Do opiniowania trafił duży projekt nowelizacji procedury cywilnej, który ma naprawić to, co nie zadziałało po reformach z 2019 i 2023 r. Poprawiony ma zostać ponownie art. 148[1] k.p.c. tak, by zasadą były posiedzenia jawne, a nie niejawne. Do lamusa ma przejść też przepis nakładający na profesjonalnych pełnomocników szereg obowiązków przy redagowaniu pism procesowych, m.in. by wnioski dowodowe były w pozwie wyraźnie wyodrębnione.

Immunitet formalny przysługuje sędziemu i sędziemu w stanie spoczynku oraz prokuratorowi wyłącznie w okresie pozostawania przez nich w stosunku służbowym. Uchwała ta ma moc zasady prawnej - orzekła Izba Odpowiedzialności Zawodowej Sądu Najwyższego uchwale w składzie siedmiu sędziów. Uchwała zapadła jednogłośnie.

Nie jest jasne, od którego momentu sądy będą liczyć termin przedawnienia roszczeń biorących kredyty frankowe wobec banków. Istnieje jednak ryzyko, że część roszczeń może się przedawniać z końcem 2025 roku, a to oznacza, że jeśli nie chcą oni pozbawić się szansy skutecznego domagania się od banku zwrotu pieniędzy, powinni do końca roku złożyć pozew w sądzie.

Mediacja jest obecna w Polsce od 20 lat, ale ciągle jesteśmy w fazie eksperymentu. Ta faza zakończy się, gdy strony co do zasady będą korzystały z mediacji, a do sądu udadzą się dopiero w ostateczności. Obecnie jednak tylko czasami idzie się do mediatora. Tymczasem, stosowanie alternatywnych metod rozwiązywania sporów daje ogromne korzyści. Warto edukować strony, pełnomocników i sędziów w tym przedmiocie - wskazuje sędzia Agata Gawłowska-Sobusiak, Prezes Sądu Rejonowego w Brzesku.

Jest szansa, że obowiązująca od ponad roku unijna dyrektywa mająca przeciwdziałać strategicznym powództwom zmierzającym do tłumienia debaty publicznej, zostanie wdrożona także do polskiego prawa. Czekający na decyzję rządu projekt przewiduje rozwiązania umożliwiające oddalenie lub odrzucenie takich pozwów na wczesnym etapie procesu, a do tego ich autorzy będą mogli narazić się nawet na grzywny. Powstaną też mechanizmy mające na celu wyrównanie szans stron w takim procesie.

Ministerstwo Sprawiedliwości chce, by sędziowie po ukończeniu 65. roku życia mogli dalej orzekać, jeśli nie później niż na sześć miesięcy przed urodzinami złożą oświadczenie o woli dalszego zajmowania stanowiska ze stosownym zaświadczeniem o stanie zdrowia na ręce ministra sprawiedliwości. Z procedury miałaby zostać wyłączona Krajowa Rada Sądownictwa. Taki sędzia mógłby ubiegać się o zmianę udziału w przydziale spraw.

Młodzi sędziowie po KSSiP utrzymają swój status dzięki uchwałom zmienionej KRS, awansowani od 2018 r. wrócą na poprzednie stanowiska, ale przez dwa lata zostaną w obecnych sądach na delegacji, z możliwością udziału w nowych konkursach, a osoby, które przyszły z innych zawodów prawniczych, stracą sędziowski status. Projekt trafił już do wykazu prac legislacyjnych rządu, jego przyjęcie planowane jest na pierwszy kwartał 2026 r. Wyroki wadliwie powołanych sędziów mają obowiązywać, chociaż byłaby możliwość ich kwestionowania.

W związku z pismem prokuratora generalnego Waldemara Żurka do 21 sędziów orzekających w Izbie Cywilnej Sądu Najwyższego prezes kierująca pracą tej Izby prof. dr hab. Joanna Misztal-Konecka odpowiedziała, że to jest „atak na niezależność władzy sądowniczej, niezawisłość sędziów oraz gwarantowane konstytucyjnie prawo do rozpoznania sprawy przez sąd w rozsądnym terminie”. I brak szacunku dla sędziów.

Nie ma obecnie uzasadnienia dla prac nad projektem jednolitego statusu sędziów, bo to koncepcja bardzo kontrowersyjna, a priorytetem teraz jest usunięcie skutków pseudoreform wprowadzonych przez poprzednią ekipę rządzącą – mówi Jacek Czaja, sędzia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, w latach 2007 – 2011 wiceminister sprawiedliwości. Jego zdaniem do pomysłu można wrócić po solidnej analizie wpływu takiego rozwiązania na sprawność sądu, pracę sędziów i ocenę sądów przez społeczeństwo.

Zamierzamy przygotować projekt ustawy wprowadzającej jednolity status sędziego, w miejsce dotychczasowego podziału na sędziów sądów rejonowych, okręgowych i apelacyjnych. Ale jej głównym celem nie jest rozwiązywanie problemu tzw. neosedziów – mówi prof. Krystian Markiewicz, sędzia Sądu Okręgowego w Katowicach, przewodniczący Kodyfikacyjnej Ustroju Sądownictwa i Prokuratury. I podkreśla, że byłoby to wprowadzenie stanu zgodnego z Konstytucją, która nie przewiduje takiego podziału.

16 października rozpocznie się w Łodzi dwudniowa, ogólnopolska konferencja: „Standardy ochrony praw człowieka wynikające z Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i prawa Unii Europejskiej jako element obrotu prawnego w Polsce: bilans i perspektywy". W listopadzie mija 75. rocznica podpisania Konwencji. Prelegenci będą omawiać też obecną sytuację w Polsce.

1,6 procent skierowań spraw do mediacji to nie jest wynik, który cieszy. Sędziowie nadal nie są do mediacji w pełni przekonani. To, co cieszy, to duża liczba projektów, programów pilotażowych, które mają ich do takich rozwiązań zachęcać. I są pierwsze tego efekty – choćby kierowanie spraw frankowych czy okołorozwodowych, np. dotyczących kontaktów z dzieckiem, na mediacyjne spotkania informacyjne – mówi sędzia Ewa Drzewiecka z Sądu Rejonowego w Częstochowie, wykładowca Uniwersytetu Jana Długosza w Częstochowie.

Referendarze dostają coraz więcej kompetencji, przykładem jest choćby głośny projekt ustawy frankowej. Nadal jednak – jak sami podkreślają – nie mają wystarczających gwarancji ustrojowych. W Trybunale Konstytucyjnym jest wniosek o zbadanie zgodności z konstytucją przepisów, które nie przewidują możliwości złożenia przez referendarza odwołania od negatywnej decyzji ministra w sprawie jego wniosku o przeniesienie. Z kolei do Sejmu trafiła właśnie petycja, by stworzyć referendarzom możliwość odwołania się od zmiany podziału czynności.

W związku z pracami nad uregulowaniem statusu sędziów powołanych po 2018 roku wróciła idea wprowadzenia jednolitego statusu sędziego, bez podziału na rejonowych, okręgowych i apelacyjnych. Jak się okazuje, trwają już wstępne prace nad takim projektem, ale nie będą one łączone z tymi „praworządnościowymi”. Pewnym problemem obecnych autorów i polityków jest także to, że jednolity status sędziów kilka lat temu chciał wprowadzić Zbigniew Ziobro.

Wyniki wyborów prezydenckich, które przynajmniej dla dużej części opinii publicznej były niespodzianką, wyznaczają nam ramy aktualnej dyskusji o praworządności czy raczej o stabilności systemu prawnego Rzeczypospolitej. Mamy do czynienia z pewną polityczną równowagą, być może chwiejną, ale jednak równowagą. Wiemy jednocześnie, co powinno być poprawione i czego obywatele oczekują od wymiaru sprawiedliwości - pisze sędzia Rafał Terlecki, członek stowarzyszenia Ogólnopolskie Zrzeszenie Sędziów „Aequitas".

W opublikowanej w czwartek uchwale Kolegium Sądu Najwyższego wyraziło zdecydowany sprzeciw wobec – jak wskazano – „bezprawnych działań” prokuratora generalnego Waldemara Żurka, który miał kierować do sędziów pisma wzywające ich do sprzeniewierzenia się złożonemu ślubowaniu oraz do odmowy wykonywania obowiązków.

Dwie pielęgniarki zostały ukarane za pobicie pacjenta najsurowszymi karami dyscyplinarnymi. Jednak Sąd Najwyższy w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej uznał, że wobec drugiej kobiety orzeczono karę zbyt surową i nieproporcjonalną, gdyż próbowała ona interweniować w czasie zajścia. Wyrok w jej sprawie został uchylony.

Minister sprawiedliwości Waldemar Żurek ocenił niedawno, że istnieje pilna potrzeba rozwiązania problemu utrudniania kontaktów z dzieckiem. Nad tą sprawą resort pracuje od dłuższego czasu. Kilka propozycji zmiany przekazano do oceny Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Karnego. Dotyczą one niewykonywania orzeczeń sądu opiekuńczego, dotyczących obowiązku wydania dziecka oraz kontaktów z nim. Komisja skłania się do tego, że wystarczające będą tu środki cywilnoprawne (procesowe).

Krajowa Rada Sądownictwa złożyła wniosek do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie zgodności z ustawą zasadniczą zmian w Regulaminie funkcjonowania sądów, który zniósł losowy przydział spraw sędziom. Jako powód Rada podała wykroczenie przez ministra sprawiedliwości poza zakres delegacji ustawowej. Ponadto KRS wniosła też o udzielenie zabezpieczenia do czasu wydania przez TK ostatecznego orzeczenia w tej sprawie.

W związku z ponownym wnioskiem o wyrażenie zgody na pociągnięcie mnie do odpowiedzialności karnej, oświadczam, że powstrzymuję się od wszelkich czynności związanych ze sprawą zainicjowanych tym wnioskiem, zarezerwowanych dla przewodniczącego Trybunału Stanu – uznała prof. Małgorzata Manowska, pierwsza prezes Sądu Najwyższego.