Do pierwszego czytania skierowano już dwa projekty, które mają przywrócić praworządność w wymiarze sprawiedliwości. Chodzi o nowelizację ustawy o KRS, zakładającą wybór jej 15 członków/sędziów przez sędziów oraz projekt regulujący status sędziów powołanych przy udziale obecnej KRS, czyli po 2017 roku. Minister sprawiedliwości Waldemar Żurek wielokrotnie podkreślał, że obie ustawy są priorytetem resortu. Tym bardziej, że wiosną mija kadencja obecnego sędziowskiego składu Rady.

Asystent prokuratora nadal może podejść do egzaminu prokuratorskiego bez ukończenia aplikacji uzupełniającej. Wystarczą do tego studia prawnicze, tytuł magistra i pięcioletni staż na tym stanowisku. Tymczasem asystenci sędziów i referendarze, żeby móc podejść do egzaminu sędziowskiego, muszą skończyć aplikację uzupełniającą. Na problem zwrócił uwagę w opinii do projektu nowelizacji ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury jej dyrektor prof. dr hab. Piotr Girdwoyń.

Nadal brakuje wyspecjalizowanych młodzieżowych ośrodków wychowawczych dla nastolatków ze zdiagnozowanymi zaburzeniami psychicznymi. Problem jest też m.in. z tzw. "drugim życiem" wychowanków - personel nie zawsze jest w tym zakresie odpowiednio przeszkolony. Z kolei w przypadku okręgowych ośrodków wychowawczych szwankuje system kierowania nastoletnich matek i ich dzieci do domu matki i dziecka - wynika z najnowszego raportu Krajowego Mechanizmu Prewencji Tortur.

W ciągu kilku tygodni nastąpi rozstrzygnięcie konkursu na 120 mln zł w ramach Funduszu Sprawiedliwości dla pokrzywdzonych przestępstwami; trwa weryfikacja 62 ofert – przekazał 2 stycznia 2026 r. resort sprawiedliwości. Umowy z ośrodkami pomocy dla dorosłych i dzieci skończyły się w środę. W grudniu posłowie PiS skierowali do prokuratury zawiadomienie dotyczące obecnego szefa ministerstwa Waldemara Żurka i nieogłoszenia w terminie konkursów na dotacje z Funduszu.

Od 1 stycznia 2026 r. obowiązują przepisy umożliwiające świadczenie nieodpłatnej pomocy prawnej m.in. przez adwokatów i radców w sposób zdalny. Równocześnie prawnik będzie mógł uzależnić udzielenie takiej porady od jej stacjonarnej formy, jeśli w jego ocenie sprawa nie może być rozwiązana zdalnie z uwagi np. na konieczność analizy dokumentów. Zmiany od początku krytycznie oceniały samorządy prawnicze.

Obowiązuje już zmiana rozporządzenia w sprawie regulaminu organizacyjno-porządkowego wykonywania kary pozbawienia wolności. Zgodnie z nią wszyscy skazani będą mogli korzystać z ciepłej kąpieli co najmniej dwa razy w tygodniu, a jeśli będą wykonywać brudzącą pracę albo ze względu na stan zdrowia – częściej. Wcześnie co najmniej dwie ciepłe kąpiele tygodniowo przysługiwały skazanym kobietom.

Od 1 stycznia 2026 r. obowiązują wyższe stawki wynagrodzeń dla pracowników i urzędników wojewódzkich sądów administracyjnych. Minimalna płaca wzrośnie z 4666 zł brutto do 4806 zł brutto, maksymalna z 13 800 zł do 14 300 zł brutto.

Od 1 stycznia 2026 r., o 100 proc. wzrastają stawki za pomoc prawną z urzędu i minimalne "z wyboru" dla adwokatów i radców prawnych m.in. w sprawach o pozbawienie, ograniczenie, zawieszenie lub przywrócenie władzy rodzicielskiej, odebranie dziecka, wpis w księdze wieczystej czy zabezpieczenie spadku. O 50 proc. stawki wzrosną choćby w dochodzeniach i śledztwach. Tymczasem samorządy prawnicze, ale też stowarzyszenia adwokackie, walczą o systemowe rozwiązania.

Mijający 2025 rok pod względem wydarzeń prawnych upłynął pod znakiem wet prezydenckich, prób uporządkowania sądownictwa przez nowego ministra sprawiedliwości, przygotowań do wdrożenia Krajowego Systemu e-Faktur, a także - zastąpienia „ozusowania” wszystkich umów zleceń i nowych uprawnień PIP w zakresie przekształcania umów cywilnoprawnych i B2B w umowy o pracę.

Sprawa zabójstwa 11-latki na nowo rozgrzała dyskusje nad tym, gdzie powinna zostać postawiona granica odpowiedzialności dzieci za czyny karalne. Tu warto przypomnieć, że już raz – w 2018 r. – rozważano jej obniżenie do lat 10. Krytyka ze strony pedagogów, psychologów, ale i stanowcze wystąpienie ówczesnego rzecznika praw obywatelskich Marka Michalaka skutecznie zniechęciły ówczesne Ministerstwo Sprawiedliwości do podejmowania tematu. Kilka lat później, na kanwie innej tragedii, zdecydowano, że już 14-latki będą mogły, jak dorośli, odpowiadać m.in. za zabójstwo ze szczególnym okrucieństwem.

Projekt nowelizacji ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa, zakładający wybór jej 15 członków-sędziów przez sędziów, jest już w Sejmie. Na ostatniej prostej został poprawiony - dopisano m.in. przepisy, zgodnie z którymi członek/sędzia KRS w trakcie kadencji w Radzie nie będzie mógł ani pełnić funkcji w sądownictwie, ani zgłaszać swojej kandydatury na wolne stanowisko sędziowskie.

Ministerstwo Sprawiedliwości poinformowało prezesów sądów apelacyjnych, że pracuje nad zmianami legislacyjnymi w przedmiocie uregulowania ścieżki odwoławczej dla referendarzy sądowych od decyzji prezesów sądów w przedmiocie ustalanych podziałów czynności. Do czasu ich zakończenia referendarze mają mieć możliwość wnoszenia odwołań do prezesa sądu wyższej instancji.

Skarga na przewlekłość postępowania bywa w sprawach kredytów frankowych pomocą raczej iluzoryczną, nie tylko dlatego, że zasądzane zadośćuczynienie za przewlekłość ma zwykle wysokość symboliczną. Zdarza się nawet, że skargę tę sądy również rozpoznają przewlekle, co jeszcze przedłuża zasadnicze postępowanie. Obecnie na prawomocny wyrok frankowicze czekają nawet 5-6 lat.

Dyrektor Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury będzie mógł wyznaczyć aplikantowi miejsce odbywania zajęć, położone możliwie najbliżej miejsca zamieszkania aplikanta. W szczególnie uzasadnionych przypadkach będzie mógł też uwzględnić wniosek aplikanta co do miejsca odbywania zajęć – zakłada rozporządzenie ministra sprawiedliwości, które jest obecnie w opiniowaniu. To przygotowanie do rozpoczęcia aplikacji sędziowskiej i prokuratorskiej w filii KSSiP w Gdańsku.

Ministerstwo Sprawiedliwości wprowadza możliwość wykrywania przez członków komisji egzaminacyjnej na egzaminach sędziowskich i prokuratorskich, przy pomocy środków technicznych, czy zdający mają przy sobie "zakazane" urządzenia. W praktyce chodzi m.in. o specjalne bramki, które mają skanować, czy uczestnicy mają przy sobie np. telefony. Ci, u których zostaną wykryte, będą natychmiast wykluczeni. Projekt rozporządzenia trafił już do opiniowania; zmiany miałyby obowiązywać już na lutowych egzaminach.

Posłowie PiS skierowali do prokuratury zawiadomienie dotyczące obecnego szefa Ministerstwa Sprawiedliwości Waldemara Żurka. Chodzi o nieogłoszenie w terminie konkursów na dotacje z Funduszu Sprawiedliwości. W ostatnim czasie m.in. zespół Niebieskiej Linii poinformował poprzez portale społecznościowe, że od 1 stycznia 2026 r. wstrzymane zostanie wsparcie, którego udziela jako Ośrodek Pomocy Osobom Pokrzywdzonym Przestępstwem, a to dlatego, że przedłuża się proces oceny wniosków konkursowych przez MS jako dysponenta Funduszu Sprawiedliwości.

Na rozpoznanie czy przyjęcie do rozpoznania skargi kasacyjnej w Izbie Pracy Sądu Najwyższego czeka się ponad pół roku. Szybszemu załatwianiu spraw ma służyć likwidacja jednego z wydziałów. Jednak największą bolączką tej Izby jest 10 wakatów i wnioski stron o przeprowadzenie tzw. testu niezawisłości sędziego.

Zapowiadany przez prezydenta Karola Nawrockiego pomysł powołania Rady ds. Naprawy Ustroju Państwa wkrótce ma doczekać się realizacji. - To jest część Narodowej Rady Rozwoju, gdzie będzie rada do spraw ustrojowych, naprawy systemu i ona będzie powołana w styczniu - przekazał Karol Rabenda, minister w Kancelarii Prezydenta RP.

Prokuratura Okręgowa w Warszawie chce, by Sąd Najwyższy uchylił immunitet sędziowski Łukaszowi Piebiakowi, byłemu wiceministrowi sprawiedliwości. Jest on podejrzewany o posłużenie się podrobionym testamentem. Zdaniem Stowarzyszenia Prawnicy dla Polski to „politycznie motywowana próba dyskredytacji”.

W czerwcu 2025 roku Komisja Kodyfikacyjna Prawa Rodzinnego przyjęła projekt nowelizacji kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (k.r.o.), który zakłada całkowite zniesienie możliwości orzekania o winie za rozkład pożycia małżeńskiego w postępowaniach o rozwód i separację oraz jednoczesną zmianę zasad alimentacji na rzecz ekonomicznie słabszego małżonka - piszą adwokat Tomasz Uljasz i Cyntia Mizak, aplikantka radcowska w RESIST Rezanko Sitek.