Senacka Komisja Praw Człowieka i Praworządności oraz Komisja Ustawodawcza opowiedziały się bez poprawek za dwiema ustawami przygotowanymi w Ministerstwie Sprawiedliwości, które mają na celu kompleksowe usprawnienie, cyfryzację oraz zwiększenie dostępności i ochrony praw w postępowaniach sądowych. Nowelizacje obejmują Kodeks postępowania karnego - przyspieszając kontakt elektroniczny oraz wzmacniając ochronę danych osobowych świadków i pokrzywdzonych, a także Prawo o ustroju sądów powszechnych - tworząc m.in. ogólnokrajową cyfrową bazę i publiczną wyszukiwarkę biegłych.

Nieopublikowane przez rząd orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego nie usunęło z systemu prawnego przepisu będącego podstawą przeprowadzania testów niezawisłości sędziego sądu administracyjnego. Przepis ten nadal obowiązuje, zaś sędzia nie ma podstaw do wznowienia postępowania kwestionującego jego wyłączenie od orzekania – stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale, pozostawiającej pytanie zwykłego składu NSA bez rozpoznania. Eksperci podkreślają, że tracą nie tylko obywatele, skorzystać z wyroku Trybunału Konstytucyjnego nie może nawet sędzia, której skarga konstytucyjna doprowadziła do jego wydania.

Sędzia powołujący się na orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej był zawieszony z tego powodu w czynnościach 522 dni. Jego sprawa dyscyplinarna toczyła się 5 lat. Po zmianie władzy rzecznik dyscyplinarny i KRS wycofały zarzuty. Do przewlekłości sprawy przyczyniły się m.in. wnioski o wyłączenie sędziów powołanych po 2018 roku przez Krajową Radę Sądownictwa – stwierdziła 2 lata temu Izba Odpowiedzialności Zawodowej, odnosząc się do wniosków obrony sędziego Macieja Ferka. Od tej pory nic się nie zmieniło, oprócz tego, że przeciwko byłej szefowej KRS wszczęto postepowanie za niesłuszne oskarżanie sędziego Ferka.

Obowiązująca już prawie trzy miesiące specustawa frankowa pozwala odmówić przyjęcia do rozpoznania kasacji wcześniej już przyjętych. To tzw. ponowny przedsąd. W referatach dwójki sędziów już trwa weryfikacja przyjętych przed sierpniem skarg kasacyjnych banków i wydawanie postanowień o odmowie przyjęcia ich do rozpoznania.

Nowelizacja Prawa o adwokaturze, która obowiązuje od 17 października br., pozwala NRA ustalić wysokość zryczałtowanej opłaty za czynności okręgowych rad adwokackich związane z wpisami na listę adwokatów i aplikantów. Uchwała została już podjęta, zacznie obowiązywać 1 stycznia 2027 r. i zakłada, że opłata za wpis na listę adwokatów sięgnie 60 proc. minimalnego wynagrodzenia za pracę, w przypadku listy adwokatów zagranicznych 100 proc., a na listę aplikantów 10 proc. W praktyce dla aplikantów, którzy zdadzą wiosną egzamin oznacza to zwiększenie opłaty z kilkuset zł do prawie 3 tys. zł.

Dobrze, że rząd chce wprowadzić do polskiego prawa karnego definicję tortur, ale niedobrze, że ona ma być inna niż ta zapisana w konwencji ONZ o zakazie tortur, którą Polska podpisała i ratyfikowała – mówi dr Hanna Machińska, była zastępczyni Rzecznika Praw Obywatelskich. Dodaje, że nie bardzo wierzy w podpis prezydenta pod taką ustawą, ale jej uchwalenie uważa za konieczne. – A definicja tortur powinna być dokładnie taka jak w Konwencji – podkreśla.

Niedopuszczalne jest, aby sędziowie zaliczani do sędziów, których sprawa bezpośrednio dotyczy i stronniczych, uczestniczyli w rozstrzyganiu zagadnień prawnych przez pełny skład tego sądu. Stąd Sąd Najwyższy musi podjąć wszelkie środki zapobiegające wystąpieniu ryzyka nieprawidłowej jego obsady – czytamy w uzasadnieniu postanowienia o wyłączeniu 35 sędziów.

Po wejściu w życie ustawy frankowej zdarza się, że sądy odwołują odległe terminy rozpraw, żeby na ten sam czas wyznaczyć posiedzenie niejawne. W ten sposób - jak podkreślają pełnomocnicy - „marnują się” narzędzia, które miały przyspieszyć kończenie praw frankowych. Dla kredytobiorcy oznacza to, że na wyrok nadal musi czekać tyle samo, a regulacja miała usprawnić rozpatrywanie sporów frankowych i pomóc sądom uporać się z lawiną pozwów przeciwko bankom.

Wąskie specjalizacje, ale też umiejętność szukania nowych ścieżek kariery, kompleksowe wykształcenie, często połączone z pracą naukową, skuteczność, innowacyjność, umiejętność pracy z biznesem i wykorzystywania nowych technologii, zaangażowanie w działalność pro bono - to cechy charakterystyczne tegorocznej grupy 35 prawników i prawniczek nominowanych w jubileuszowej, XV edycji konkursu Rising Stars Prawnicy - liderzy jutra 2026.

Z projektu budżetu Trybunału Konstytucyjnego na 2025 r. usunięto 10,23 mln zł zaplanowane na wynagrodzenia sędziów. Prezes TK sięgnął po ugody, aby uruchomić szczególny tryb finansowania wypłat. Czy jednak ich zawarcie dawało mu podstawę do wypłacenia wynagrodzeń mimo braku środków zaplanowanych na ten cel? Zastrzeżenia NIK wskazują, że sam podpis pod porozumieniem nie wystarcza do wykazania legalności wydatku – pisze prof. Grzegorz Kuca, adwokat, z Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Ministerstwo Sprawiedliwości chce tak rozszerzyć przepis o narzędziach, które mogą być wykorzystane do czynnej napaści na funkcjonariusza publicznego, by za taki środek mógł być uznany samochód. Tymczasem Komisja Kodyfikacyjna Prawa Karnego jest temu przeciwna i uznaje, że problem może zostać rozwiązany przez Sąd Najwyższy, jeśli uporządkuje on swoje orzecznictwo w tym zakresie. Są jednak wątpliwości, czy SN jest obecnie do tego zdolny.

Sztuczna inteligencja wykorzystywana jest obecnie w różnych dziedzinach życia – wspomaga procesy rekrutacyjne do firm, przyznawanie świadczeń społecznych, ale też może wpływać na prowadzenie sprawy prawnej. A co, jeśli algorytm się pomyli, powieli uprzedzenia lub wskaże rozwiązanie, którego nikt nie potrafi wyjaśnić? Albo powoła się na nieistniejące orzeczenia? Kto poniesie odpowiedzialność i jak obywatel będzie mógł bronić swoich praw - w Krajowej Izbie Radców Prawnych powstało właśnie 10 zasad odpowiedzialnego wykorzystania sztucznej inteligencji, a w ślad za tym, zainaugurowano pierwszą polską edycję kursu HELP „Sztuczna inteligencja i prawa człowieka”.

Jakie wyzwania stoją przed prawnikami w dobie nowych technologii i sztucznej inteligencji, na co stawiać w przyszłości, by być konkurencyjnym na rynku, jakie są zagrożenia związane z AI i jak zapewnić swojej kancelarii cyberbezpieczeństwo – te i inne tematy będą poruszać uczestnicy kongresu poświęconego technologiom prawniczym LegalTech & Cyber 2026.

Ekspert prawa bankowego i postępowania sądowoadministracyjnego ma wzmocnić praktykę DZP w sporach oraz sprawach regulacyjnych sektora finansowego.

Sejm przyjął ustawę, która umożliwia leczenie antyretrowirusowe osób zakażonych HIV w ramach programów polityki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych przez Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ). Fundusz zapłaci też za leczenie przewlekłego wirusowego zapalenia wątroby typu C (HCV) u więźniów. Kilka miesięcy temu te przepisy zawetował prezydent.

Piątka sędziów Trybunału Konstytucyjnego, której prezes TK Bogdan Święczkowski nie dopuszcza do orzekania ze względu na ich ślubowanie w Sejmie „wobec” prezydenta, ale bez jego fizycznej obecności, oświadczyła, że w tej sprawie nie istnieje spór kompetencyjny między prezydentem a marszałkiem Sejmu, ponieważ ślubowali „wobec prezydenta”. Dodają, że nie da się też rozpoznać przez TK sprawy dotyczącej sporu kompetencyjnego bez ich udziału, ponieważ nie będzie 11 sędziów w składzie. Zaznaczają, że jest to jedynie pretekst do uniemożliwiania im wykonywania obowiązków.

Już w listopadzie 2026 r. odbędą się pierwsze egzaminy pisemne na doradcę podatkowego według nowych przepisów. Część pisemna zostanie rozszerzona o sporządzenie opinii dla klienta, a mniej będzie pytań testowych. W części ustnej kandydaci będą korzystać z przepisów, ale nie będą znać wcześniej wykazu pytań, ponieważ publikowany będzie tylko zakres tematyczny i przykładowe odpowiedzi. Nowe zasady mają lepiej weryfikować przygotowanie do wykonywania zawodu, ale też - w powszechnej opinii - egzamin będzie trudniejszy. Wzrośnie też opłata.

Sędzia Sądu Apelacyjnego w Poznaniu Mariola Głowacka może odetchnąć. Po ośmiu latach od wniesienia zarzutów przez zastępcę rzecznika dyscyplinarnego przeciwko niej Sąd Najwyższy w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej pozostawił bez rozpoznania odwołania ministra sprawiedliwości i ówczesnego zastępcy rzecznika, który oskarżał bezpodstawnie. - Nie powinno się nikogo, nawet groźnych przestępców trzymać tyle lat w stanie niepewności, a co dopiero sędziego za rzekome zaniechanie czynności dyscyplinarnych – komentował sędzia SN dr Michał Laskowski.

Precedens w postaci przyjęcia ustawy praworządnościowej może stanowić w przyszłości pokusę dla innych ugrupowań politycznych, by ustawowo usunąć dowolną grupę sędziów, bez gwarancji określonych w Konstytucji. W okresie od 2018 r. do 2026 r. wręczono 4284 nominacje sędziowskie, co oznacza, że projektowane zmiany dotkną niemal połowy sędziów w kraju, wobec aktualnej liczby wszystkich sędziów oscylującej wokół 9000 – pisze sędzia Kinga Śliwińska-Buśkiewicz, wiceprezes Ogólnopolskiego Zrzeszenia Sędziów "AEQUITAS”. I dodaje, że ustawa jest niekonstytucyjna i sprzeczna z Europejską Konwencją Praw Człowieka

Trwające od lat zabiegi o dopisanie do kodeksu karnego przestępstwa i definicji tortur wchodzą w nową fazę, bo rząd przygotował w tej sprawie projekt. Krytykuje go jednak Komisja Kodyfikacyjna Prawa Karnego, według której nie ma takiej potrzeby, ponieważ obecne prawo zapewnia karalność takich czynów. Jeśli jednak rząd przeforsuje swój projekt, to do kodeksu może trafić definicja niezgodna z podpisaną i ratyfikowaną przez Polskę konwencją ONZ.