Wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej potwierdza to, o czym mówiliśmy od dawna, czyli, że w Trybunale Konstytucyjnym są sędziowie dublerzy, którzy nie powinni w nim zasiadać. Pierwszą więc konsekwencją orzeczenia TSUE, które właśnie zapadło, powinno być odwołanie tych osób. Wyroki TK wydane w składach z ich udziałem powinny być uznane za nieistniejące – mówi w rozmowie z Prawo.pl prof. Jerzy Stępień, prezes Trybunału Konstytucyjnego w latach 2006–2008.

W ostatnich latach orzecznictwo TSUE ujawnia wyraźną tendencję do poszerzania własnej jurysdykcji w obszarze organizacji władzy sądowniczej państw członkowskich. Tendencja ta, uzasadniana koniecznością zapewnienia skutecznej ochrony sądowej i poszanowania wartości Unii, prowadzi w istocie do głębokiej transformacji roli TSUE: z sądu prawa Unii, w organ dokonujący pośredniej kontroli konstytucyjnej państw. Kulminacją tego procesu jest wyrok z 18 grudnia 2025 r. w sprawie C-448/23, w którym Trybunał nie tylko zakwestionował skutki określonych działań krajowych dla stosowania prawa unijnego, lecz podważył konstytucyjną legitymację krajowego sądu konstytucyjnego jako takiego - pisze prof. dr hab. Mariusz Załucki.

Przygotowywana przez Komisję Kodyfikacyjną Prawa Cywilnego nowelizacja Kodeksu postępowania cywilnego ma ograniczyć prawo prokuratora do włączania się w postępowania cywilne. Ma to być odwrócenie dotychczasowej zasady - zamiast prawa do wkraczania we wszystkie postępowania, poza wyłączonymi przez konkretne ustawy, ma być ograniczenie tego uprawnienia do spraw wskazanych w konkretnych ustawach.

W związku z czwartkowym wyrokiem TSUE powinniśmy dbać o to, żeby być w Unii Europejskiej i nie kwestionować porządku prawnego, który Unia respektuje, który dotyczy także polskich obywateli. Musimy zastanowić się, jak odtworzyć dobry, zgodny z prawem Trybunał Konstytucyjny, bo konsekwencje mogą być bardzo poważne. To dla nas niezwykle ważna sprawa – wskazuje minister sprawiedliwości Waldemar Żurek.

Wielka Izba Trybunału Sprawiedliwości w Luksemburgu orzekła, że skarga Komisji przeciwko Polsce była zasadna. Chodzi o regułę wiążącego skutku wyroków tego Trybunału w stosunku do państwa członkowskiego. Trybunał Konstytucyjny z dublerami nie jest legalnym sądem, którego wymaga prawo Unii Europejskiej i w dwóch wyrokach naruszył prawo UE - uznał TSUE.

Projekt nowelizacji ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa, zakładający wybór jej 15 członków-sędziów przez sędziów, jest obecnie na ostatniej prostej prac rządowych i ponownie uległ zmianie. Dopisano przepisy, zgodnie z którymi członek/sędzia KRS w trakcie kadencji w Radzie nie będzie mógł ani pełnić funkcji w sądownictwie, ani zgłaszać swojej kandydatury na wolne stanowisko sędziowskie.

Nie budzi wątpliwości, iż Sąd Dyscyplinarny przy Sądzie Apelacyjnym orzekał w składzie nieprzewidzianym dla tej sprawy, co stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą – orzekła Izba Odpowiedzialności Zawodowej Sądu Najwyższego. Problem dotyczył sędziego, wobec którego umorzono postępowanie, bo miał inne przewinienia na koncie. Sprawa ta wiązała się z głównym nurtem postępowania, rozstrzygała co do istoty sprawy, a nie - kwestii ubocznych, inaczej – wpadkowych.

Kontrola sądu nad stosowaniem przez policję i służby specjalne kontroli operacyjnej jest na tyle efektywna, na ile sędziowie dysponuje rzetelnymi i kompletnymi informacjami od organów wnioskujących o zarządzenie takiej kontroli – twierdzi sędzia Beata Najjar, prezes Sądu Okręgowego w Warszawie. I zastrzega, że ta efektywność może osłabnąć, jeśli dojdzie do obciążenia sądu nowymi zadaniami bez stworzenia warunków do ich wykonania.

Jeden z adwokatów wniósł o wyłączenie legalnie wyłonionego sędziego Sądu Najwyższego, ale zasiadającego w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej, która została utworzona z sędziów wylosowanych, a następnie wskazanych przez głowę państwa. Oczekiwaniem skarżącego nie jest realna ocena bezstronności sędziego, ale wstrzymanie orzekania in gremio przez Izbę.

Pojawiają się wątpliwości co do tego, czy właściciele nieruchomości, którzy przegrali w sądzie sprawę o zasiedzenie służebności przesyłu przez przedsiębiorcę przesyłowego, mogą w terminie trzech miesięcy od wyroku Trybunału Konstytucyjnego żądać wznowienia wszystkich postępowań, które zakończyły się prawomocnie w ciągu ostatnich 10 lat.

Do warszawskiego sądu rejonowego trafiło powództwo prof. Krzysztofa Ślebzaka przeciwko Trybunałowi Konstytucyjnemu o zapłatę uposażenia sędziego w stanie spoczynku. Profesor został wybrany na sędziego Trybunału w 2015 r. głosami ówczesnej koalicji PO-PSL, prezydent Andrzej Duda nie odebrał jednak m.in. od niego ślubowania. O sprawie poinformował rzecznik praw obywatelskich, który zgłosił swój udział w tym postępowaniu.

W trzecim kwartale 2026 r. ma być gotowy projekt nowelizacji kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, wprowadzający do prawa polskiego pojęcie i definicję pieczy współdzielonej. Zgodnie z założeniami, które znalazły się już w wykazie prac legislacyjnych rządu, sąd, pozostawiwszy władzę rodzicielską obojgu rodzicom, będzie powierzał im sprawowanie bieżącej pieczy nad dzieckiem naprzemiennie w powtarzających się, ale niekoniecznie w takich samych okresach. Priorytetem ma być zawsze dobro dziecka.

Zgodnie z obowiązującym Prawem o adwokaturze, ale też ustawą o radcach prawnych, referendarze, którzy zdali egzamin adwokacki lub radcowski, mają 10 lat na wpisanie się na listy adwokatów lub radców prawnych. Tymczasem referendarze z egzaminem sędziowskim lub prokuratorskim takich ograniczeń czasowych nie mają. Problem zasygnalizowany został w zgłoszeniu do naszej akcji "Poprawmy prawo", wraz z postulatem o jak najszybszą zmianę przepisów.

W sprawie o rozwód i zabezpieczenie kontaktu z synami nie stwierdzono, aby działania Sądu Apelacyjnego w Warszawie były nieprawidłowe i w rezultacie prowadziły do przewlekłości postępowania. Czynności sądu były podejmowane w rozsądnych odstępach czasu, a ich przeprowadzenie było zasadne i konieczne – orzekła Izba Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego.

W ramach prac zmierzających do uporządkowania w Polsce zasad korzystania z różnorodnych form inwigilacji obywateli proponowane jest też wzmocnienie nadzoru sądowego nad stosowaniem kontroli operacyjnej. Przed wydaniem takiej zgody sąd miałby możliwość zapoznania się materiałami sprawy, a potem mógłby sprawdzać prowadzenie kontroli. Jednak bez zmian w wykonywaniu tego zadania przez sądy, nowe przepisy mogą pozostać martwym prawem.

Programy oparte na sztucznej inteligencji mogą skutecznie wspomóc w pracy zarówno sądy jak i prawników. By jednak tak się stało potrzebne są zarówno dedykowane dla wymiaru sprawiedliwości programy, jak i standardy oraz szkolenia. W grę wchodzi bezpieczeństwo danych obywateli i klientów ale też postępowań. Dlatego Ministerstwo Sprawiedliwości stawia obecnie mocno na cyfryzację, choć zapowiada też rekomendacja dla sędziów i pracowników sądów w zakresie AI, samorządy prawnicze - swoje standardy już wypracowały, rozważają też ewentualne zmiany w zasadach etyki.

W Izbie Odpowiedzialności Zawodowej Sądu Najwyższego wolne są trzy stanowiska sędziowskie. Odbyło się już losowanie sędziów, którzy mają zająć urząd po sędziach Krzysztofie Staryku i Marku Motuku, którzy przeszli w stan spoczynku. Wyłoniono sześć osób, które mają być przedstawione prezydentowi Karolowi Nawrockiemu w celu wybrania dwóch osób. Pozostaje wolne miejsce po prezesie Izby Wiesławie Kozielewiczu i już wylosowano trzech kandydatów na jego miejsce. Obecnie Izbą kieruje I Prezes Małgorzata Manowska.

Obecnie, inaczej niż kiedyś, policjanci przyjmujący zawiadomienia o podejrzeniu przestępstwa z nienawiści nie okazują lekceważenia. Zmierzamy więc w dobrą stronę. Prawo daje wiele narzędzi chroniących przed dyskryminacją, ale problem tkwi w ich stosowaniu, choćby przez dowolność interpretacji skarżonych zachowań. Tymczasem prawo jest jedno - mówi Paula Sawicka wiceprezeska Fundacji Pomocy Ofiarom Przestępstw i przewodnicząca Rady Programowej Stowarzyszenia Otwarta Rzeczpospolita.

Uporządkowanie najczęstszych problemów związanych z wypełnieniem przez banki/pożyczkodawców obowiązków informacyjnych, to największa zaleta prokonsumenckiego stanowiska Rzecznika Finansowego zaprezentowanego na początku grudnia. Ze stanowiska tego wynika również, że zarówno przepisy, jak i dotychczasowy dorobek orzeczniczy, już teraz umożliwiają dokonanie interpretacji przepisów o sankcji kredytu darmowego zgodnie z celami dyrektywy 2008/48/WE – uważa Anna Jackowska, radca prawny, partner w XALTUM Kancelaria Radców Prawnych Barczak Rozpara sp.k.

Do Sądu Rejonowego dla Warszawy-Woli ma wpłynąć tysiące spraw związanych z sankcją kredytu darmowego (SKD) nabytych na drodze cesji wierzytelności przez jedną z wyspecjalizowanych w tym spółek. Sąd Najwyższy nie zgodził się jednak na ich przeniesienie do mniej obłożonego pracą sądu, co jeszcze bardziej wydłuży rozpatrywanie spraw w stolicy.