Ponad rok funkcjonowania ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej pokazał, że obowiązujące przepisy nie odpowiadają w pełni na wyzwania stojące przed administracją rządową, samorządową oraz instytucjami odpowiedzialnymi za bezpieczeństwo. W Sejmie trwają prace legislacyjne mające na celu doprecyzowanie kluczowych rozwiązań. Właśnie tym zagadnieniom poświęcona będzie debata „Zmiany w systemie ochrony ludności w Polsce”, organizowana przez Wolters Kluwer Polska oraz serwis Prawo.pl.

W 2025 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych przyznał 40 076 rent z tytułu niezdolności do pracy. Z danych ZUS wynika, że liczba świadczeń wyraźnie rośnie wraz z wiekiem osób ubezpieczonych, a niemal dwie trzecie nowych rencistów stanowią mężczyźni. Najwięcej decyzji dotyczyło osób po 50. roku życia.

Ministra edukacji oraz ministra rodziny, pracy i polityki społecznej podpisały rozporządzenie gwarantujące 3 proc. wzrost wynagrodzenia zasadniczego nauczycieli z wyrównaniem od 1 stycznia br. Związek Nauczycielstwa Polskiego ocenia, że zwiększenie minimalnego wynagrodzenia nie stanowi podwyżki, a jedynie jego waloryzację. Tym samym postulat 15 proc. wzrostu wynagrodzenia zasadniczego nauczycieli w 2026 r. nie został spełniony.

Drugi rok z rzędu liczba nowych aktów prawnych opublikowanych w dziennikach urzędowych spadła, co jest szczególnie widoczne w przypadku rozporządzeń. Pozytywnym trendem jest ograniczenie zmian ustawowych dotyczących podatków. Niestety praktyka rezygnowania czy ograniczania vacatio legis ma się dobrze. Nadal obowiązują też przepisy nieżyciowe lub wręcz buble prawne, co pokazuje raport „Poprawmy prawo”.

Ustawa zasiłkowa nie przewiduje żadnego limitu zarobków, którego nieprzekroczenie pozwalałoby na zachowanie zasiłku. Sądy podchodzą jednak do tego zagadnienia znacznie łagodniej. Czy nowe przepisy to zmienią?

Po przeciągających się pracach rządu nad projektem ustawy o bonie senioralnym, ostatecznie nie zajął sią nim nawet Stały Komitet Rady Ministrów, projekt trafił do kosza. Bonu senioralnego nie będzie. W rewizji Krajowego Planu Odbudowy (KPO), której rząd dokonał kilka dni temu, w miejsce ustawy o bonie senioralnym wpisano projekt o asystencji osobistej osób z niepełnosprawnościami. I choć założenia bonu senioralnego były kontrowersyjne, oznacza to, jak twierdzą eksperci, brak systemowej polityki senioralnej.

Senacki projekt szerokiej nowelizacji Kodeksu wyborczego, choć wprowadza szereg oczekiwanych zmian, niesie też rozwiązania kontrowersyjne. Największe wątpliwości dotyczą roli Sądu Najwyższego w ustalaniu liczby mandatów, wpływu ministra sprawiedliwości na obsadę komisji oraz propozycji natychmiastowej wymiany komisarzy. Padają ostrzeżenia, że zmiany mogą naruszać stabilność systemu wyborczego i prowadzić do jego upolitycznienia.

Odpis na zakładowy fundusz świadczeń socjalnych jest podstawowym i w większości przypadków jedynym odczuwalnym źródłem zasilenia rachunku funduszu. Po ogłoszeniu przez Prezesa GUS przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej, pomniejszone o potrącone od ubezpieczonych składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe oraz chorobowe, w 2025 r i w drugim półroczu 2025 r., znane są wysokości odpisów w 2026 roku.

Lekarze od lat zwracają uwagę, że biurokracja pochłania znaczną część ich czasu, który woleliby przeznaczyć dla pacjentów. Tymczasem tylko w ostatnim czasie resort zdrowia przedstawił zmiany legislacyjne, które jeszcze dokładają lekarzom obowiązków administracyjnych. Medycy apelują o uproszczenie sprawozdawczości oraz automatyzację wprowadzania danych.

Kontrole Państwowej Inspekcji Pracy w zakresie przekształcania umów cywilnoprawnych w umowy o pracę nie będą masowe – uspokaja Marcin Stanecki, Główny Inspektor Pracy. Jak podał, w 2024 r. było 713 skarg dotyczących przekształcenia umów cywilnoprawnych, a od września 2025 r. do lutego 2026 r., już ta liczba została przekroczona, bo skarg jest już ponad 700, A nie ma jeszcze pełnych danych z okręgów za ten rok. Tylko w lutym 2026 r. wpłynęło ponad 500 skarg we wszystkich okręgach.

Lekarze, którzy ukończyli szkolenie specjalizacyjne, mają 5 lat na przystąpienie do Państwowego Egzaminu Specjalizacyjnego (PES). Część z nich straciła już taką możliwość, ponieważ nie zmieściła się w określonym przepisami czasie. Prezydium Naczelnej Rady Lekarskiej alarmuje, że te nowe wymagania nie mają uzasadnienia i apeluje do prezydenta o zmiany w prawie.

Od roku rodzice wcześniaków mogą korzystać z uzupełniającego urlopu macierzyńskiego. Przysługuje on także na dzieci, które urodziły się w terminie, ale wymagały pobytu w szpitalu później niż w czwartym dniu po narodzinach. Dzięki niemu rodzice zyskują więcej czasu z dzieckiem, które wymaga często specjalistycznej opieki – nawet do 15 dodatkowych tygodni.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych apeluje do osób z niepełnosprawnością i ich bliskich o ostrożność wobec ofert płatnej pomocy w uzyskaniu świadczenia wspierającego. Wniosek o to świadczenie można złożyć bezpłatnie. Pracownicy ZUS pomagają go wypełnić i złożyć zarówno w placówkach, jak i przez infolinię.

Wojna z Iranem powoduje drastyczne podwyżki cen paliw, dlatego firmy transportowe przygotowały petycję do premiera, aby wprowadzić tarczę osłonową podobną do tej covidowej. Chodzi o obniżkę VAT i innych podatków, albo przynajmniej ich rozłożenie w czasie. Przewoźnicy chcieliby też częściowego zwrotu akcyzy, a także konkretnego wsparcia finansowego. Ministerstwo Infrastruktury na razie zdecydowało się czasowo zliberalizować przepisy o czasie pracy kierowców, aby ułatwić dostawy paliwa do zainteresowanych.

W okresie od 1 września do końca roku 2025 roku do Państwowej Inspekcji Pracy wpłynęło 415 skarg w zakresie ustalenia istnienia stosunku pracy, a w 2026 roku - według stanu na dzień 18 marca - kolejne 264 skargi. A są to dane wstępne – dowiedział się w Głównym Inspektoracie Pracy serwis Prawo.pl. Zdaniem prawników, w ten sposób inspekcja pracy może już ustalać plan kontroli i czekać tylko na wejście przepisów w życie, by ruszyć z kontrolami.

Resort zdrowia planuje złagodzenie warunków organizacji pracy oddziałów szpitalnych. Proponuje zniesienie obowiązku zapewnienia opieki lekarskiej, pielęgniarskiej lub położnych w soboty i w dni wolne od pracy, jeżeli na oddziałach tych nie przebywają pacjenci. Złagodzenie wymagań nie dotyczy szpitalnych oddziałów ratunkowych, centrów urazowych, centrów urazowych dla dzieci i jednostek ratownictwa medycznego.

Takie zwolnienie zakłada między innymi, że ze względu na charakter wykonywanej działalności, wymóg niewystępowania z tego Kościoła jest podstawowy, zgodny z prawem i uzasadniony w świetle etyki tego stowarzyszenia – uznał Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej.

W sytuacji, gdy jednocześnie w tym samym miejscu pracę wykonują pracownicy zatrudnieni przez różnych pracodawców, pracodawcy ci muszą ze sobą współpracować i informować o działaniach w zakresie zapobiegania zagrożeniom zawodowym. Przepisy nakładają na nich również obowiązek wyznaczenia koordynatora sprawującego nadzór nad bezpieczeństwem i higieną pracy pracowników. Zaniechanie w tym zakresie może wiązać się z konsekwencjami.

Wysokie standardy higieniczno-sanitarne dla kierowców autobusów miejskich, tramwajów i pekaesów odpoczywających na pętlach, będą obowiązywać najwcześniej od 2027 roku. Chodzi o miejsca spożywania posiłków, dostęp do bieżącej wody oraz urządzeń sanitarnych. Ministerstwo Infrastruktury przyznaje, że nie uda się tych udogodnień wdrożyć do końca kwietnia, dlatego – po raz kolejny zresztą – chce przesunąć termin i postawić na urządzenia przenośne.

Od piątku, 13 marca 2026 r., Zakład Ubezpieczeń Społecznych udostępnia w portalu eZUS elektroniczną wersję wniosku ERPO, czyli wniosku o ponowne obliczenie świadczenia emerytalno-rentowego. To ważna zmiana dla setek tysięcy emerytów i rencistów.