W środę Trybunał Konstytucyjny orzekł, że cele i działalność działającej od 2002 r. Komunistycznej Partii Polski (KPP) są niezgodne z polską Konstytucją RP z 1997 r. Ten wyrok to niezbędny etap, aby uruchomić sądowe postępowanie w sprawie wykreślenia KPP z rejestru partii politycznych. To pierwszy taki precedens w Polsce po 1989 roku.

Zgodnie z przygotowywaną właśnie nowelizacją ustawy o świadczeniu usług drogą elektroniczną prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej ma wydawać nakazy blokowania nielegalnych treści w internecie. Jest też konkurencyjny pomysł, by takie dotyczące wolności słowa decyzje podejmowały sądy. Są za tym argumenty konstytucyjne, ale już nie praktyczne, bo taka ochrona, w i tak przeciążonych sądach, mogłaby być fikcją. A prezydent sugeruje zawetowanie ustawy, według której decydowałby urząd, ale pod kontrolą sądu.

Do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej trafiły pytania prejudycjalne dotyczące kompetencji obecnej Krajowej Rady Sądownictwa w zakresie wyrażania zgody na dalsze orzekanie sędziów, którzy skończyli 65 lat. Konkretnie - jak wskazano - chodzi o to, czy organ, który nie daje gwarancji niezależności, powinien podejmować taką decyzję. Sprawa ma istotne znaczenie z punktu widzenia co najmniej kilkudziesięciu sędziów, którzy mimo ukończenia 65 roku życia i braku zgody Rady na dalsze orzekanie, pozostają czynnymi sędziami.

Zgodnie z obowiązującymi przepisami nawet jeśli agresor chodzi po restauracji, wymachując maczetą, nie można go, bez jego zgody umieścić w szpitalu psychiatrycznym. Chyba że zagraża bezpośrednio swojemu życiu albo zdrowiu innych osób. I to wymaga zmian, czego dowodem są kolejne sprawy, w których z powodu braku takiej reakcji giną ludzie - pisze Jacek Kudła, biegły sądowy, ekspert z zakresu czynności operacyjno-śledczych.

Projekt nowelizacji ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa, zakładający wybór jej 15 członków-sędziów przez sędziów, jest obecnie w opiniowaniu. W ocenie Stowarzyszenia Sędziów Polskich Iustitia powinien w nim znaleźć się m.in. zakaz kandydowania przez nich na stanowiska sędziowskie w sądach wyższej instancji. Pomysł dobrze oceniają prawnicy, ale minister Waldemar Żurek, choć podkreśla, że jest na to otwarty, ma obawy, czy nie pojawi się zarzut niekonstytucyjności.

Dla rządu priorytetem jest obecnie przywracanie praworządności w szeroko rozumianym wymiarze sprawiedliwości. W tle pojawia się jednak kwestia, która te wysiłki może skutecznie utrudnić. I nie chodzi wcale o brak podpisu prezydenta pod ustawami. Po wiosennych podwyżkach i chwili oddechu dla MS pracownicy sądów i prokuratury coraz głośniej podnoszą kwestię niskich wynagrodzeń i dużego obciążenia pracą. Mają przy tym dobre karty przetargowe - jeśli zaczną odchodzić, sądy i prokuratury staną.

Ukształtowanie składu KRS w sposób spełniający standardy minimalne wynikające z prawa UE, EKPCz i Konstytucji jest możliwe bez zmiany obowiązującej ustawy o KRS, poprzez wprowadzenie konkretyzujących przepisów na płaszczyźnie regulaminu Sejmu oraz aktów podustawowych. Chodzi o regulacje określające zasady przedstawienia, w formie np. prawyborów, przez środowisko sędziowskie, niezależnych, wybranych przez sędziów kandydatów, spełniających merytoryczne, etyczne, deontologiczne i związane z niezawisłością oraz bezstronnością kryteria - pisze prof. dr hab. Piotr Kardas, adwokat, Uniwersytet Jagielloński.

Zniesienia kar za pomówienia niepubliczne oraz pomawianie innych podmiotów niż osoby fizyczne, a także ograniczenie karalności tylko do przypadków, gdy sprawca działa z zamiarem bezpośrednim, czyli chce kogoś zniesławić – takie m.in. zmiany zapowiada prof. Jarosław Majewski z Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego, członek Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Karnego. I podkreśla, że one poważnie utrudniłyby instrumentalne wykorzystywanie przepisów dotyczących zniesławienia do tłumienia krytyki lub negatywnego oddziaływania na swobodę debaty publicznej.

Sąd Najwyższy uchylił wyrok w sprawie notorycznego alimenciarza. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy sąd pierwszej instancji zdecydowanie bardziej krytycznej analizie powinien poddać akt oskarżenia. W konsekwencji sąd winien zastosować właściwy tryb rozpoznania sprawy - celowym będzie przeprowadzenie rozprawy. Poprzednio sąd nie sprawdził danych skazanego w Krajowym Rejestrze Karnym.

Jestem zwolennikiem szerszego stosowania konsensualnych trybów w sprawach karnych, w tym także w postępowaniu przygotowawczym. Jednak zaproponowana przez Komisję Kodyfikacyjną Prawa Karnego nowa instytucja - umorzenie mediacyjne - budzi tyle wątpliwości, że ta regulacja może okazać się nieefektywna i nie wpłynąć zasadniczo na prowadzone postępowania karne – twierdzi prof. Konrad Burdziak, karnista z Uniwersytetu Szczecińskiego.

Do prezydenta trafi nowelizacja ustawy, która wprowadza powszechne świadczenia mieszkaniowe dla funkcjonariuszy Służby Więziennej. Miesięczna kwota wyniesie od 900 zł w mniejszych miejscowościach do 1800 zł w Warszawie. Ministerstwo Sprawiedliwości, które przygotowało zmianę przepisów, podkreśliło, że nowelizacja ta uprości i ujednolici system wsparcia mieszkaniowego. Świadczenie dla funkcjonariuszy Służby Więziennej będzie miało charakter powszechny i jest wzorowane na podobnym systemie funkcjonującym w służbach podległych MSWiA.

Jest kolejny korzystny finansowo wyrok w sprawach frankowiczów – unijni sędziowie uznali, że polskie ogólne zasady zwrotu kosztów sądowych przez przegrywającego nie mogą być krzywdzące dla kredytobiorców-konsumentów, gdy przegrają oni sprawy o zwrot kapitału kredytu, choć wcześniej wygrali proces o stwierdzenie nieważności umowy z powodu umieszczonych w niej klauzul abuzywnych. Wyrokiem sa mocno zaskoczeni i zirytowani przedstawiciele banków.

NSZZ „Solidarność" Pracowników Sądownictwa i Prokuratury zorganizowała akcję, której celem jest wyrażenie przez pracowników sądów sprzeciwu wobec poprawki Komisji Finansów Publicznych do budżetu na 2026 r., zakładającej zmniejszenie wydatków w sądach o w sumie 165 mln zł, w tym ponad 94 mln z funduszu wynagrodzeń pracowników. Komentarze informujące o proponowanych cięciach, ale też trudnej sytuacji finansowej pracowników sądów pojawiły się pod postem z transmisją debaty o możliwych kierunkach rozwoju obligatoryjnej mediacji w Polsce.

Sąd Apelacyjny w Warszawie postanowił, że były więzień Auschwitz - obecnie stulatek - tylko w ograniczonym zakresie może przed polskimi sądami walczyć z niemieckim wydawnictwem, które obóz zagłady Treblinka II opisało jako „polski”. Nie można w Polsce dochodzić zobowiązania do złożenia przez wydawnictwo stosownego oświadczenia oraz zakazu dalszego naruszania. Polak domagał się też zapłaty 50 tysięcy złotych na rzecz organizacji byłych więźniów, ale o losach tego roszczenia dopiero zdecyduje sąd.

Tocząca się od paru dekad w Polsce debata, czy zakaz tortur powinien być wprost zapisany w kodeksie karnym, ma szanse wkrótce się zakończyć. Komisja Kodyfikacyjna Prawa Karnego w przedstawionej niedawno opinii uznała, że to jest konieczne, ponieważ obowiązująca u nas rozproszona kryminalizacja nie jest uznawana za optymalną, a do tego nie ułatwia obrony przed krytyką ze strony instytucji międzynarodowych.

Ustawa praworządnościowa i nowelizacja ustawy o KRS są w tym momencie dla nas kluczowe - mówi serwisowi Prawo.pl minister sprawiedliwości Waldemar Żurek. I dodaje, że resort analizuje też plan „B” na wypadek weta prezydenta - w tym wybór sędziów -członków Rady na podstawie obecnych przepisów, ale z uwzględnieniem Konstytucji oraz wyroków SN, TSUE i ETPC. W ocenie ministra, prezydent będzie miał "ogromny problem z zawetowaniem" projektu noweli o KRS, który "jest projektem kompromisowym".

Dostęp do rejestru fundacji rodzinnych i ich wyszukiwarki będzie możliwy za pośrednictwem strony internetowej, bez konieczności jeżdżenia do Piotrkowa Trybunalskiego czy zamawiania informacji i odpisów. Tak przewiduje projekt rozporządzenia, który Ministerstwo Sprawiedliwości skierowało do konsultacji. Nadal jednak nie będzie możliwe pobieranie wydruków internetowych z RFR, mających moc dokumentów urzędowych.

Zmiany w sędziowskim składzie Krajowej Rady Sądownictwa stały się priorytetem, jeśli chodzi o przywracanie praworządności w wymiarze sprawiedliwości. Projekt, zakładający, że tych członków wybierać będą sędziowie, jest już w opiniowaniu, ale jego losy są niepewne. Może się bowiem skończyć na wecie prezydenta. Minister sprawiedliwości Waldemar Żurek w rozmowie z Prawo.pl potwierdza plan „B", który miałby opierać się na obowiązujących przepisach. Prawnicy podkreślają, że wystarczy zmiana regulaminu Sejmu, a nawet rozporządzenie.

Trybunał Konstytucyjny orzekł, że rozumienie przesłanki wyłączenia sędziego w sprawach cywilnych w ten sposób, że jest nią okoliczność powołania go przez prezydenta po zaopiniowaniu przez obecną Krajową Radę Sądownictwa, jest niezgodne z Konstytucją. Powołał się przy tym na swoje wcześniejsze wyroki. Tym razem chodzi o pytanie prawne, które do TK jeszcze w 2023 r. skierował sędzia dr Kamil Zaradkiewicz z Izby Cywilnej SN.

Polska jest zobowiązana do uznania stanu małżeńskiego ustanowionego zgodnie z prawem w innym państwie członkowskim. Obowiązek ten nie oznacza wprowadzenia małżeństw osób tej samej płci do prawa krajowego, ale państwo nie może udawać, że związek nie istnieje - orzekł 25 listopada Trybunał Sprawiedliwości UE. To szansa dla par jednopłciowych, by uzyskać dokument stanu cywilnego.