Pierwszy prezes Sądu Najwyższego, Zbigniew Kapiński przyjął z zaskoczeniem stanowisko Krajowej Rady Sądownictwa, zgodnie z którym akty mianowania asesorów sądowych, wręczone 28 lipca 2026 r., miałyby być nieskuteczne z powodu braku kontrasygnaty premiera. W swoim oświadczeniu prezes stwierdza, że takiej interpretacji nie można pogodzić z obowiązującymi przepisami, ani z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 25 czerwca 2026 r.

Wyłącznie lekarze seksuolodzy oraz psychoseksuolodzy mają być uprawnieni do opiniowania w sprawach osób z zaburzeniami preferencji seksualnych na potrzeby postępowań przygotowawczych i sądowych. Doprowadzić ma do tego przygotowywana w Ministerstwie Sprawiedliwości nowelizacja, która ujednolici w tym zakresie terminologię w czterech ustawach określających zasady postępowania z podejrzanymi i skazanymi za takie przestępstwa. Efektem zmian ma być większa liczba opiniujących specjalistów, szybsze postępowania i trafniejsze wyroki.

Burzę w prokuraturze wywołało polecenie, by urzędnicy prokuratur niezwłocznie zweryfikowali i uzupełnili w systemie dane dotyczące nieprawidłowości przy ekspediowaniu przesyłek z jednostek przez operatora pocztowego, i to począwszy od 1 stycznia 2026 r. Związkowcy przesłali już pismo do prokuratora krajowego, wskazując, że to rażące nadużycie i nieproporcjonalne obciążenie kadr sekretariatu, które nie są od tego, by sprawdzać pracę… Poczty Polskiej.

Pod presją Komisji Europejskiej polski rząd chce rozszerzyć o czyny polegające na przywłaszczeniu sobie cudzej rzeczy ruchomej, mienia powierzonego lub praw majątkowych katalog czynów, za które firmy mogą być karane na podstawie ustawy o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych. W unijnym postępowaniu przeciwko Polsce stawiany jest zarzut, że istniejąca w Polsce regulacja niedostatecznie zabezpiecza za pośrednictwem prawa karnego przed nadużyciami na szkodę interesów finansowych Unii.

Ministerstwo Sprawiedliwości zamierza ukrócić odmowy wydawania przez biegłych opinii. W projekcie ustawy ich dotyczącej zaproponowało, by taka odmowa nie była możliwa, chyba że biegły wykaże np. brak kompetencji, brak możliwości badawczych lub udokumentuje obciążenie innymi ekspertyzami. Biegli alarmują, że ten ostatni bezpiecznik będzie martwy, bo sąd postawiony pod ścianą z powodu braku specjalisty i tak opinii będzie wymagał.

Projekt ustawy o Sądzie Najwyższym, jest już gotowy ale trafi do parlamentu dopiero wtedy, gdy przyjęta zostanie przez parlament i podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego tzw. ustawa praworządnościowa – zapowiada minister sprawiedliwości Waldemar Żurek. Chodzi o ustawę regulując status sędziów powołanych od 2018 r., której prawnicy wieszczą raczej prezydenckie weto. Z kolei nowa ustawa o SN to projekt Komisji Kodyfikacyjnej Ustroju Sądownictwa i Prokuratury.

Adwokat Sylwia Gregorczyk-Abram została w środę, 29 lipca br. zaprzysiężona przez Sejm na stanowisko Rzecznika Praw Obywatelskich na pięcioletnią kadencję. Nowa rzecznik obiecała utworzenie delegatury biura w Polsce wschodniej. A ponadto wskazała swoje priorytety, do których zaliczyła m.in. współdziałanie przy odbudowie wymiaru sprawiedliwości dla obywateli, kontynuację walki o zmniejszenie liczby tymczasowych aresztowań i dbałość o prawa osób z niepełnosprawnością oraz osób starszych.

Waldemar Żurek, minister sprawiedliwości, prokurator generalny, zakłada, że późną jesienią "będzie można zobaczyć działający Trybunał Konstytucyjny”. W jego ocenie jego odbudowa jest jedyną nadzieją stworzenia realnego porządku prawnego w Rzeczypospolitej Polskiej. Dodał, że w tym roku Sejm wybrał już siedmioro sędziów Trybunału (sześcioro w marcu, jednego w maju), a w najbliższym czasie wybrany zostanie ósmy.

Asesorzy, którzy 28 lipca br. odebrali od prezydenta Karola Nawrockiego nominacje, nie rozpoczną na razie orzekania. Krajowa Rada Sądownictwa w swojej uchwale wskazuje, że o skuteczności prezydenckich aktów mianowania przesądzi… udzielenie kontrasygnaty przez premiera. Powołuje się przy tym na Konstytucję. Ministerstwo Sprawiedliwości i prezesi sądów mają zresztą na to plan – akty mają zostać zebrane i przekazane do Kancelarii Premiera.

Sąd Apelacyjny w Katowicach przyznał, że losowanie przydziału sprawy sędziemu może się odbyć po dziewięciu miesiącach od daty wpływu akt z powodu trudnej sytuacji kadrowej. Skarżący uznał, że narusza to jego prawo do sądu. Sąd Najwyższy w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych był jednak innego zdania. Odrzucił skargę na przewlekłość postępowania i wniosek o zadośćuczynienie, bo nie spełniały wymogów formalnych.

Kończą się prace rządowe nad ustawą o mediatorach sądowych. Regulacja budzi sporo wątpliwości, choćby w zakresie rezygnacji z konieczności uzyskania przez nich pozytywnego wyniku z egzaminu specjalizacyjnego. Sądy i NRA uważają z kolei, że rozszerzony powinien zostać katalog prawników, którzy nie mogą być mediatorami, o referendarzy i asystentów sędziów. Projekt jest na etapie Rady Ministrów.

W ocenie Ministerstwa Sprawiedliwości optymalnym modelem dojścia do zawodu sędziego jest kształcenie w Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury, zarówno na aplikacji zwykłej, jak i uzupełniającej. Praca sędziego wymaga umiejętności miękkich i komunikacyjnych. Błędy w komunikacji przekładają się na wymierne koszty dla systemu – zwiększoną liczbę apelacji, wydłużenie postępowań, spadek zaufania obywateli do sądów – mówi sędzia Marta Kożuchowska-Warywoda, dyrektor Departamentu Kadr i Organizacji Sądów Powszechnych i Wojskowych w Ministerstwie Sprawiedliwości.

Kompetencja do mianowania asesora sądowego przysługuje prezydentowi, działającemu na wniosek KRS. Z chwilą doręczenia aktu mianowania asesor uzyskuje status uprawniający go do sprawowania wymiaru sprawiedliwości. Ani premier, ani minister sprawiedliwości nie dysponują kompetencją do rozstrzygania o tym, czy osoba, której doręczono taki akt, jest asesorem sądowym ani o dopuszczeniu jej do orzekania – wskazuje Zarząd Stowarzyszenia Absolwentów i Aplikantów KSSiP VOTUM.

Rząd przyjął projekt nowelizacji kodeksu postępowania karnego, który w założeniu ma umożliwić wprowadzenie prostszych i bardziej przejrzystych pouczeń dla świadków, pokrzywdzonych i oskarżonych oraz rozszerzenie informacji o przysługujących im prawach. Przykładowo tymczasowo aresztowani mają być informowani o prawie do dochodzenia odszkodowania i zadośćuczynienia w przypadku niewątpliwie niesłusznego zatrzymania lub tymczasowego aresztowania.

Ministerstwo Sprawiedliwości przesłało do prezesów sądów apelacyjnych informację dotyczącą sytuacji absolwentów Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury, którzy 28 lipca otrzymali od prezydenta nominacje na stanowiska asesorskie. Wynika z niej, że skoro na aktach mianowania nie ma kontrasygnaty premiera, to nadal mowa o „egzaminowanych aplikantach KSSiP” a nie asesorach.

Prezydent Karol Nawrocki wręczył we wtorek, 28 lipca br., akty powołania do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego Sądu Najwyższego. Nowo powołani sędziowie złożyli wobec prezydenta ślubowanie. Do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego Sądu Najwyższego zostali powołani czterej kandydaci wyłonieni przez poprzednią KRS: Paweł Bucoń, Paweł Chmielnicki, Andrzej Michałowicz oraz Tomasz Szczurowski.

Absolwenci KSSiP otrzymali już od prezydenta Karola Nawrockiego wyczekiwane nominacje na stanowiska asesorskie. Na aktach mianowania nie ma jednak kontrasygnaty premiera, co oznacza, że rusza wcześniej przygotowany plan uzyskania tej kontrasygnaty „następczo”. Sądy mają zebrać akty mianowania, a następnie, jak dowiedziało się Prawo.pl, mają one trafić do Kancelarii Prezesa Rady Ministrów. Dopiero po ich kontrasygnowaniu przez premiera asesorzy mają zostać dopuszczeni do orzekania. Problem polega jednak na tym, że również ten plan budzi wątpliwości konstytucjonalistów.

28 lipca w Pałacu Prezydenckim odbyło się ślubowanie profesora Sławomira Patyry, który 11 czerwca został wybrany przez Sejm na sędziego Trybunału Konstytucyjnego, w sumie siódmego nowego sędziego. Tymczasem nadal trwa batalia wokół czwórki sędziów TK: Krystiana Markiewicza, Marcina Dziurdy, Macieja Taborowskiego oraz Anny Korwin-Piotrowskiej, którzy złożyli ślubowanie w Sejmie, a nie zostali zaproszeni na nie do Pałacu.

Dopuszczalne jest nadanie klauzuli wykonalności na rzecz następcy prawnego wierzyciela także wtedy, gdy wszczęcie lub dalsze prowadzenie przez niego egzekucji jest możliwe na podstawie tytułu wykonawczego uzyskanego przez jego poprzednika prawnego. W tym przypadku w tytule wykonawczym należy zastrzec, że nie uprawnia on do wszczęcia lub dalszego prowadzenia egzekucji – taką uchwałę podjęła Izba Cywilna Sądu Najwyższego.

Prokuratura Krajowa poinformowała, że 27 lipca br. władzom Stanów Zjednoczonych Ameryki przekazany został wniosek o tymczasowe aresztowanie oraz ekstradycję byłego ministra sprawiedliwości Zbigniewa Ziobro. Obejmuje on 19 z 26 czynów, które zostały opisane w postanowieniu o przedstawieniu mu zarzutów. Wniosek ekstradycyjny został przekazany drogą dyplomatyczną do sekretarza stanu USA Marco Rubio za pośrednictwem polskiej ambasady w Waszyngtonie. Stamtąd trafi do Departamentu Sprawiedliwości USA.