Rosną emocje wokół projektu ustawy frankowej, którym zajmują się posłowie. Kredytobiorcy i kancelarie frankowe apelują do różnych decydentów o radykalną modyfikację rozwiązań przygotowanych przez Ministerstwo Sprawiedliwości. Jedna z kancelarii przygotowała tekst specjalnej petycji i zachęca do jego wnoszenia do parlamentu i innych organów państwowych.

Propozycje ugód składane przez banki w sprawach frankowych na etapie przedsądowym rzadko okazują się akceptowalne dla klientów. Sytuacja się zmienia po wniesieniu pozwu przez kredytobiorcę. Wówczas niektórzy klienci mają szansę na porozumienie z bankiem na atrakcyjnych warunkach. Pełnomocnicy kredytobiorców frankowych są zgodni co do tego, że propozycje ugód, jakie banki przedstawiają frankowiczom, co do zasady różnią się w zależności od tego, na jakim etapie przedstawiana jest taka propozycja.

Sztuczna inteligencja nie zmienia liter prawa, ale jest narzędziem, którego skutki procesowe prawo już dobrze zna.W perspektywie dla sądów kluczowe będą jawność pochodzenia materiałów, rozkład ciężaru dowodu i dostęp do informacji u dostawców systemów. Właśnie te aspekty zdecydują, czy AI okaże się asystentem, czy raczej katalizatorem sporu - pisze dr Michał Peno, adiunkt, Wydział Prawa i Administracji Uniwersytetu Szczecińskiego, urzędnik Służby Cywilnej.

Najbardziej praworządne, tj. przestrzegające prawa są Dania, Norwegia, Szwecja i Finlandia. Raport Rule of Law Index przygotowywała waszyngtońska organizacja World Justice Project, która brała pod uwagę takie kryteria jak: poziom korupcji, ograniczenia władzy rządowej i odpowiedzialność władzy przed obywatelami. Pierwszy raz od ośmiu lat pozycja Polski poszła w górę.

Podmioty składające pisma procesowe do Krajowego Rejestru Sądowego będą musiały dołączać ich zanonimizowane odpisy, aby zdjąć z sądu konieczność ukrywania chronionych danych. Ten i inne obowiązki przewiduje nowelizacja ustawy o KRS i niektórych innych ustaw, procedowana w przyspieszonym trybie… deregulacyjnym. Propozycje Ministerstwa Sprawiedliwości krytykują nawet inne resorty.

Jeszcze nie wiadomo, jak w praktyce będzie wyglądać wyznaczanie dwóch sędziów przez przewodniczących wydziału do składów "trójkowych", a już karniści i prokuratorzy alarmują, że takie kształtowanie sędziowskiego składu może być traktowane jako bezwzględna przyczyna odwoławcza. Część z nich uważa też, że to kolejne zmiany w sądowych przepisach, które mogą być kwestionowane przed Europejskim Trybunałem Praw Człowieka – ze względu na ryzyko naruszenia art. 6 konwencji, czyli prawa do niezawisłego i bezstronnego sądu.

Senat będzie pracował nad przepisami umożliwiającymi skorzystanie przez osobę wezwaną przed komisję śledczą z pomocy pełnomocnika z urzędu. Petycję w tej sprawie jeszcze w czerwcu 2024 roku skierował adwokat Robert Pogorzelski. Ministerstwo Sprawiedliwości nie mówi "nie", wskazuje jednak, że takie zmiany muszą pociągnąć ze sobą też nowelizację rozporządzeń dotyczących urzędówek. Konieczne jest również wskazanie organu, który miałby je ustalić.

Jeszcze w listopadzie może wejść w życie nowelizacja umożliwiająca orzekanie asesorów sądowych w obszarze prawa rodzinnego i opiekuńczego. Ustawę rozpatrzył Senat, nie wniósł poprawek, więc teraz czeka na podpis prezydenta. Pomysł popierają mocno sędziowie rodzinni, widząc w tym szansę na usprawnienie pracy swoich wydziałów.

Jeszcze w tym roku Sejm mógłby wybrać do Trybunału Konstytucyjnego sześciu sędziów. Marszałek Szymon Hołownia skierował już do klubów pisma o możliwości zgłaszania kandydatów. Tymczasem prawnicy obawiają się, że bez nowej ustawy o Trybunale Konstytucyjnym, zakwestionowanej zresztą przez obecny TK, wybór ten zmieni się w polityczną rozgrywkę. Część z nich uważa, że warto byłoby zmienić regulamin Sejmu, by podwyższyć standardy i zwiększyć rolę w wyborze sędziów środowiska prawniczego i konsultacji społecznych.

Prezydent Karol Nawrocki skierował do TK wniosek o zbadanie konstytucyjności rozporządzenia ministra sprawiedliwości dotyczącego przydziału spraw sędziom. Chodzi o przepis, zgodnie z którym przewodniczący wydziału będzie mógł wyznaczyć do składu trójkowego dwóch sędziów. W ocenie prezydenta to "bezprawna próba poprawiania rozporządzeniem ustawy", a także ryzyko wpływu władzy wykonawczej na sądy. Skierowano też zawiadomienie do prokuratury dotyczące działania ministra Waldemara Żurka.

Minister sprawiedliwości, prokurator generalny Waldemar Żurek skierował do Sejmu wniosek o uchylenie immunitetu byłego szefa MS Zbigniewa Ziobry. Prokuratura uważa, że jest dostatecznie uzasadnione podejrzenie popełnienia przez niego 26 przestępstw związanych z aferą wokół Funduszu Sprawiedliwości. Chodzi m.in. o „założenie i kierowanie zorganizowaną grupą przestępczą", która przywłaszczyła ponad 150 mln środków z Funduszu Sprawiedliwości – poinformowała rzeczniczka PG prokurator Anna Adamiak.

Uzasadnienie postanowienia o przedstawieniu zarzutów powinno stanowić konkretyzację dowodów, które doprowadziły do jego wydania. Jak jest jednak w praktyce? Prokurator, w instrukcyjnym 14-dniowym terminie, produkuje dokument, z którego absolutnie nic nie wynika. Jedynie tyle, że zgromadzony materiał dowodowy uzasadnił przedstawienie zarzutów – pisze Mikołaj Kozak, adwokat, Kancelaria Kulpa Kozak Adwokaci i Radcowie Prawni.

Nie milkną echa sugestii, która miała się znaleźć w wywiadzie premiera Donalda Tuska, że dopuszczalne dla niego byłoby wypowiedzenie Konwencji praw człowieka. Rzecznik rządu Adam Szłapka zapewnia, że nie ma takiego planu. Samo uruchomienie procedury jest możliwe, bo minęło pięć lat od ratyfikacji przewidzianych w Konwencji. Decydujący głos należałby jednak do prezydenta, bo to on, zgodnie z konstytucją, ratyfikuje i wypowiada umowy międzynarodowe, o czym zawiadamia Sejm i Senat.

W Europejskim Trybunale Praw Człowieka wciąż na ocenę czeka kilkaset skarg z Polski, złożonych przez sędziów lub kandydatów na sędziów. A po odebraniu im statusu „szybkich”, na wyroki trzeba będzie jeszcze czekać latami – przypomina Jacek Skrzydło, adwokat, profesor Uniwersytetu Łódzkiego. Mówi o możliwych w tych sprawach ugodach, ale swoim klientom ich nie poleca. Nieco wyżej ceniłby jednostronne deklaracje rządu o naruszeniu konwencyjnych standardów, ale takie propozycje nie pojawiają się.

Czy w czasie epidemii pracodawcy mieli prawo domagania się podania przez pracownika danych wrażliwych obejmujących informację dotyczącą odbycia albo braku szczepienia na Covid-19, bądź domagania się złożenia zaświadczenia o przeciwwskazaniach do odbycia szczepienia. Czy brak tych danych mógł być podstawą zwolnienia pracownika jednostki medycznej – takie zagadnienia rozstrzygnie siedmioro sędziów Izby Pracy i Ubezpieczeń Społecznych SN.

Trudna sytuacja w wymiarze sprawiedliwości skutkuje kolejnymi decyzjami, które mogą stać się podstawą do wzruszania wyroków. Tym razem chodzi o sędziów, którzy skończyli 65 lat życia, nie uzyskali zgody obecnej KRS na dalsze orzekanie, a pozostają czynnymi sędziami. Jest ich obecnie 53, a prawnicy nie mają wątpliwości, że przy ich orzeczeniach są podstawy do podnoszenia zarzutu nienależytego składu. Są też głosy, że obecne przepisy - uzależniające dalsze orzekanie od zgody KRS - są niekonstytucyjne.

Prokuratorzy mają gwarancję podejmowania decyzji procesowych zgodnie z własnym sumieniem. A więc mogą powołać się na klauzulę sumienia, jeśli polecenie szefa będzie niezgodne z ich przekonaniami - w takim duchu zapadła uchwała o nie uchylaniu immunitetu prokuratorowi, któremu postawiono zarzuty wpływania na podwładnych w sprawie katastrofy smoleńskiej. To sprawa najwyżej na postępowanie dyscyplinarne - orzekł Sąd Najwyższy.

W czwartek, 23 października, rusza ogólnopolski projekt Ministerstwa Sprawiedliwości, promujący zawód asystenta sędziego - „Asystent Sędziego - Prawo. Praktyka. Przyszłość". Celem ma być zwiększenie świadomości wśród studentów i absolwentów prawa na temat roli asystentów sędziów w wymiarze sprawiedliwości oraz zachęcenie młodych prawników do wyboru tej ścieżki kariery. Sami asystenci apelują do resortu o poprawę warunków pracy, wyższe wynagrodzenia i ułatwienia w awansie na stanowisko sędziego.

Skoro ze 100 proc. pewnością możemy dziś przewidzieć, że projekt dotyczący statusu tzw. neo-sędziów trafi do prezydenckiej niszczarki, to po co "marnotrawić" na niego czas i zasoby? Czy nie ma innych zagadnień, którymi mogliby się zająć specjaliści - tak przyziemnych jak informatyzacja wymiaru sprawiedliwości, kwesta wynagrodzeń za czynności z urzędu, spraw frankowych, a może za chwilę i WIBOR-owych? Po co nam ta farsa - pisze adwokat Norbert Stachura.

Sędzia sam zdecyduje, czy może orzekać po 65. roku życia. Jeśli będzie czuł się na siłach, poinformuje o takiej woli prezesa „swojego" sądu apelacyjnego – nie później niż na sześć miesięcy i nie wcześniej niż na dwanaście miesięcy przed urodzinami. Będzie musiał dodać do takiego oświadczenia zaświadczenie lekarskie potwierdzające, że jego stan zdrowia na to pozwala. Następnie prezes „niezwłocznie" zawiadomi o tym ministra sprawiedliwości i KRS – wynika z projektu noweli Prawa o ustroju sądów powszechnych, który trafił do opiniowania.