Obecna sytuacja w Sądzie Najwyższym jest znacznie bardziej złożona, niż mogłoby się wydawać z medialnych doniesień. SN i zdecydowana większość jego sędziów pracuje normalnie, na tyle, na ile jest to w obecnych warunkach możliwe. Napięcia i konflikty istnieją, jednak są podsycane wyłącznie przez wąską grupę sterującą – kilku sędziów. Nie można budować autorytetu SN na konfliktach i podziałach. Dlatego takim działaniom trzeba się stanowczo przeciwstawiać – mówi prof. dr hab. Mariusz Załucki, sędzia Izby Cywilnej, kandydujący na I prezesa SN.

Zbrodnie wojenne nie ulegają przedawnieniu. Procesy w takich sprawach mogą być prowadzone po wielu latach od końca konfliktu zbrojnego, więc konieczne jest wcześniejsze zgromadzenie i zabezpieczenie dowodów, przekazywanych przez pokrzywdzonych. Taką aktywność podejmuje m.in. Fundacja Sunflowers. Jej celem jest gromadzenie w sposób bezpieczny dowodów, aby w przyszłości można było z nich skorzystać - wskazuje prof. Paweł Wiliński z Zakładu Postępowania Karnego Uniwersytetu im. A. Mickiewicza w Poznaniu, sędzia Sądu Najwyższego, orzekający w Izbie Karnej.

Ministerstwo Sprawiedliwości poinformowało o powołaniu Zespołu analityczno-koordynacyjnego do spraw polskich wątków w tzw. aferze Epsteina. Jak wskazano, ma on „wszechstronnie zbadać informacje dotyczące działań mogących wypełniać znamiona przestępstw, podejmowanych przez polskich obywateli lub względem polskich obywateli", a także na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Jego członkowie mają pracować nieodpłatnie.

Weto prezydenta oznacza, że wybór 15 sędziowskich członków Krajowej Rady Sądownictwa opierać się będzie na obowiązujących przepisach – a w tych, jak podkreślają prawnicy, jest kilka newralgicznych punktów. Jeden z nich to uregulowanie, zgodnie z którym marszałek Sejmu ma wystąpić do ministra sprawiedliwości, by ten ocenił, czy w przypadku zgłoszeń kandydatów popieranych przez 25 sędziów, zgłaszający mają status sędziego. Część kandydujących obawia się, że może być problem z sędziami powołanymi po 2017 r., dlatego na wszelki wypadek starają się też o poparcie 2 tysięcy obywateli.

Przybywa sygnałów o problemach z doręczaniem przesyłek poleconych, co stawia pytanie, czy ta forma kontaktu z urzędami i sądami zapewnia jeszcze obywatelom bezpieczeństwo prawne. Reklamacje składane na poczcie kończą się zwykle zwrotem opłaty za znaczek - wskazują prawnicy. I dodają, że warto to robić choćby na potrzeby przywrócenia terminu w postępowaniu sądowym. Nadzieja w e-doręczeniach, ale i tak trzeba będzie zadbać o prawa osób, które nie będą chciały lub mogły przestawić się w pełni na komunikację elektroniczną.

Stowarzyszenie Sędziów Rodzinnych w Polsce apeluje o udział w wyborach do KRS. W opublikowanym w niedzielę stanowisku zarząd organizacji zachęca sędziów do oddania głosu na zgromadzeniach zwoływanych przez prezesów sądów, podkreślając, że powszechna frekwencja jest najskuteczniejszym sposobem wyłonienia reprezentacji cieszącej się zaufaniem środowiska.

Uzasadnienie do prezydenckiego projektu ustawy reformującej sądownictwo sugeruje, że pracował nad nim Bartosz Lewandowski, adwokat związany Ordo Iuris, obrońca m.in. Zbigniewa Ziobry. On sam przyznaje, że uczestniczył w pracach, ale zapewnia, że nie jest autorem całości. Rzecznik prezydenta wskazał, że Kancelaria Prezydenta konsultuje projekty ustaw z ekspertami, jednak za przygotowanie wersji finalnej zawsze odpowiada KPRP.

Największą bolączką, jeśli chodzi o wsparcie osób pokrzywdzonych przestępstwem zgwałcenia, jest nadal brak kompleksowego systemu wsparcia – przede wszystkim brak wyspecjalizowanych centrów kryzysowych i ograniczony dostęp do profesjonalnej pomocy psychologicznej. Oczywiście w Polsce funkcjonują ośrodki interwencji kryzysowej i różne inicjatywy wspierające ofiary przemocy, jednak wciąż jest to obszar wymagający dalszego rozwoju i wzmocnienia – mówi dr Olga Skorulska, adwokat, Katedra Postępowania Karnego Uniwersytetu w Białymstoku.

Już tylko niecałe cztery miesiące zostały polskiemu rządowi i ustawodawcy na wprowadzenie w życie przepisów chroniących osoby uczestniczące w debacie publicznej przed oczywiście bezzasadnymi roszczeniami lub stanowiącymi nadużycie postępowaniami sądowymi. Projekt wprawdzie jest, ale wciąż nie trafił do Sejmu. Organizacje oczekujące na to nowe prawo apelują o przyspieszenie prac, ale także o wysłuchanie ich opinii przed podjęciem ostatecznych decyzji.

Prezydencki projekt ustawy o przywróceniu prawa do sądu oraz rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki zakłada m.in., że to prezydent, a nie minister sprawiedliwości, mając na względzie – jak zapisano – racjonalne wykorzystanie kadr sądownictwa powszechnego i potrzeby wynikające z obciążenia, obwieszczał w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie Kancelarii Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej liczbę wolnych stanowisk sędziowskich i asesorskich przewidzianych do objęcia w poszczególnych sądach. Miałby też odpowiadać za regulamin wewnętrznego urzędowania sądów.

W czwartek prezydent Karol Nawrocki zdecydował o zawetowaniu ustawy o KRS, przygotowanej przez rząd. Tego samego dnia upubliczniony został jego własny projekt w tej sprawie. Projekt został już skierowany do Sejmu. Prezydent zapowiedział, że jeśli jego propozycje zostaną odrzucone, to "zwróci się do Narodu z wnioskiem o referendum w sprawie przywrócenia normalności w funkcjonowaniu sądów".

Prezydent Karol Nawrocki poinformował, że zdecydował o zawetowaniu nowelizacji ustawy o KRS. Już wcześniej wskazywał, że nie jest zwolennikiem oddawania kwestii – jak mówił – układania polskich sądów wyłącznie przez środowisko sędziowskie. Nowelizacja zakłada wybór 15 sędziów-członków KRS przez sędziów, a nie jak jest obecnie przez Sejm.

Sąd Okręgowy w Warszawie poinformował o uwzględnieniu wniosku prokuratury o wyłączenie sędziego Dariusza Łubowskiego z SO od sprawy ENA wobec byłego ministra sprawiedliwości Zbigniewa Ziobry. Chodzi o sędziego, który w grudniu 2025 r. zdecydował o uchyleniu ENA wobec byłego wiceministra sprawiedliwości Marcina Romanowskiego, wskazując w uzasadnieniu m.in. na „łamanie przez władzę wykonawczą praw człowieka i wolności obywatelskich". Polityk przebywa na Węgrzech, gdzie otrzymał azyl.

Już rok temu miał być gotowy projekt nowelizacji ustawy pozwalającej na izolowanie w ośrodkach w Gostyninie i Czersku osób mogących – z powodu zaburzonej psychiki lub preferencji seksualnych – popełnić na wolności kolejne przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub wolności seksualnej. Projektu wciąż nie ma, ale resort zdrowia przekazał już swoje propozycje. Mają dotyczyć m.in. określenia katalogu praw mieszkańców tych placówek oraz listy środków dyscyplinarnych i naruszeń, w związku z którymi można je zastosować.

Projekt ustawy o pracownikach sądów ma trafić do konsultacji społecznych na przełomie lipca i sierpnia 2026 roku. Złożenie projektu do Sejmu przewidywane jest w okresie od września do listopada 2026 roku, a ustawa miałaby wejść w życie w 2027 roku – taki harmonogram zaprezentowało przedstawicielom związków zawodowych MS. 12 marca br. ma odbyć się kolejne spotkanie, tym razem z konkretnymi rozwiązaniami. Nieoficjalnie wiadomo, że kwestia wynagrodzeń miałaby być rozwiązana mnożnikami i kwotą bazową, której wysokość byłaby określana ustawą budżetową.

Liczba kompetencji dla referendarzy cały czas się zwiększa. Nic dziwnego, że chcieliby mieć możliwość szybszego awansu na stanowisko sędziego, szczególnie w sytuacji gdy mają zdane egzaminy prawnicze. Ministerstwo Sprawiedliwości zapewnia, że nad problemem się pochyla, konkretnych propozycji na razie jednak nie ma. Pojawiło się za to opracowanie IWS, które wśród referendarzy wzbudziło ogromne emocje, bo wskazano w nim m.in., że postulat referendarzy i asystentów dotyczący większego otwarcia dostępu do zawodu sędziego należy ocenić jako... zbyt daleko idący.

Sąd Okręgowy w Warszawie wydał europejski nakaz aresztowania (ENA) wobec byłego wiceministra sprawiedliwości Marcina Romanowskiego. W grudniu sędzia Dariusz Łubowski z warszawskiego SO zdecydował o uchyleniu wobec niego ENA, wskazując w uzasadnieniu m.in. na „łamanie przez władzę wykonawczą praw człowieka i wolności obywatelskich". Prokuratura ponownie jednak wystąpiła z wnioskiem, a sędzia został wyłączony ze sprawy. Został też – jak wyjaśniał minister sprawiedliwości Waldemar Żurek – z powodów organizacyjnych odwołany z funkcji kierownika Sekcji Postępowania Międzynarodowego do spraw z zakresu prawa karnego.

Procedura wyboru 15 sędziów/członków KRS rozpoczęła się już w ubiegłym tygodniu. Pierwsze listy poparcia z kandydatami już są, a prezesi – co istotne – 10 z 11 Sądów Apelacyjnych wydali stanowisko, w którym apelują, by sędziowie wzięli udział w wyborze 15 najlepszych spośród wszystkich zgłoszonych marszałkowi Sejmu kandydatów. Potem miałby ich zaakceptować Sejm. Nacisk kładą przy tym na „powszechność”, i... z tym może być największy problem. Gros sędziów już zapowiada, że nie weźmie w tym udziału, a prawnicy wskazują na brak podstawy prawnej.

Obecnie procedura cywilna nie traktuje w specjalny sposób statusu prywatnych opinii czy ekspertyz, ale w praktyce strony niejednokrotnie takimi dowodami się posługują. Opinie czy ekspertyzy nie mogą jednak zastąpić dowodu z opinii biegłego sądowego lub instytutu. Ale zrównanie statusu opinii prywatnych oraz tych sporządzonych w konkretnej sprawie na zlecenie sądu nie jest najszczęśliwszym pomysłem – twierdzi dr Rafał R. Wasilewski, radca prawny prowadzący kancelarię w Szczecinie.

20 lutego br. w Auli Starej Biblioteki Uniwersytetu Warszawskiego odbędzie się konferencja "Współpraca w arbitrażu: praca z klientem przed i w trakcie sporu" - organizuje ją Stowarzyszenie Moot Uniwersytetu Warszawskiego we współpracy z Singapore International Arbitration Centre (SIAC). Patronat nad wydarzeniem objęły Sąd Arbitrażowy przy Krajowej Izbie Gospodarczej, Sąd Arbitrażowy przy Konfederacji Lewiatan, Wydział Prawa i Administracji UW oraz Koło Naukowe Mediacji, Negocjacji i Arbitrażu. Wydarzenie to wstęp do konkursu Warsaw Pre-Moot.