NSA: Nie koniec sporu sędziego Grzegorczyka z Prezydentem RP
Punktem wyjścia do rozważań czy powołanie sędziego Izby Cywilnej Sądu Najwyższego do Izby Odpowiedzialności Zawodowej było skuteczne powinna być ocena zgodności zaskarżonego postanowienia Prezydenta RP z regulacją ustawową prawa krajowego, mającą zastosowanie w rozpoznawanej sprawie – orzekł Naczelny Sąd Administracyjny i uchylił orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny uznał za zasadną skargę kasacyjną Prezydenta RP od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 28 lutego 2025 r. w sprawie powołania sędziego Pawła Grzegorczyka do Izby Odpowiedzialności Zawodowej Sądu Najwyższego.
WSA uchylił postanowienie Prezydenta z 17 września 2022 r. Jednak Naczelny Sąd Administracyjny 26 marca br. nie zgodził się z tym orzeczeniem i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania temu sądowi. Przy czym odstąpił od zasądzenia od P.G. na rzecz Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.
Dopuszczalność skargi na decyzję Prezydenta
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga na postanowienie Prezydenta w sprawie wyznaczenia sędziego do orzekania w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej Sądu Najwyższego jest dopuszczalna. Prezydent wydając zaskarżone postanowienie działał jako organ administracji publicznej w znaczeniu funkcjonalnym, a postanowienie wydane na podstawie art. 22a par. 1 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie
Zdaniem składu orzekającego, w orzecznictwie sądów administracyjnych jest już utrwalone stanowisko o dopuszczalności drogi sądowej w sprawach ze skarg na akty Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej wydawane na podstawie przepisów ustawy o Sądzie Najwyższym.
Trzeba skontrolować decyzję raz jeszcze
Naczelny Sąd Administracyjny, wyjaśniając przyczyny uchylenia wyroku WSA w Warszawie, stwierdził, że sąd I instancji nie przeprowadził kontroli zaskarżonego postanowienia w zakresie zgodności z materialnoprawną podstawą jego wydania, tj. art. 22a par. 1 ustawy o Sądzie Najwyższym. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku WSA w Warszawie rozważał kwestie zgodności zaskarżonego postanowienia z Konstytucją i prawem unijnym, pomijając jednak, że punktem wyjścia do tych rozważań winna być ocena zgodności zaskarżonego postanowienia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z regulacją ustawową prawa krajowego, mającą zastosowanie w rozpoznawanej sprawie.
Mając na uwadze zasadę dwuinstancyjności postępowania sądowoadministracyjnego, NSA uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie.
Wyznaczenie do IOZ wbrew woli
We wniosku skarżący wskazał, że swym aktem Prezydent RP, w porozumieniu z Prezesem Rady Ministrów wyrażonym w formie kontrasygnaty, wyznaczył 11 osób, w tym skarżącego, do orzekania w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej Sądu Najwyższego na pięcioletnią kadencję.
Skarżący podkreślił, że nastąpiło to wbrew jego woli, a nawet bez jego wysłuchania, a skarżący nie miał możliwości nieprzyjęcia stanowiska w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej bez jednoczesnego zrzeczenia się urzędu sędziego Sądu Najwyższego (vide: art. 22a par. 8 U.S.N.).
Skarżący zauważył, że organy władzy wykonawczej, które wydały zaskarżony akt, nie przedstawiły motywów swojej decyzji, a skarżącego nawet o niej indywidualnie nie zawiadomiły. Skutkiem takiego wyznaczenia jest powstanie po stronie skarżącego prawa i obowiązku rozpoznawania spraw, w których zastosowanie wprost lub w sposób odpowiedni mają przepisy prawa karnego materialnego i procesowego, przy czym udział takich spraw w przydziale skarżącego może wynieść nawet 50 procent całości przydzielanych mu spraw, co oznacza jednocześnie pozbawienie go prawa i obowiązku orzekania w Izbie Cywilnej w zakresie wynoszącym do 50 procent.
Skarżącego wskazał przy tym, że zaskarżonym aktem oprócz niego wyznaczono do orzekania w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej także innych sześć osób, których udział w składach orzekających, zgodnie ze stanowiskiem Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (dalej: „ETPCz”), prowadzi do naruszenia standardu prawa do rzetelnego procesu sądowego, a także - zgodnie ze stanowiskiem wyrażonym w podjętej z udziałem skarżącego uchwale składu połączonych Izb Sądu Najwyższego z 23 stycznia 2020 r., - do nienależytej obsady sądu i sprzeczności składu orzekającego z przepisami prawa w rozumieniu art. 379 pkt 4 k.p.c.
Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 marca 2026 r., sygnatura II GSK 1715/25
