Orzeczenia - Prawo.pl

Eliminacyjny przepis kodeksu - Izba Karna SN odmawia uchwały

Prawo karne Wymiar sprawiedliwości

Siedmioro sędziów Sądu Najwyższego rozpoznało 21 stycznia br. problem przedstawiony przez prof. Marcina Wiącka, rzecznika praw obywatelskich. Stawia on pytanie, czy sąd orzekający w sprawie wniosku o warunkowe przedterminowe zwolnienie od 1 października 2023 r. powinien odmówić zastosowania przepisu nakazującego zwolnić skazanego na dożywotnie więzienie po odbyciu 30 lat kary. Przepis ten jest sprzeczny z prawami człowieka. Jednak Sąd odmówił podjęcia uchwały.

21.01.2026

SN: Terapia nie dla sprawcy zaburzonego w preferencjach seksualnych

Prawo karne

Stwierdzone przez biegłych zaburzenia preferencji seksualnych oskarżonego nie są tożsame z zaburzeniami osobowości, nie stwierdzono też, aby w stosunku do niego istniało co najmniej wysokie prawdopodobieństwo popełnienia czynu zabronionego z użyciem przemocy. Dlatego niewłaściwe jest poddanie skazanego terapii, zamiast nałożenia na niego świadczenia pieniężnego - orzekł Sąd Najwyższy.

21.01.2026

Potwierdzenie odbioru przesyłki fundamentem każdego postępowania

Domowe finanse Administracja publiczna

Obowiązek prawidłowego doręczenia pisma spoczywa na organie administracyjnym prowadzącym postępowanie. Wystąpienie jakichkolwiek nieprawidłowości jest dla niego obciążające. Szczególnie wtedy, kiedy brak pokwitowania odbioru przesyłki poleconej przez adresata uniemożliwia uznanie, że przesyłkę doręczono do rąk własnych adresata lub za pokwitowaniem dorosłemu domownikowi.

21.01.2026

Rodząc w domu bez asysty, ryzykujesz wizytę prokuratora

Prawo karne Pacjent Zdrowie publiczne

We Wrocławiu rodzice noworodka zostali skazani na kary po roku pozbawienia wolności w zawieszeniu na dwa lata, gdyż – mimo przenoszonej ciąży i pierwszego porodu kobiety – nie pojechali do szpitala, ale uparli się na rozwiązanie w domu bez lekarza albo położnej. Dziewczynkę ledwo odratowali lekarze. Nie wiadomo, jak do takich spraw podejdą sądy, gdy zaczną znikać kolejne porodówki i kobiety staną przed dylematem, czy ryzykować daleką podroż do szpitala, czy rodzić bez opieki medycznej w domu albo zdać się na przypadkowych pomocników.

21.01.2026

SA: Uczelnia płaci za użytkowanie wieczyste 0,3 proc. wartości

Prawo cywilne Nieruchomości

Szkoły wyższe mają obowiązek uiszczenia opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste nieruchomości rolnych stanowiących własność komunalną także wtedy, gdy w dacie oddania w użytkowanie wieczyste gruntów, będących wówczas własnością Skarbu Państwa, z mocy ustawy przysługiwało im ustawowe zwolnienie z opłat. Sąd Apelacyjny potwierdził, że taka opłata wynosi 0,3 proc. ich wartości.

20.01.2026

NSA: Rektor może uchylić niezgodne z prawem decyzje komisji stypendialnych

Szkolnictwo wyższe

Przyznanie stypendium rektora oraz odmowa jego przyznania następuje w drodze decyzji administracyjnej. Po wyczerpaniu drogi wewnątrz uczelni, od decyzji rektora utrzymującej w mocy lub uchylającej niezgodną z przepisami prawa decyzję komisji stypendialnej (lub odwoławczej komisji stypendialnej) przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Cała ścieżka postępowania po przyznaniu stypendium została opisana w jednym z ostatnich orzeczeń NSA.

19.01.2026

SN: Sędzia z Kielc orzekał, choć nie powinien po 65. roku życia

Wymiar sprawiedliwości Sędziowie

Sędzia Sądu Okręgowego w Kielcach nie jest osobą uprawnioną do orzekania, gdyż w ustawowym terminie nie złożył oświadczenia do Krajowej Rady Sądownictwa, iż chciałby dalej pracować po ukończeniu 65. roku życia. Sąd Najwyższy już kilka razy wypowiadał się w jego sprawie i uchylał wyroki z powodu bezwzględnej przyczyny odwoławczej. Sędzia ten powinien zakończyć orzekanie w czerwcu 2021 roku.

17.01.2026

Sąd: Długotrwała nieobecność uzasadniała wypowiedzenie umowy

Prawo pracy HR

Zwolnienia lekarskie pracownika zaburzały plany produkcyjne, wpływały na mniejszą wydajność i ilość wykonanej produkcji oraz wiązały się z koniecznością wyznaczenia zastępstw i wykonywania pracy w nadgodzinach. Sąd podkreślił, że częste lub długotrwałe nieobecności w pracy spowodowane chorobą z reguły nie pozwalają pracodawcy na osiągnięcie celu zamierzonego w umowie o pracę, a przez to stanowią uzasadnioną przyczynę wypowiedzenia tej umowy.

17.01.2026

SN: Obniżenie wartości działki po zmianie planu zagospodarowania

Samorząd terytorialny Prawo cywilne Wymiar sprawiedliwości

Sąd Apelacyjny, wydając wyrok, pogorszył sytuację prawną powódki w stosunku do właścicieli nieruchomości na terenach objętych ciągłością planistyczną gminy. Pogorszenie to ma charakter rażąco niesprawiedliwy - zostało zdeterminowane przyczynami całkowicie od powódki niezależnymi - zaniedbaniami gminy w prowadzeniu polityki przestrzennej. A naruszenie konstytucyjnych praw powódki wprost potwierdził TK. Sąd Najwyższy zajmie się skargą nadzwyczajną rzecznika praw obywatelskich 20 stycznia br.

16.01.2026

ETPCz: Polska naruszyła Konwencję w sprawie sędziego Bilińskiego, 20 tys. euro zadośćuczynienia

Wymiar sprawiedliwości Sędziowie

Europejski Trybunał Praw Człowieka w Strasburgu orzekł 15 stycznia, że Polska naruszyła Konwencję o ochronie praw człowieka w sprawie przeniesienia sędziego Łukasza Bilińskiego z wydziału karnego do wydziału rodzinnego, wbrew jego woli. Chodzi m.in. o to, że jego skargi na tę decyzję nie rozpoznał niezależny i niezawisły sąd, co w ocenie ETPCz naruszyło prawo do sprawiedliwego procesu. Zasądzono m.in. 20 tys. euro tytułem zadośćuczynienia.

15.01.2026

SN: Niewykonalny wyrok sądu dla wandala

Prawo karne

Gdy sąd decyduje o orzeczeniu kary ograniczenia wolności w postaci wykonywania nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne, musi określić wymiar tej kary w stosunku miesięcznym. W sprawie wandala, który uszkodził mienie spółdzielni mieszkaniowej, tak się jednak nie stało. Z tego powodu wyrok stał się niewykonalny, wobec czego Sąd Najwyższy w Izbie Karnej orzeczenie uchylił.

15.01.2026

NSA: Świadczenie pielęgnacyjne przy braku zatrudnienia i sprawowaniu opieki

Pomoc społeczna Domowe finanse Niepelnosprawność

Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje za faktyczny brak możliwości podjęcia przez opiekuna zatrudnienia albo za rezygnację z zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania czynności opiekuńczych. Co ważne, opieka musi mieć charakter stały, długotrwały i powtarzalny, a podejmowane czynności opiekuńcze w warunkach dnia codziennego zależą od indywidualnej sytuacji podopiecznego, rodzaju jego niepełnosprawności i niezdolności do samodzielnej egzystencji.

15.01.2026

WSA uchylił część zapisów dotyczących strefy czystego transportu w Krakowie

Środowisko Transport

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w środę stwierdził nieważność niektórych zapisów uchwały o strefie czystego transportu (SCT) w Krakowie. Zakwestionował m.in. regulacje dotyczące definicji mieszkańca oraz nieuwzględnienia prywatnych placówek medycznych przy zwalnianiu z opłat.

14.01.2026

SN: Problemy spadkobiercy w spółdzielni mieszkaniowej

Prawo cywilne Domowe finanse Nieruchomości

Izba Cywilna Sądu Najwyższego odroczyła do 5 lutego br. ogłoszenie wyroku w sprawie sporu ze spółdzielnią mieszkaniową córki spadkodawców, która domaga się przyznania spółdzielczego prawa do lokalu. Spółdzielnia postawiła warunek – najpierw zakończenia postępowania spadkowego, a następnie uiszczenia wkładu w celu spłaty pozostałych spadkobierców.

14.01.2026

NSA: Partia polityczna ujawni swoje dyscyplinarki

Administracja publiczna RODO Kodeks postępowania administracyjnego

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że istnieją podmioty zobowiązane do udostępnienia informacji publicznej, mimo że nie są "podmiotami wykonującymi zadania publiczne" w rozumieniu ustawy. Do takich podmiotów należą właśnie partie polityczne. Dlatego są zobowiązane udostępnić dane dotyczące spraw z sądów dyscyplinarnych prowadzonych wobec swoich członków.

14.01.2026

SN: Więź rodzinna nie w pełni zerwana, więc rodzice mogą nie dostać zadośćuczynienia

Prawo cywilne Domowe finanse

Sytuacja powodów w układzie rodzinnym po wypadku syna jest dramatyczna, ale kodeks cywilny ogranicza możliwość zasądzenia na rzecz osób bliskich poszkodowanego zadośćuczynienia. Musi być zerwana trwale więź rodzinna, a nie tylko pogorszona jej jakość – taki jest sens wyroku Sądu Najwyższego, wydanego 9 stycznia br.

13.01.2026

SN: Czy Skarb Państwa jest stroną i kto go reprezentuje

Prawo karne Wymiar sprawiedliwości

I Prezes Sądu Najwyższego dostrzegła rozbieżność orzecznictwa w sprawie odszkodowania i zadośćuczynienia dla osób represjonowanych za działalność niepodległościową. Dlatego poprosiła Izbę Karną o wyjaśnienie czy Skarb Państwa jest stroną oraz kto ma reprezentować ten podmiot: prokurator czy pełnomocnik zgodnie z postępowaniem cywilnym? Posiedzenie ma się odbyć 21 stycznia br.

13.01.2026

Muzeum odliczy 100 proc. VAT - ważny wyrok NSA

VAT Administracja publiczna

Instytucja kultury może odliczyć pełen VAT od inwestycji, bez stosowania prewspółczynnika - orzekł Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 8 stycznia 2025 r. (sygn. I FSK 490/23). NSA zgodził się z WSA w Lublinie, że fiskus nie możne odmówić muzeum prawa do pełnego odliczenia VAT od zakupów służących modernizacji budynku tylko z tego powodu, że inwestycji dokonuje instytucja kultury. To przełom, ponieważ większość wyroków była dotychczas niekorzystna dla podatników.

13.01.2026

WSA: Przedsiębiorca pogrzebowy naruszył RODO

Małe i średnie firmy RODO Prawo europejskie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podtrzymał decyzję prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych w sprawie przedsiębiorstwa pogrzebowego z Puław. Firma zagubiła w trakcie transportu dokumenty z danymi klienta. Została ukarana za to, że nie przewidziała ryzyka i w konsekwencji nie wdrożyła odpowiednich środków bezpieczeństwa, które pozwoliłyby uniknąć incydentu.

12.01.2026

Sąd błędnie pouczył pokrzywdzoną, jest kasacja rzecznika

Prawo karne

Pokrzywdzona została pozbawiona przez sąd możliwości dochodzenia przysługujących jej praw, wbrew konstytucyjnemu prawu - twierdzi w kasacji rzecznik praw obywatelskich. Sędzia błędnie pouczył kobietę, w wyniku czego nie mogła ona już ścigać odpowiedzialnych za zniszczenie jej mienia. Rozprawa odbędzie się 18 lutego br.

12.01.2026