13 marca Sejm dokonał wyboru nowych sędziów Trybunału Konstytucyjnego; w dość osobliwym momencie konstytucyjnym, ponieważ sama podstawa prawna tego wyboru została zaskarżona do TK jako niezgodna z Konstytucją. Innymi słowy, procedura została uruchomiona w sytuacji, w której równolegle trwa spór o konstytucyjność przepisów stanowiących jej podstawę - pisze prof. dr hab. Mariusz Załucki, sędzia SN orzekający w Izbie Cywilnej.

Sędziowie, podobnie jak adwokaci, radcy prawni, notariusze, komornicy i m.in. kuratorzy, włączają się, jak co roku, w obchody Dnia Edukacji Prawnej. Dla dzieci i młodzieży przygotowane zostały scenariusze symulacji rozpraw i pokazowe lekcje w sądach. Celem jest nie tylko edukacja, ale też pokazanie licealistom, z jakimi wyzwaniami zmagają się poszczególne prawnicze zawody i co trzeba zrobić, żeby prawnikiem zostać.

Gdy coraz dłużej trzeba czekać na rozpatrzenie sprawy przez sąd, a sędziowie i ich współpracownicy zmagają się z rosnącą górą zaległości, po raz kolejny wraca pytanie, czy ta praca jest dobrze zorganizowana. Ale nie tylko na poziomie struktur i procedur, bo za słaby punkt tego systemu uznawane jest zarządzanie przez sędziów sprawami. Wprowadzony kilka lat temu obowiązek planowania postępowania podczas posiedzenia przygotowawczego realizowany jest tylko w niewielkim stopniu.

Prawo o notariacie dopuszcza dokonanie przez notariusza czynności w innym miejscu niż kancelaria notarialna. Takie rozwiązanie jest jednak uzależnione od tego, czy za zmianą miejsca przemawia charakter czynności lub szczególne okoliczności. Może być nimi np. stan zdrowia i ryzyko jego pogorszenia. Wówczas nawet testament notarialny może być sporządzony w szpitalu. Choć co do zasady, zgodnie z przepisami i orzecznictwem SN, miejscem dokonywania czynności notarialnych jest kancelaria.

Podział władz jest u nas silniejszy konstytucyjnie niż myślano. Gdy prezydent jest w opozycji do większości parlamentarnej i ma poparcie najważniejszych sądów, czyli Trybunału Konstytucyjnego i dużej części Sądu Najwyższego, to parlament i rząd są w dużym stopniu ubezwłasnowolnione – tak sytuację w TK komentuje prof. Leszek Garlicki, sędzia Trybunału Konstytucyjnego w stanie spoczynku, były sędzia Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. I w tym widzi główne przyczyny blokowania procesu przywracania praworządności.

Wybranie przez Sejm nowych sędziów Trybunału Konstytucyjnego nie kończy procedury. Zgodnie z ustawą o statusie sędziów TK, ale też poprzedzającą ją ustawą o Trybunale Konstytucyjnym, mają złożyć ślubowanie wobec prezydenta, a odmowa jego złożenia jest równoznaczna ze zrzeczeniem się stanowiska sędziego. A co gdy prezydent na ślubowanie nie zaprosi? Według prawników to jego obowiązek, ale wśród planów „B" pojawia się m.in. ślubowanie na piśmie i to nawet bez udziału notariusza. Są jednak głosy, że to kolejny krok w kierunku psucia prawa.

Sejm wybrał sześciu nowych sędziów Trybunału Konstytucyjnego. Poprzedził to przyjęciem uchwały, w której wskazał, że uznaje za konieczne podjęcie działań służących ukształtowaniu składu osobowego TK w taki sposób, by spełniał on wymogi sądu ustanowionego na mocy prawa, niezawisłego i bezstronnego, w tym w szczególności dokonania wyboru sędziów Trybunału na wolne miejsca, z uwzględnieniem potrzeby odbudowy zaufania publicznego do tego organu. Do uchwały odniósł się TK, w specjalnym oświadczeniu wskazano, że Sejm „nie jest uprawniony do oceniania pozycji i statusu innego konstytucyjnego organu

Związki zawodowe pracowników sądów mają do końca przyszłego tygodnia przedstawić Ministerstwu Sprawiedliwości swoje uwagi do projektu ustawy o pracownikach sądów. 8 kwietnia br. planowane jest kolejne spotkanie. Chodzi o regulacje, które zakładają m.in. zakaz publicznego manifestowania poglądów politycznych, a także uczestniczenia w strajku lub akcji protestacyjnej zakłócających normalne funkcjonowanie sądu. Jak na razie związki są zgodne – w ich ocenie to, co jest „na stole”, wymaga dopracowania.

Sąd Rejonowy dla Warszawy-Woli oraz Sąd Rejonowy Poznań-Nowe Miasto i Wilda są zarzucone masowymi sprawami o sankcję kredytu darmowego. Mają już ok. 10 tysięcy pozwów. Próby przekierowania tych spraw do innych sądów są jednak niekiedy blokowane przez Sąd Najwyższy albo prawników reprezentujących pozwane banki.

Każdy aspekt życia społecznego ma swe mechanizmy regulacyjne - moralne, obyczajowe, ale także prawne. Znajomość i zrozumienie prawa konstytucyjnego, szkolnego, potrzebnych w życiu młodego człowieka elementów prawa cywilnego, np. przepisów prawa pracy lub rodzinnego, ma wpływ na świadomość lub brak świadomości praw obywatelskich. Sprawczość pozwoli na zbliżenie się do zagadnień, które młodzież interesują - mówi Elżbieta Piotrowska-Albin, wiceprezeska zarządu, Fundacja Edukacji Prawnej Iustitia.

Komisja Wenecka nie może zmusić żadnego państwa do zastosowania wskazywanych przez nią europejskich standardów konstytucyjnych. Nie oznacza to jednak, że jej opinie trafiają „do kosza”. W praktyce często stają się ważnym punktem odniesienia w ocenie krajowych rozwiązań prawnych, zwłaszcza gdy te ostatnie są przedmiotem kontroli dokonywanej przez Europejski Trybunał Praw Człowieka czy Trybunał Sprawiedliwości UE – twierdzi prof. Monika Florczak-Wątor, konstytucjonalistka z Uniwersytetu Jagiellońskiego, członkini Europejskiej Komisji na rzecz Demokracji przez Prawo.

Senat opowiedział się za trzema możliwymi podejściami do egzaminu sędziowskiego i prokuratorskiego. Zainteresowani będą mieli dzięki temu większe szanse na ich zdanie. Teraz ustawa trafi na prezydenckie biurko.

Prawo reguluje wszystkie stosunki społeczne, ale ktoś musi go pilnować – mówił podczas spotkania w ramach Dnia Edukacji Prawnej Waldemar Żurek, minister sprawiedliwości. W tym roku obchodzimy jubileuszową, dziesiątą edycję spotkań. Hasło tegorocznej edycji to „Sprawczy Obywatel” – co ma przypominać, że kluczowa jest świadomość swoich praw. Wydawnictwo Wolters Kluwer Polska jest jednym z fundatorów akcji.

Polskie prawo karne w dużej mierze jest przygotowane na wyzwania związane ze sztuczną inteligencją, ponieważ posługuje się rozwiązaniami o charakterze abstrakcyjnym, które pozwalają na ich „dopasowanie” do zmieniających się potrzeb życia społecznego – mówi prof. Konrad Burdziak z Uniwersytetu Szczecińskiego. Przyznaje jednak, że ta technologia stwarza warunki przestępcom do osiągania swoich celów w „białych rękawiczkach” oraz „obchodzenia” niektórych rozwiązań prawnokarnych, wymykając się obowiązującym przepisom prawnym i zawartym w nim normom.

Stowarzyszenia będą mogły szybciej się rejestrować i sprawniej zmieniać swój statut, korzystając ze wzorców udostępnionych w systemie teleinformatycznym oraz określonych w rozporządzeniu ministra sprawiedliwości. Zakłada to nowelizacja prawa o stowarzyszeniach, ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym oraz ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, podpisana już przez prezydenta.

Brakiem konkretów zakończyło się spotkanie związków reprezentujących pracowników prokuratury i przedstawicieli Ministerstwa Sprawiedliwości, w tym ministra/prokuratora generalnego Waldemara Żurka. Związek Zawodowy Prokuratorów i Pracowników Prokuratury RP przedstawił jednak postulat, by w związku z wydłużającymi się pracami nad ustawą o pracownikach sądów wrócić do Planu modernizacji prokuratury. Związkowcy argumentowali, że takie rozwiązanie oznacza przykładowo nakłady finansowe na służby mundurowe w latach 2026–29 w wysokości 13,5 mld zł.

Prezydent Karol Nawrocki wybierze zapewne wkrótce jednego z pięciu kandydatów, któremu powierzy kierowanie Sądem Najwyższym. A ponieważ pierwszy prezes SN jest też z urzędu przewodniczącym Trybunału Stanu, można się zastanawiać, czy ta nominacja może skutkować odblokowaniem tego ważnego organu, o którego aktywności w tej kadencji słyszymy głównie w związku z próbami ukarania dotychczasowej przewodniczącej za uniemożliwianie pracy tego konstytucyjnego organu.

11 marca br. przedstawiciele Prokuratury Krajowej i minister sprawiedliwości - prokurator generalny Waldemar Żurek mają spotkać się ze związkami zawodowymi reprezentującymi pracowników prokuratury. Jednym z tematów będzie zapewne projekt ustawy o pracownikach prokuratury. Tymczasem MS poinformowało Prawo.pl, że prace nad tą regulacją są na etapie konsultacji z PK. Związkowców niepokoi zarówno to, że trwają tak długo, jak i propozycje, które już są na stole, a dotyczą sądów. Są i głosy, że być może czas na protest.

Na bieżącym posiedzeniu Sejmu - 13 marca - ma zostać wybranych sześciu sędziów Trybunału Konstytucyjnego. Wśród „pewniaków", czyli kandydatów obecnej koalicji rządzącej, jest m.in. obecny przewodniczący Komisji Kodyfikacyjnej Ustroju Sądownictwa i Prokuratury prof. Krystian Markiewicz, ale też prof. Maciej Taborowski i prof. Marcin Dziurda. Wybór „nowych" sędziów to jednak nie wszystko - newralgicznym punktem może być ich ślubowanie wobec prezydenta, nadal nie wiadomo także, jak ma wyglądać „powrót" do publikacji przez prezesa Rady Ministrów wyroków TK.

Ponad 92 proc. prawników deklaruje, że w swojej codziennej pracy używa co najmniej jednego narzędzia opartego na sztucznej inteligencji. Sięgają po takie rozwiązania, bo – jak przyznają – zwiększają one ich produktywność, dają oszczędność czasu i napędzają wyniki finansowe. AI wpływa też na sam model zawodu prawnika – poza wiedzą stricte prawniczą liczy się wiedza technologiczna i kompetencje techniczne – wynika z tegorocznego raportu z badania Future Ready Lawyer 2026, zatytułowanego "Jak budować wiarygodność w erze AI?".