Nowo wybrany sędzia Trybunału Konstytucyjnego prof. Krystian Markiewicz zrzekł się urzędu sędziego Sądu Okręgowego w Katowicach. Według nieoficjalnych informacji Prawo.pl, ze względu na to, że wybrano go do Trybunału, miał też zrezygnować z funkcji przewodniczącego Komisji Kodyfikacyjnej Ustroju Sądownictwa i Prokuratury przy MS. Z kolei sędzia TK Anna Korwin‑Piotrowska poinformowała ministra sprawiedliwości o zwolnieniu etatu w SO w Opolu i wskazała, że jej stanowisko sędziowskie przekształciło się w stanowisko sędziego Trybunału.

Zrzeczenie się urzędu sędziego winno nastąpić jeszcze przed złożeniem ślubowania przez sędziego Trybunału Konstytucyjnego, a - zgodnie z utartą praktyką nie później niż po ślubowaniu, a przed stawieniem się w miejscu służbowym - czyli siedzibie TK, w celu podjęcia obowiązków służbowych. Pozostawanie przez osobę wybraną na sędziego TK w stosunku służbowym z sądem powszechnym obliguje prezesa Trybunału do odmowy dopuszczenia jej do wykonywania czynności - pisze dr hab. Andrzej Olaś, prof. UJ w Zakładzie Postępowania Cywilnego na Wydziale Prawa i Administracji.

Począwszy od uchwalenia w 1997 roku obecnie obowiązującej Konstytucji, prawie każdy z prezydentów w którymś momencie próbował sobie uzurpować jakieś kompetencje, których nie miał. Skala tego zjawiska w dwóch ostatnich prezydenckich kadencjach jest jednak nieporównywalna z tym, z czym mieliśmy do czynienia wcześniej. Dlatego potrzebujemy jednoznacznego rozstrzygnięcia, czy prezydent ma być silny i aktywny w polityce, czy wręcz przeciwnie – jego kompetencje mają być ograniczone, jak w modelu kanclerskim – mówi prof. Sławomir Patyra z Instytutu Nauk Prawnych Wydziału Prawa i Administracji UMCS.

Zgodnie z przepisami sędzia, który został mianowany lub wybrany do pełnienia m.in. funkcji w organach państwowych, musi niezwłocznie zrzec się swojego urzędu, chyba że przechodzi w stan spoczynku. W ocenie prawników dotyczy to też sędziów Trybunału Konstytucyjnego - w tym prof. Krystiana Markiewicza i sędzi Anny Korwin‑Piotrowskiej. Jak wskazują, powinno to nastąpić po złożeniu ślubowania, bo to ono jest podstawą do zawiązania stosunku służbowego. Część prawników uważa, że następuje to z mocy prawa, a sędziowie w swoich sądach nie mogą już orzekać.

Prokurator generalny, minister sprawiedliwości Waldemar Żurek, poinformował, że polecił prokuraturze wszczęcie postępowania karnego m.in. wobec pracowników Kancelarii Prezydenta RP, którzy doradzali prezydentowi Karolowi Nawrockiemu, by nie odbierał ślubowań od wybranych przez Sejm sędziów TK. Śledczy będą badać, czy nie dopełnili oni swoich obowiązków. Grozi za to do trzech lata pozbawienia wolności.

Wydanie Polsce b. ministra sprawiedliwości Zbigniewa Ziobry i b. wiceministra Marcina Romanowskiego jest ze względu na obowiązujące na Węgrzech przepisy w tym momencie niemożliwe. Nawet jeśli się zmienią, to i tak tamtejszy sąd zdecyduje, czy przekonują go polskie argumenty. Jeśli w międzyczasie politykom uda się wyjechać np. do Stanów Zjednoczonych, to procedura zacznie się od nowa, na podstawie umowy dotyczącej ekstradycji, co jest procesem długotrwałym – mówi Anna Mika-Kozak, adwokat specjalizująca się w prawie karnym i ENA, rzecznik dyscyplinarny Izby Adwokackiej w Warszawie.

Osoba kierująca Trybunałem Konstytucyjnym nie ma prawa oceniać statusu powołanych do tego organu sędziów. Nie może też ograniczać im dostępu do pracy, na którą zawarli „umowę” z Narodem, a nie z prezesem, ani z prezydentem – twierdzi prof. Michał Romanowski z Uniwersytetu Warszawskiego. I dodaje, że po wielu wyrokach sądów krajowych i europejskich, sprawa ta jest obecnie znacznie prostsza od powadzonej przez niego, jako adwokata, batalii w mieniu Pawła Juszczyszyna i kilkorga innych sędziów zawieszanych w obowiązkach.

Wyrok TSUE z 24 marca 2026 r. stanowi istotny krok w kierunku wygaszenia kryzysu sądownictwa w Polsce, ponieważ po raz pierwszy w sposób jednoznaczny i całościowy potwierdza, że niezawisłości nie można kwestionować zbiorczo, automatycznie ani w oparciu o kryteria czysto formalne. Jednocześnie daje jasny sygnał, że przyszłe reformy muszą mieścić się w standardach prawa Unii, tak aby nie prowadzić do destabilizacji wymiaru sprawiedliwości, lecz do jego wzmocnienia - pisze dr Monika Smusz-Kulesza, sędzia Sądu Okręgowego w Łodzi, członek zarządu OZS „Aequitas”

Założenia planowanych zmian w nadzorze nad kontrolą operacyjną, szczególnie pod kątem wzmocnienia pozycji sądu, teoretycznie idą w dobrym kierunku, ale w praktyce wymagałyby wzmocnienia struktur sądowych zajmujących się kontrolą zarówno pod względem liczby sędziów rozpoznających wnioski, jak i logistycznym. Co więcej, konieczne jest wdrożenie krajowego programu koordynacji i harmonizacji stosowania takiej kontroli, który podnosiłby kompetencje podmiotów/osób uczestniczących w procedurze jej stosowania bez ingerencji w niezawisłość sędziowską - piszą Aleksander Tomaszuk, prokurator Prokuratury Regionalnej w Warszawie i dr Paweł Opitek, prokurator Prokuratury Regionalnej w Krakowie.

Zgodnie z Konstytucją to rząd odpowiada za politykę wewnętrzną i zewnętrzną państwa. Prezydent teoretycznie powinien pełnić rolę neutralnego arbitra, który wkracza w te obszary wyłącznie na podstawie przyznanych mu kompetencji. Problem w tym, że jest wybierany w wyborach powszechnych, a więc ma swój program polityczny, z którego jest przez obywateli rozliczany. Dlatego też w swoich kompetencjach próbuje się „rozpychać” – oceniają konstytucjonaliści. Ich zdaniem przydałyby się zmiany w modelu prezydentury – tyle że wyzwaniem może być wypracowanie konsensusu politycznego.

Krajowa Rada Notarialna, w stanowisku przyjętym po ślubowaniu w Sejmie, w obecności notariusza, nowo wybranych sędziów Trybunału Konstytucyjnego, wskazuje, że zgodnie z przepisami ustawy – Prawo o notariacie notariusze są uprawnieni do sporządzania protokołów notarialnych, dokumentujących przebieg różnego rodzaju czynności i zdarzeń mogących wywoływać skutki prawne. Dodaje, że protokół notarialny nie kreuje skutków prawnych zdarzeń, których dotyczy.

Czwórka sędziów Trybunału Konstytucyjnego, wybranych 13 marca, którzy złożyli ślubowanie w Sejmie, zwróciła się pismami do prezesa Trybunału o przygotowanie dla nich gabinetów do pracy, wydanie kart dostępu do budynku, umożliwienie dostępu do systemów informacyjnych oraz o przydzielenie im spraw. Do pism – jak ustaliło Prawo.pl – dołączyli notarialne potwierdzenie złożenia ślubowania wobec Prezydenta RP oraz notarialnie poświadczone potwierdzenie, że podpisany akt ślubowania został złożony prezydentowi i znajduje się w Kancelarii Prezydenta.

Cała szóstka sędziów Trybunału Konstytucyjnego, wybranych 13 marca br., złożyła ślubowanie skutecznie, zgodnie z Konstytucją i przepisami ustawy o statusie sędziów TK. Ślubowanie w Pałacu Prezydenckim nie wynika bowiem z przepisów, a jest pewnym zwyczajem konstytucyjnym, który może ulec zmianie. Nie jest wykluczone, że forma ślubowania w Sejmie i przekazania prezydentowi dokumentów z rotą ślubowania podpisaną przez sędziego stanie się praktyką. Analizy wymaga natomiast kwestia wyboru nowych sędziów na miejsca po tzw. sędziach dublerach – mówi dr hab. Monika Haczkowska, prof. Uniwersytetu Opolskiego, adwokatka, mediatorka, konstytucjonalistka (Kancelaria Adwokacka dr Monika Haczkowska).

Czwórka sędziów, którzy 9 kwietnia złożyli w Sejmie ślubowanie, lecz nie zostali dotąd zaproszeni w tym celu do Pałacu Prezydenckiego, zamierza udać się do Trybunału Konstytucyjnego i zażądać dopuszczenia do pracy. Rozważają również złożenie pozwu do sądu pracy o dopuszczenie ich do wykonywania tych czynności. Bogdan Święczkowski, prezes TK, poinformował, że dwoje sędziów, którzy złożyli ślubowanie wobec prezydenta, objęło urzędy, a w przypadku pozostałych czterech będzie to możliwe, jeśli prezydent potwierdzi, że ich ślubowanie było formalnie ślubowaniem złożonym wobec niego.

Nieprzeprowadzenie rozprawy jawnej, mimo wniosku pozwanej i gdy jawność była obligatoryjna, należy kwalifikować jako pozbawienie możliwości obrony swych praw przez stronę, co powoduje nieważność postępowania – orzekła Izba Cywilna Sądu Najwyższego w wyroku w sprawie o zapłatę. Przewodniczący sądu II instancji mógł zarządzić przeprowadzenie posiedzenia zdalnego, bo w sądzie w czasie pandemii takie rozprawy się odbywały. Z tej możliwości jednak nie skorzystał.

Do konsultacji trafił właśnie projekt zmian w Zbiorze Zasad Etyki Adwokackiej i Godności Zawodu, który ma przygotować adwokatów na wyzwania związane z korzystaniem z programów opartych m.in. na AI. Wynika z niego m.in., że korzystanie z narzędzi technologicznych nie będzie wymagać odrębnego informowania klienta, ale na jego żądanie adwokat powinien o takich narzędziach powiedzieć, a także o celu ich wykorzystania. Ma też zwracać szczególną uwagę na ochronę danych osobowych wynikającą z właściwych, powszechnie obowiązujących przepisów prawa.

Prezydent powinien być autorytetem, jego wybór nie powinien następować w wyborach powszechnych, a rola powinna mieć charakter przede wszystkim reprezentacyjny. Sytuacja, w której prezydenci rozpychają się w swoich konstytucyjnych kompetencjach, nie służy bowiem ani państwu, ani obywatelom. Za politykę wewnętrzną i zewnętrzną, zgodnie z Konstytucją, odpowiada rząd, który jest bezradny, np. w sytuacji stosowania przez prezydenta weta – mówi dr hab. Joanna Juchniewicz z Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie.

Od 1 marca adwokaci i radcy prawni mogą wnosić niektóre pisma procesowe, w tym apelacje, poprzez portal informacyjny sądów. Wiązały się z tym zmiany rozporządzeń, ale też zarządzenia dotyczącego organizacji i zakresu działania sekretariatów sądowych. Tą ostatnią regulacją wyłączono z wydruku pism i załączników e‑apelacje. Część sędziów uważa, że to wprowadzanie akt cyfrowych regulacjami niższego rzędu, co – w ich ocenie – jest wątpliwe prawnie. Sprawa może znaleźć finał w Trybunale Konstytucyjnym, bo rozważane jest pytanie prawne dotyczące m.in. granic upoważnienia ustawowego dla ministra sprawiedliwości.

Zbigniew Bogucki, szef Kancelarii Prezydenta RP, zapowiedział, że prezydent w najbliższych dniach skieruje do Trybunału Konstytucyjnego wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego między prezydentem a Sejmem, w sprawie tego, co wydarzyło się w ostatnich dniach wokół ślubowania sędziów TK. Bogucki podkreślił również, że prezydent nie uznaje "tego, co zdarzyło się w Sejmie", za ślubowanie sędziów TK. - Było to pewne oświadczenie wobec notariusza. Ślubowanie odbywa się „wobec”, a więc w obecności prezydenta - zaznaczył.

Prezes Trybunału Konstytucyjnego poinformował w czwartek, że dwoje sędziów, którzy złożyli ślubowanie wobec prezydenta, objęło urzędy. Oświadczył też, że wydarzenia, które miało miejsce w Sejmie, nie może uznać za złożenie ślubowania sędziów TK wobec prezydenta. - Cztery pozostałe osoby, które zostały wybrane na sędziów TK, nie objęły urzędów, bo nie zostałem poinformowany, że ślubowały wobec prezydenta - powiedział Bogdan Święczkowski.