiedzialności za bezprawne używanie tytułu zawodowego „radca prawny" i większą ochronę dla oznaczenia „kancelaria radcy prawnego". Przewidziane kary to ograniczenie wolności lub grzywna nawet do 200 tys. złotych. Regulacja wprowadza również ochronę dla radców taką, jaką mają funkcjonariusze publiczni. Samorząd radcowski rozpoczyna też konsultacje projektu dużych zmian w swojej ustawie.

W rozmowach o przyszłości sądownictwa co pewien czas powraca argument, który brzmi efektownie, ale coraz słabiej znosi zderzenie z praktyką: referendarz sądowy nie poradzi sobie na sali rozpraw. Nie udźwignie kontaktu ze stronami. Nie przeprowadzi postępowania dowodowego. Nie opanuje emocji uczestników. Nie zareaguje na wnioski, zarzuty, sprzeciw, chaos i presję chwili. Krótko mówiąc: referendarz, choć może wydawać orzeczenia, rzekomo „boi się sali”. To założenie jest wygodne, bo pozwala zamknąć dyskusję jeszcze przed jej rozpoczęciem. Problem polega na tym, że rzeczywistość dawno już przestała do niego pasować - pisze Dariusz Kluczkowski, referendarz z Sądu Rejonowego dla m.st. Warszawy i członek Stowarzyszenia Lex Iusta.

Ministerstwo Sprawiedliwości zapowiada reformę prawa rodzinnego, której celem będzie zwiększenie ochrony dzieci w sprawach rozwodowych. Jeden z projektów - dotyczący pieczy współdzielonej - jest już w opiniowaniu, gotowy jest też projekt wprowadzający alimenty podstawowe i alimentacyjny nakaz zapłaty, a prace w MS trwają nad trzecią regulacją - odchodzącą od orzeczenia o winie. Wzmocniona ma być też pozycja kuratora sądowego. Celem - jak mówił minister sprawiedliwości Waldemar Żurek - jest to, by prawo skupiło się na dziecku, a nie jedynie na sporze dorosłych.

Propozycja karania sędziów stanowi zagrożenie dla niezawisłości sądownictwa - wynika z opublikowanej w środę opinii Komisji Weneckiej na temat prezydenckiego projektu ustawy o przywróceniu prawa do sądu oraz rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. Wskazano równocześnie, że decyzja o uzupełnianiu wakatów sędziowskich "nie powinna należeć do organu politycznego", ponieważ "niesie to ryzyko poważnego podważenia efektywności i niezależności sądownictwa".

Marszałek Sejmu Włodzimierz Czarzasty zdecydował o tym, że nie nada biegu prezydenckiemu projektowi o przywróceniu prawa do sądu oraz rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, i powołał się na opinie prawników oraz Komisji Weneckiej. Regulacja zakłada m.in. penalizację kwestionowania przez funkcjonariuszy publicznych konstytucyjnych i ustawowych uprawnień prezydenta. Przekazuje też mu kompetencje dotyczące publikacji obwieszczeń o konkursach sędziowskich.

Senacka Komisja Petycji zajmie się 23 czerwca br. propozycją dodania ust. 3 w art. 17 Konstytucji RP, który byłby swoistą gwarancją dla Adwokatury. Wskazywałby, że została ona zorganizowana na zasadach samorządu zawodowego, powołana do udzielania pomocy prawnej, współdziałania w ochronie praw i wolności obywatelskich oraz w kształtowaniu i stosowaniu prawa. Cel to - jak wskazano w uzasadnieniu - zapobieganie próbom upaństwowienia adwokatury, likwidacji lub rozbicia samorządu.

Naczelna Rada Adwokacka przyjęła uchwałę, w której wzywa ministra sprawiedliwości do niezwłocznego podjęcia prac legislacyjnych nad stworzeniem nowoczesnego i efektywnego systemu świadczenia pomocy prawnej z urzędu, obejmującego zarówno pomoc przedsądową, jak i pomoc świadczoną w postępowaniach sądowych i innych postępowaniach prowadzonych na podstawie ustaw. Zaznaczono w niej, że taki system powinien być projektowany przede wszystkim z perspektywy interesu obywatela, który z przyczyn ekonomicznych nie jest w stanie samodzielnie ponieść kosztów profesjonalnej pomocy prawnej.

Ministerstwo Sprawiedliwości po raz kolejny poprawiło ustawę o mediatorach sądowych. Na ostatniej prostej zrezygnowało m.in. z konieczności uzyskania przez nich pozytywnego wyniku z egzaminu specjalizacyjnego. Powiększyła się też - o profesorów i doktorów nauk prawnych - grupa osób, które nie będą musiały przechodzić przez szkolenie specjalizacyjne. Minister sprawiedliwości będzie mógł powołać Radę Mediacyjną, która miałaby mu doradzać. Mediatorzy sceptycznie oceniają zmiany, jest też wniosek do premiera o wstrzymanie prac nad tym projektem, ze względu na jego niekonstytucyjność.

Ministerstwo Sprawiedliwości za czasów poprzedniej KRS zwiększyło jej sędziowskim członkom przydział spraw - z 25 proc. do 80 proc. Teraz członkom nowej KRS chce przydział zmniejszyć do co najmniej 25 proc. Przydział spraw dla rzecznika dyscyplinarnego sędziów sądów powszechnych ma spaść z 90 proc. do nawet 10 proc. Projekt zmieniający rozporządzenie – Regulamin urzędowania sądów powszechnych, już trafił do opiniowania. Prezesi sądów będą mieć miesiąc, po jego wejściu w życie, na dokonanie zmian w czynnościach służbowych.

Nowa Krajowa Rada Sądownictwa ponownie rozpatrzyła sprawy sześciorga sędziów, którzy skończyli 65 lat, a na których dalsze orzekanie nie wyraziła zgody poprzednia Rada. I zdecydowała, że mogą orzekać. Problem nabrzmiał za czasów poprzedniej KRS - jesienią ub. roku wystąpił do niej RPO wskazując, że wpływają do niego skargi od sędziów sądów powszechnych w sprawie niewyrażania zgód na dalsze zajmowanie przez nich stanowiska po ukończeniu 65 lat.

Dla Sądu Najwyższego nie ulega wątpliwości, że niezwrócenie pożyczki przez radcę prawnego, pełniącego zawód zaufania publicznego, narusza godność i podlega ocenie negatywnej, ale obwiniony ma gwarancje procesowe. Nie będzie ukarany zakazem prowadzenia kancelarii, mimo że nie spłacił należności. Dla rozstrzygnięcia miał jednak znaczenie moment złożenia wniosku o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego, gdyż wniosek ten wyznacza ramy czasowe czynu. Minęło pięć lat, co oznacza, że nastąpiło przedawnienie karalności.

Czynności brokerskie może wykonywać tylko osoba, która jest brokerem. Ustawa o dystrybucji ubezpieczeń bywa w tym obszarze łamana, gdyż brokerzy powierzają pracownikom swojej kancelarii zadania, które są zarezerwowane dla osób z uprawnieniami. Zagadnienie to analizuje Komisja Nadzoru Finansowego.