Siedmioro sędziów Sądu Najwyższego rozpoznało 21 stycznia br. problem przedstawiony przez prof. Marcina Wiącka, rzecznika praw obywatelskich. Stawia on pytanie, czy sąd orzekający w sprawie wniosku o warunkowe przedterminowe zwolnienie od 1 października 2023 r. powinien odmówić zastosowania przepisu nakazującego zwolnić skazanego na dożywotnie więzienie po odbyciu 30 lat kary. Przepis ten jest sprzeczny z prawami człowieka. Jednak SN odmówił podjęcia uchwały.

Brak odpowiedniej reakcji karnej na częste w internecie przypadki zbiorowego nękania różnych osób, w tym dzieci, to poważny problem społeczny. Jednak prace nad prawem prowadzącym do jego ograniczenia muszą uwzględniać złożoność problemu, w tym najważniejszą barierę, jaką są trudności dowodowe – twierdzi prof. Olga Sitarz z Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach, członkini Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Karnego. Ale deklaruje przygotowanie przez Komisję projektu odpowiedniej regulacji.

Decyzje sądów wskazujące, że wyroki wydawane przez sędziów powołanych po 2017 r. są orzeczeniami nieistniejącymi, pokazują, jak pilna jest potrzeba uregulowania statusu tychże sędziów i ewentualnej możliwości wzruszania ich wyroków. Obecna sytuacja uderza w konstytucyjne prawa obywateli i pewność obrotu prawnego. Rodzi też ryzyko postępowań odszkodowawczych – mówi dr hab. Monika Haczkowska, prof. Uniwersytetu Opolskiego, adwokatka, mediatorka, konstytucjonalistka (Kancelaria Adwokacka dr Monika Haczkowska).

W styczniu br. Sąd Rejonowy w Giżycku wydał postanowienie, które zszokowało pełnomocników specjalizujących się w sprawach rodzinnych. Uznał, że nie ma możliwości dokonania podziału majątku wspólnego byłych już małżonków, bo wyrok w ich sprawie rozwodowej nie istnieje - a to dlatego, że wydał go sędzia, który został powołany przy udziale wadliwie ukształtowanej KRS. Brak skutecznego rozwiązania tzw. neo-sędziów będzie coraz boleśniej uderzał w sprawy zwykłych ludzi. Z tą opinią zgadza się minister Żurek.

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz Kodeks postępowania administracyjnego przewidują zbyt krótki, pięcioletni termin na wznowienie postępowania w związku z m.in. rozstrzygnięciem Trybunału Konstytucyjnego. Problem jest tym bardziej palący, że w procedurze cywilnej przewidziano na to 10 lat. Chodzi m.in. o takie sprawy jak głośne orzeczenie dotyczące wcześniejszych emerytur - dotyczy tego jedno ze zgłoszeń w akcji Poprawmy prawo, organizowanej przez Prawo.pl i LEX.

Sędzia Sądu Okręgowego w Kielcach nie jest osobą uprawnioną do orzekania, gdyż w ustawowym terminie nie złożył oświadczenia do Krajowej Rady Sądownictwa, iż chciałby dalej pracować po ukończeniu 65. roku życia. Sąd Najwyższy już kilka razy wypowiadał się w jego sprawie i uchylał wyroki z powodu bezwzględnej przyczyny odwoławczej. Sędzia ten powinien zakończyć orzekanie w czerwcu 2021 roku.

Krajowa Rada Sądownictwa na lutowym posiedzeniu zajmie się sprawą sędziego Dariusza Łubowskiego z SO w Warszawie, który został 12 grudnia na wniosek prokuratury wyłączony od ponownego rozpoznania wniosku o Europejski Nakaz Aresztowania w sprawie b. wiceministra sprawiedliwości Marcina Romanowskiego. W grudniu sędzia zdecydował o uchyleniu ENA, wskazując w uzasadnieniu m.in. na „łamanie przez władzę wykonawczą praw człowieka i wolności obywatelskich" oraz „porządku konstytucyjnego Rzeczypospolitej Polskiej".

Sąd Apelacyjny, wydając wyrok, pogorszył sytuację prawną powódki w stosunku do właścicieli nieruchomości na terenach objętych ciągłością planistyczną gminy. Pogorszenie to ma charakter rażąco niesprawiedliwy - zostało zdeterminowane przyczynami całkowicie od powódki niezależnymi - zaniedbaniami gminy w prowadzeniu polityki przestrzennej. A naruszenie konstytucyjnych praw powódki wprost potwierdził TK. Sąd Najwyższy zajmie się skargą nadzwyczajną rzecznika praw obywatelskich 20 stycznia br.

Kilka dni temu Ministerstwo Sprawiedliwości poinformowało, że ruszył konkurs ofert na zadania z Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej na 2026 rok. Organizacje pozarządowe, które do tej pory wspierały osoby opuszczające zakłady karne, alarmują jednak, że to znacznie za późno i że de facto zostały pozbawione możliwości świadczenia takiej pomocy. Nie uspakajają ich zapewnienia, że jeśli przejdą przez konkurs, ich obecne wydatki zostaną rozliczone. Burzą się też kuratorzy, którzy mają przejąć gros zadań organizacji.

Europejski Trybunał Praw Człowieka w Strasburgu orzekł 15 stycznia, że Polska naruszyła Konwencję o ochronie praw człowieka w sprawie przeniesienia sędziego Łukasza Bilińskiego z wydziału karnego do wydziału rodzinnego, wbrew jego woli. Chodzi m.in. o to, że jego skargi na tę decyzję nie rozpoznał niezależny i niezawisły sąd, co w ocenie ETPCz naruszyło prawo do sprawiedliwego procesu. Zasądzono m.in. 20 tys. euro tytułem zadośćuczynienia.

Wniosek Dariusza Makowskiego, naczelnika Wydziału Spraw Wewnętrznych Prokuratury Krajowej, dubluje jego poprzedni wniosek i może być traktowany jako wniosek o wznowienie postępowania 18 września 2025 r. przed Trybunałem Stanu w sprawie uchylenia immunitetu prof. Małgorzaty Manowskiej - oświadczył zastępca przewodniczącego TS Piotr Andrzejewski. I dodał, że prokuratorem krajowym jest usunięty z tego stanowiska w styczniu 2024 roku Dariusz Barski, a nie Dariusz Korneluk.

Ponownie wraca sprawa penalizacji uporczywego utrudniania kontaktów z dzieckiem - tym razem chodzi o projekt poselski Konfederacji. Zakłada on karę grzywny, ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku za "uporczywe uchylanie się od wykonania" orzeczonych przez sąd albo ustalonych w ugodzie sądowej lub zawartej przed mediatorem kontaktów. Przewiduje również zabezpieczenie w postaci terapii dla rodzica, który je utrudnia. Prawnicy mają wątpliwości m.in. dotyczące spraw z przemocą domową w tle.

Umorzono śledztwo dotyczące przekroczenia uprawnień m.in. przez prokuratorów, w związku z zatrzymaniem w lipcu 2024 r. b. ministra sprawiedliwości, posła PiS Marcina Romanowskiego. Poinformowała o tym rzeczniczka Prokuratora Generalnego Anna Adamiak. Do zatrzymania doszło mimo tego, że Romanowski miał immunitet Zgromadzenia Parlamentarnego RE.

Minister sprawiedliwości Waldemar Żurek nie wyklucza skierowania skargi na Węgry do Trybunału Sprawiedliwości UE w związku z udzieleniem azylu Zbigniewowi Ziobrze. Zastrzegł jednak, że najpierw chce zobaczyć dokument, który poświadczałby, że b. minister sprawiedliwości rzeczywiście dostał azyl. Ziobro jest jednym z podejrzanych w prowadzonym przez prokuraturę śledztwie, dotyczącym Funduszu Sprawiedliwości. Zarzuty mają dotyczyć łącznie 26 przestępstw.

W związku z zakończeniem reorganizacji Izby Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego sąd poinformował, że wszystkim sprawom niezakończonym, wniesionym do Sądu Najwyższego przed 31 grudnia 2025 r. zostały nadane nowe sygnatury. Każda sprawa niezakończona posiada obecnie nową sygnaturę, ale pełnomocnicy nie zostali o tym poinformowani.

Logo Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) chroni prawnie dekret z 1949 r., a przewidziany w nim katalog kar trudno byłoby obecnie zastosować. W ramach akcji „Poprawmy prawo” pojawił się postulat uchwalenia nowych przepisów. Zgodnie z rezolucją WHO, każdy jej członek - w tym też Polska - musi mieć jednak własny akt prawny, chroniący logo tej organizacji przed nieuprawnionym wykorzystaniem.

W Sądzie Rejonowym Lublin-Zachód długo nie przeprowadzano w ogóle analizy ryzyka przetwarzania danych, a gdy już ją przeprowadzono, uczyniono to niewłaściwie. Długo nie wdrażano też polityki ochrony danych odpowiadającej przepisom rozporządzenia ogólnego o ochronie danych osobowych z powodu nieprzeprowadzania regularnego testowania, mierzenia i oceniania środków mających zapewnić bezpieczeństwo przetwarzania - uznał prezes UODO Mirosław Wróblewski.

I Prezes Sądu Najwyższego dostrzegła rozbieżność orzecznictwa w sprawie odszkodowania i zadośćuczynienia dla osób represjonowanych za działalność niepodległościową. Dlatego poprosiła Izbę Karną o wyjaśnienie czy Skarb Państwa jest stroną oraz kto ma reprezentować ten podmiot: prokurator czy pełnomocnik zgodnie z postępowaniem cywilnym? Posiedzenie ma się odbyć 21 stycznia br.

Kancelaria Prezydenta poinformowała, że prezydent Karol Nawrocki spotkał się z prokuratorem Dariuszem Barskim, wskazując, że jest on prokuratorem krajowym i „dokładnie dwa lata temu został przez rząd bezprawnie i siłowo pozbawiony możliwości wykonywania funkcji". Według Kancelarii działania te stanowią naruszenie zasad praworządności.

Sąd Okręgowy w Warszawie uwzględnił wniosek prokuratury i wyłączył sędziego Dariusza Łubowskiego od rozpoznania ponownego wniosku o wydanie Europejskiego Nakazu Aresztowania wobec b. wiceministra sprawiedliwości i posła PiS Marcina Romanowskiego. W grudniu sędzia zdecydował o uchyleniu ENA, wskazując w uzasadnieniu m.in. na „łamanie przez władzę wykonawczą praw człowieka i wolności obywatelskich" oraz „porządku konstytucyjnego Rzeczpospolitej Polskiej". Już wówczas minister sprawiedliwości Waldemar Żurek zapowiadał wniosek o jego wyłączenie „z uwagi na brak obiektywizmu".