Najważniejszym z powodów wprowadzenia zmian do ustawy z 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne jest konieczność wykonania wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 25 czerwca 2013 r. TK stwierdził niezgodność z ustawą zasadniczą przepisu upoważniającego do określenia opłat za czynności „związane z prowadzeniem państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego i uzgadnianiem usytuowania projektowanych sieci uzbrojenia terenu oraz związane z prowadzeniem krajowego systemu informacji o terenie, za udzielanie informacji, a także za wykonywanie wyrysów i wypisów z operatu ewidencyjnego” w drodze rozporządzenia. Przepis ten utraci swą moc obowiązującą 12 lipca 2014 r.

W związku z powyższym wprowadzono nowe, spełniające wymogi konstytucyjne, regulacje dotyczące ustalania i pobierania opłat za udostępnianie zbiorów danych lub innych materiałów państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, a także za czynności związane z prowadzeniem tego zasobu.

Zmiany usprawnią realizację zadań w dziedzinie geodezji i kartografii, a szczególnie wykonywanie prac geodezyjnych i kartograficznych oraz zakładanie i prowadzenie baz danych, ewidencji i rejestrów. Umożliwią również likwidację barier w procesie inwestycyjnym poprzez doprecyzowanie prawnych relacji pomiędzy wykonawcami prac geodezyjnych i kartograficznych, a organami administracji geodezyjnej i kartograficznej, doprecyzują także zasady koordynacji usytuowania projektowanych sieci uzbrojenia terenu.

Zaproponowano nową definicję „prac geodezyjnych” oraz doprecyzowano definicje: prac kartograficznych, osnów geodezyjnych, mapy zasadniczej, państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, ewidencji gruntów i budynków.

Nowe przepisy dopuszczają współdziałanie – merytoryczne i finansowe – marszałków województw z Głównym Geodetą Kraju w tworzeniu standardowych opracowań kartograficznych w skalach 1:25 000 oraz 1:50 000. Przewiduje się, że wydzielone części tych opracowań finansować będzie samorząd województwa, jeżeli będzie zainteresowany przyspieszeniem prac, pozostała ich część ma być finansowana przez Główny Urząd Geodezji i Kartografii ze środków budżetowych.

Zgodnie z nowymi regulacjami, Główny Geodeta Kraju będzie współpracować z Ministrem Obrony Narodowej przy realizacji zadań z zakresu geodezji i kartografii mających znaczenie dla obronności państwa.

Doprecyzowano uprawnienia kontrolne Głównego Geodety Kraju oraz wojewódzkich inspektorów nadzoru geodezyjnego i kartograficznego wobec organów administracji geodezyjnej i kartograficznej, przedsiębiorców, państwowych i samorządowych jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej, które wykonują prace geodezyjne i kartograficzne.

Określono też zakres kontroli działalności gospodarczej przedsiębiorcy w dziedzinie geodezji i kartografii. Do tej pory kwestie te regulowane były w rozporządzeniu. Proponuje się, aby kontrola ta dotyczyła:
- wykonywania obowiązku zgłaszania prac geodezyjnych lub prac kartograficznych;
- wykonywania obowiązku przekazywania do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego rezultatów prac geodezyjnych lub prac kartograficznych;
- przestrzegania przepisów dotyczących samodzielnych funkcji w dziedzinie geodezji i kartografii;
- rzetelności wykonywania prac geodezyjnych i kartograficznych, w tym pomiarów geodezyjnych.

Zgodnie z projektem ustawy, wykonawcą prac geodezyjnych lub prac kartograficznych może być przedsiębiorca, państwowa lub samorządowa jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, oraz osoba fizyczna legitymująca się odpowiednimi uprawnieniami zawodowymi w dziedzinie geodezji i kartografii.

W przypadku, gdy wykonawcą prac geodezyjnych lub prac kartograficznych podlegających obowiązkowi zgłoszenia organowi Służby Geodezyjnej i Kartograficznej, jest przedsiębiorca lub państwowa lub samorządowa jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, a poszczególne czynności składające się na te prace nie będą realizowane samodzielnie przez osobę legitymującą się odpowiednimi uprawnieniami zawodowymi, przedsiębiorca lub kierownik jednostki organizacyjnej musi ustanowić kierownika prac geodezyjnych lub kierownika prac kartograficznych, posiadającego uprawnienia. Osoba ta będzie odpowiedzialna za należyte wykonanie określonych prac geodezyjnych lub kartograficznych oraz ich końcowy rezultat.@page_break@

Doprecyzowano zakres informacji gromadzonych w ewidencji gruntów i budynków. Ma ona obejmować informacje o tym, czy działka objęta jest w całości lub w części którąś z form ochrony przyrody. Na uzupełnienie tych danych będzie przeznaczony okres przejściowy – 3 lata od wejścia w życie nowych przepisów.

Jeżeli uzyskanie informacji niezbędnych do aktualizacji bazy danych ewidencji gruntów i budynków jest z pewnych względów niemożliwe - starosta, w drodze decyzji administracyjnej, może nałożyć obowiązek opracowania dokumentacji geodezyjnej w sytuacji, gdy stan nieruchomości jest inny niż ujawniony w ww. bazie. Może też zażądać udostępnienia dokumentacji budowy lub dokumentacji powykonawczej. Podmiotom uchylającym się od powyższych obowiązków nałożonych decyzją administracyjną będzie grozić egzekucja w drodze wykonania zastępczego.

Doprecyzowano, poprzez enumeratywne wyliczenie, katalog rodzajów decyzji administracyjnych, orzeczeń sądowych, aktów notarialnych oraz innych dokumentów urzędowych, których odpisy powinny być przekazywane staroście, jako organowi właściwemu w sprawach ewidencji gruntów i budynków, odpowiednio przez sądy, organy administracji publicznej oraz notariuszy.

Nowe regulacje stworzą lepsze warunki prawne dostępu do dokumentów zawierających informacje niezbędne do aktualizacji ewidencji gruntów i budynków, a tym samym przyczynią się do poprawy jakości danych tego rejestru.

Sytuowanie na obszarach miast oraz w pasach drogowych istniejącej lub projektowanej zwartej zabudowy obszarów wiejskich, projektowanych sieci uzbrojenia terenu, niebędących przyłączami, będzie podlegać obowiązkowemu uzgodnieniu na naradach koordynacyjnych organizowanych przez starostę. Wszczęcie działań koordynacyjnych będzie następować w momencie przedłożenia staroście przez inwestora lub projektanta dokumentów zawierających propozycję usytuowania tych sieci, wraz z wnioskiem o uzgodnienie tej propozycji. O miejscu i terminie narad starosta zawiadamiać będzie wnioskodawców oraz wszystkie zainteresowane podmioty.

Z geodezyjnej ewidencji sieci uzbrojenia terenu mogą zostać wyłączane sieci technologiczne przedsiębiorstw wykorzystywane wyłącznie przez te przedsiębiorstwa i położone na gruntach znajdujących się w wyłącznym ich władaniu. Wyłączenie będzie następowało w drodze decyzji administracyjnej wydawanej na wniosek przedsiębiorcy.

Obowiązek prowadzenia ewidencji tych sieci należał będzie wówczas do przedsiębiorcy.

Zgodnie z przyjętym projektem, nieodpłatnie będą udostępniane wszystkim zainteresowanym zbiory danych:
- państwowego rejestru granic i powierzchni jednostek podziałów terytorialnych kraju,
- państwowego rejestru nazw geograficznych,
- zawarte w bazie danych obiektów ogólnogeograficznych,
- dotyczące numerycznego modelu terenu o interwale siatki co najmniej 100 m.
Nieodpłatny dostęp do wszystkich zbiorów danych państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w postaci elektronicznej będzie przysługiwał na cele: edukacyjne, badań naukowych oraz prac rozwojowych realizowanych przez uczelnie i jednostki naukowe, ochrony bezpieczeństwa wewnętrznego państwa i jego porządku konstytucyjnego przez służby specjalne.

Za udostępnianie materiałów państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, poza przypadkami określonymi w ustawie, pobierane będą opłaty. Minimalna opłata nie będzie niższa niż 30 zł. Zaproponowano zasadę, aby stawki opłat za udostępnianie zbiorów danych i innych materiałów państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego podlegały corocznej waloryzacji.

Przewidziano także zmiany dotyczące ewidencji miejscowości, ulic i adresów, w której będą wykazywane – oprócz danych adresowych dotyczących budynków mieszkalnych oraz innych budynków przeznaczonych do stałego lub czasowego przebywania ludzi – także dane adresowe dotyczące innych obiektów, np.: parkingów, garaży, wjazdów i wejść do parków, ogrodów oraz innych miejsc zorganizowanego wypoczynku lub działalności gospodarczej.
Zmieniono przepisy dotyczące odpowiedzialności zawodowej geodetów. Wprowadzono instytucję przedawnienia karalności oraz zatarcia skazania. Z katalogu kar dyscyplinarnych usunięto karę zawieszenia uprawnień zawodowych do czasu ponownego przeprowadzenia postępowania kwalifikacyjnego z wynikiem pozytywnym.

Wprowadzono również m. in.: dwuinstancyjny tryb postępowania dyscyplinarnego: 1) wojewódzkie komisje dyscyplinarne i 2) Odwoławczą Komisję Dyscyplinarną przy Głównym Geodecie Kraju, funkcję rzecznika dyscyplinarnego oraz regulacje pozwalające na zachowanie zasady kontradyktoryjności postępowania.