SN: Nielegalny pobór energii – kara bez zawieszenia

Warunkowe umorzenie postępowania jest dostępne wyłącznie dla tych sprawców, których czyn miał charakter incydentalny. Wydanie wyroku warunkowo umarzającego postępowanie było w stosunku do tego oskarżonego kradnącego prąd niedopuszczalne – orzekł Sąd Najwyższy. Powodem był fakt, że mężczyzna w okresie próby popełnił przestępstwo. Nie ma przy tym znaczenia, że na moment wyrokowania sąd rejonowy nie zapewnił sobie dostępu do aktualnych danych o karalności oskarżonego.

Sąd Rejonowy w Trzciance, w wyroku z 13 stycznia 2026 r., uznał, że oskarżony dokonał nielegalnego poboru energii elektrycznej z istniejącego układu pomiarowego. Skazany mężczyzna pobierał energię elektryczną, mimo braku umowy na dostarczanie energii elektrycznej, czym działał na szkodę spółki przesyłowej.

Kara pieniężna

Nielegalny pobór energii trwał od 20 grudnia 2023 r. do 18 marca 2025 r. Sąd wymierzył mężczyźnie karną opłatę taryfową w kwocie 11 026,36 zł.  Warunkowo umorzył jednak postępowanie karne wobec oskarżonego, na okres jednego roku próby. Ponadto orzekł od niego świadczenie pieniężne na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej w kwocie 500 zł.

Wyrok nie został zaskarżony przez żadną ze stron postępowania i uprawomocnił się 21 stycznia 2026 r.

Kasację od tego wyroku wniósł na niekorzyść oskarżonego prokurator generalny, wskazując na rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie art. 66 par. 1 k.k., polegające na niesłusznym warunkowym umorzeniu postępowania, prowadzonego wobec mężczyzny, mimo iż w dacie wyrokowania był on prawomocnie skazany za przestępstwo kradzieży mienia o znacznej wartości z art. 284 par. 2 k.k. wyrokiem Sądu Okręgowego w Poznaniu z 17 grudnia 2025 r.

Sąd ten skazał pobierającego prąd na karę roku pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na dwa lata próby, a zatem nie została spełniona przewidziana we wskazanym wyżej przepisie prawa materialnego przesłanka braku karalności sprawcy za przestępstwo umyślne. Skarżący wniósł zatem o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w Trzciance do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy uchyla wyrok

Kasację Izba Karna SN uznała za oczywiście zasadną. - Zgodzić się trzeba z prokuratorem generalnym, że zaskarżony wyrok został wydany z rażącym naruszeniem prawa materialnego, a to art. 66 par. 1 k.k. – stwierdził sędzia sprawozdawca Piotr Mirek.

Przepis ten stanowi, że sąd może warunkowo umorzyć postępowanie karne, jeżeli wina i społeczna szkodliwość czynu nie są znaczne, okoliczności jego popełnienia nie budzą wątpliwości, a postawa sprawcy niekaranego za przestępstwo umyślne, jego właściwości i warunki osobiste oraz dotychczasowy sposób życia uzasadniają przypuszczenie, że pomimo umorzenia postępowania będzie przestrzegał porządku prawnego, w szczególności nie popełni przestępstwa.

- Polski ustawodawca jednoznacznie określił przesłanki stosowania warunkowego umorzenia postępowania. Jedną z nich, kluczową dla oceny zasadności wniesionej kasacji, jest brak uprzedniego ukarania za przestępstwo umyślne.

- Warunkowe umorzenie postępowania jest dostępne wyłącznie dla tych sprawców, których czyn miał charakter incydentalny – podkreślił sąd. W ich przypadku można bowiem żywić nadzieję, że potraktują warunkowe umorzenie postępowania jako motywację do zmiany swojego postępowania na przyszłość, a nie jedynie sposób na uniknięcie odpowiedzialności karnej – akcentował sędzia Mirek.

Jak trafnie wskazano w kasacji, wyrokiem Sądu Okręgowego w Poznaniu z 17 grudnia 2025 r. mężczyzna został skazany za przestępstwo przywłaszczenia mienia znacznej wartości, za które wymierzono mu karę roku pozbawienia wolności, której wykonanie zawieszono na dwa lata próby. Wyrok ten uprawomocnił się 30 grudnia 2025 r. - W takiej sytuacji wydanie wyroku warunkowo umarzającego postępowanie było w stosunku do tego oskarżonego niedopuszczalne. Z dniem 30 grudnia 2025 r. zaktualizowała się bowiem negatywna przesłanka o niekaralności - wskazał SN.

Sąd nie miał danych z rejestru

Jak zaznaczył Sąd Najwyższy, nie ma przy tym znaczenia, że na moment wyrokowania sąd rejonowy najprawdopodobniej nie zapewnił sobie dostępu do aktualnych danych o karalności oskarżonego. Jak wynika z akt sprawy, ostatnia informacja z Krajowego Rejestru Karnego, którą dysponował sąd, jest datowana na 4 listopada 2025 r. Z oczywistych względów nie mogła zawierać wzmianki o skazaniu wyrokiem z 17 grudnia 2025 r. Brak wiedzy po stronie sądu nie oznacza jednak, że zaskarżony wyrok nie został wydany z naruszeniem prawa. Wręcz przeciwnie, trafnie wskazuje prokurator generalny, że fakt wcześniejszego skazania ma charakter obiektywny. Przyczyna pominięcia tej okoliczności nie rzutuje na ocenę samej wady orzeczenia.

W składzie orzekającym zasiadali: SSN Piotr Mirek (przewodniczący, sprawozdawca) ‎oraz SSN Jerzy Grubba i .‎SSN Jarosław Matras

Wyrok Izby Karnej SN z 28 maja 2026 r., sygnatura akt I KK 113/26