Zdaniem Dominiki Starczewskiej, która problem zgłosiła do naszej akcji Poprawmy prawo, pilnego doregulowania w obszarze zatrudniania cudzoziemców wymaga formuła pracy tymczasowej. Jak twierdzi, problem ten ujawnił się w sposób systemowy w praktyce stosowania obowiązujących przepisów.
Czytaj również: Lewiatan: Nowe zasady zatrudniania cudzoziemców wymagają doprecyzowania>>
Ustawowe 18 miesięcy
Jak wskazuje Dominika Starczewska, podstawę prawną funkcjonowania pracy tymczasowej stanowi ustawa z dnia 9 lipca 2003 r. o zatrudnianiu pracowników tymczasowych, w szczególności art. 20 tej ustawy.
Zgodnie z nim agencja pracy tymczasowej może skierować danego pracownika tymczasowego do wykonywania pracy tymczasowej na rzecz jednego pracodawcy użytkownika przez okres nieprzekraczający łącznie 18 miesięcy w okresie obejmującym 36 kolejnych miesięcy (ust. 1). Z kolei w myśl ust. 2 agencja pracy tymczasowej może skierować daną osobę do wykonywania pracy tymczasowej na podstawie umowy o pracę oraz umowy prawa cywilnego na rzecz jednego pracodawcy użytkownika przez okres nieprzekraczający łącznie 18 miesięcy w okresie obejmującym 36 kolejnych miesięcy.
Pracodawca użytkownik, jak stanowi ust. 3, może korzystać z pracy tego samego pracownika tymczasowego przez okres nieprzekraczający łącznie 18 miesięcy w okresie obejmującym 36 kolejnych miesięcy. Na podstawie ust. 4 pracodawca użytkownik może korzystać z pracy tej samej osoby wykonującej pracę tymczasową na podstawie umowy o pracę oraz umowy prawa cywilnego przez okres nieprzekraczający łącznie 18 miesięcy w okresie obejmującym 36 kolejnych miesięcy.
W systemie LEX znajdziesz zagadnienie powiązane z tym artykułem:
Legalność pobytu cudzoziemców
Najczęściej czytane w temacie:
Czytaj więcej w systemie informacji prawnej LEX
To zagadnienie zawiera:
Najczęściej czytane w temacie:
Czytaj więcej w systemie informacji prawnej LEX
Ponadto, jak przewiduje ust. 5, agencja pracy tymczasowej może skierować pracownika tymczasowego do wykonywania w sposób ciągły, przez okres nieprzekraczający 36 miesięcy, pracy tymczasowej na rzecz jednego pracodawcy użytkownika, obejmującej zadania, których wykonanie należy do obowiązków nieobecnego pracownika zatrudnionego przez danego pracodawcę użytkownika, a pracodawca użytkownik może korzystać z pracy takiego pracownika tymczasowego przez taki okres. A po okresie wykonywania pracy tymczasowej, jak mówi ust. 6, pracownik tymczasowy może być skierowany przez agencję pracy tymczasowej oraz przyjęty przez tego samego pracodawcę użytkownika do wykonywania pracy tymczasowej na jego rzecz nie wcześniej niż po upływie 36 miesięcy.
Czytaj też w LEX: Dostęp do rynku pracy oraz praca tymczasowa cudzoziemców >
Zgodnie z art. 20 ust. 7 ww. ustawy agencja pracy tymczasowej może skierować daną osobę do wykonywania w sposób ciągły, przez okres nieprzekraczający 36 miesięcy, pracy tymczasowej na podstawie umowy o pracę oraz umowy prawa cywilnego na rzecz jednego pracodawcy użytkownika, obejmującej zadania, których wykonanie należy do obowiązków nieobecnego pracownika zatrudnionego przez danego pracodawcę użytkownika, a pracodawca użytkownik może korzystać z pracy takiej osoby przez taki okres. Po tym okresie wykonywania pracy tymczasowej, dana osoba może być skierowana przez agencję pracy tymczasowej oraz przyjęta przez tego samego pracodawcę użytkownika do wykonywania pracy tymczasowej na jego rzecz nie wcześniej niż po upływie 36 miesięcy.
Ustęp 9 stanowi, że przepisów ust. 1, 3 i 5 nie stosuje się w przypadku przedłużenia umowy o pracę do dnia porodu, zgodnie z art. 177 par. 3 kodeksu pracy.
Czytaj też w LEX: Limit pracy tymczasowej w pytaniach i odpowiedziach >
![[E-book] Kodeks pracy. Wynagrodzenia, urlopy i czas pracy. Ochrona zatrudnienia i świadectwa pracy. Organizacje pracodawców, związki zawodowe i spory zbiorowe](/gfx/prawopl/_thumbs/produkty_foto/83067/978-83-8390-876-2_,mXqL62OeqFTLkrXdmIyYmw.jpg)
Cena promocyjna: 7.6 zł
|Cena regularna: 76 zł
|Najniższa cena w ostatnich 30 dniach: 53.2 zł
Problematyczna praca tymczasowa wykonywana przez cudzoziemców
- Przepisy te w sposób spójny i logiczny wprowadzają limit czasowy wykonywania pracy tymczasowej na rzecz jednego pracodawcy użytkownika - co do zasady 18 miesięcy w okresie obejmującym 36 kolejnych miesięcy. Konstrukcja ta odpowiada istocie pracy tymczasowej jako zatrudnienia z założenia ograniczonego w czasie. Problemy systemowe pojawiają się jednak w sytuacji, gdy pracę tymczasową wykonują cudzoziemcy przebywający na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, którzy ubiegają się o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę. W aktualnym stanie prawnym cudzoziemiec wykonujący pracę tymczasową może ubiegać się o jednolite zezwolenie na pobyt czasowy i pracę, wskazując jednocześnie konkretną agencję pracy tymczasowej jako pracodawcę oraz konkretnego pracodawcę użytkownika, na rzecz którego wykonywana jest praca – napisała w zgłoszeniu.
Zezwolenia na pobyt czasowy i pracę po zmianach przepisów: wskazówki dla działów HR - zobacz w LEX >
Równocześnie, jak dalej wskazuje, postępowania prowadzone przez urzędy wojewódzkie charakteryzują się znaczną przewlekłością. - W praktyce termin wezwania cudzoziemca do osobistego stawiennictwa w celu pobrania odcisków linii papilarnych następuje często po upływie ponad dwóch lat od dnia złożenia wniosku. W konsekwencji, w przypadku cudzoziemców zatrudnianych jako pracownicy tymczasowi, dochodzi do oczywistej kolizji dwóch reżimów prawnych: z jednej strony ustawowego limitu 18 miesięcy wykonywania pracy tymczasowej na rzecz jednego pracodawcy użytkownika, z drugiej strony – realnego czasu trwania postępowania o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę. W praktyce oznacza to, że cudzoziemiec będący pracownikiem tymczasowym nie jest w stanie uzyskać decyzji o udzieleniu zezwolenia na pobyt czasowy i pracę przed upływem dopuszczalnego okresu wykonywania pracy tymczasowej na rzecz konkretnego pracodawcy użytkownika. Postępowanie administracyjne kończy się zatem w momencie, w którym podstawa faktyczna wskazana we wniosku - tj. konkretny pracodawca użytkownik oraz dopuszczalny okres pracy tymczasowej - przestaje istnieć – wskazuje Dominika Starczewska.
Czytaj też w LEX: Nowe warunki powierzania pracy cudzoziemcom od 1 czerwca 2025 r. >
Jak podkreśla, problem ten nie występuje w analogicznej skali w odniesieniu do cudzoziemców zatrudnionych na podstawie umów o pracę na czas nieokreślony, w przypadku których nie obowiązuje limit 18 miesięcy, a stabilność zatrudnienia pozwala na zakończenie postępowania administracyjnego przed wygaśnięciem tytułu prawnego do pracy. W odniesieniu do pracowników tymczasowych mamy natomiast do czynienia z faktyczną niemożliwością realizacji prawa do uzyskania zezwolenia na pobyt czasowy i pracę. Oczywiście cudzoziemiec może formalnie kontynuować postępowanie i przedkładać kolejny załącznik nr 1 do wniosku - od nowej agencji pracy tymczasowej, ze wskazaniem innego pracodawcy użytkownika – jednak mechanizm ten ma charakter czysto techniczny i nie usuwa problemu systemowego. Nie wynika on bowiem z indywidualnych braków formalnych po stronie cudzoziemców ani ze stopnia skomplikowania spraw, lecz z niedostosowania procedur migracyjnych do specyfiki pracy tymczasowej.
Sprawdź w LEX: Czy dopuszczalne jest zatrudnienie obywatela Ukrainy bez karty pobytu? >
- W mojej ocenie obecny stan prawny ujawnia lukę regulacyjną. Przepisy nie przewidują żadnych szczególnych rozwiązań proceduralnych dla cudzoziemców wykonujących pracę tymczasową, mimo że ustawodawca jednocześnie narzuca im sztywne limity czasowe zatrudnienia. Brak jest w szczególności: mechanizmu priorytetyzacji postępowań pobytowych dotyczących pracowników tymczasowych, - odrębnego trybu lub skróconych terminów w sprawach zezwoleń na pobyt czasowy i pracę dla tej kategorii cudzoziemców, alternatywnej konstrukcji zezwolenia, nieuwiązanej sztywno z jednym pracodawcą użytkownikiem, przy jednoczesnym zachowaniu charakteru pracy tymczasowej. W efekcie regulacje dotyczące pracy tymczasowej cudzoziemców mają obecnie charakter iluzoryczny - formalnie dopuszczają zatrudnianie cudzoziemców w tej formule, lecz proceduralnie uniemożliwiają im legalizację pobytu i pracy w ramach obowiązujących limitów czasowych na rzecz danej agencji pracy tymczasowej i danego pracodawcy użytkownika – podkreśla Dominika Starczewska.
Zobacz też w LEX: Nowe zasady zatrudniania cudzoziemców – kluczowe zmiany i wyzwania >
Co więcej, jak zauważa dalej, dodatkowym problemem pozostaje kwestia legalności pobytu cudzoziemców w toku postępowania. Zgodnie z art. 108 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, stempel w dokumencie podróży potwierdzający złożenie wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy - a tym samym fikcja legalności pobytu - umieszczany jest dopiero po osobistym stawiennictwie cudzoziemca w urzędzie wojewódzkim i pobraniu odcisków linii papilarnych. - Przy obecnych terminach oczekiwania oznacza to, że przez długi okres od złożenia wniosku cudzoziemiec nie dysponuje formalnym potwierdzeniem legalności pobytu, mimo że wniosek został złożony terminowo i bez braków formalnych. Z powyższych względów zasadne wydaje się podjęcie prac legislacyjnych zmierzających do dostosowania przepisów dotyczących zezwoleń na pobyt czasowy i pracę do realiów pracy tymczasowej, w szczególności poprzez wprowadzenie rozwiązań zapewniających faktyczną możliwość uzyskania decyzji administracyjnej przed upływem dopuszczalnego okresu wykonywania pracy tymczasowej na rzecz danej agencji pracy tymczasowej i danego pracodawcy użytkownika – zaznacza Dominika Starczewska..
Sprawdź w LEX: Czy agencja pracy tymczasowej może kierować cudzoziemców do pracy w innych krajach UE? >
Sprawdź również książkę: [E-book] Kodeks pracy. Wynagrodzenia, urlopy i czas pracy. Ochrona zatrudnienia i świadectwa pracy. Organizacje pracodawców, związki zawodowe i spory zbiorowe >>
Limit oderwany od realiów gospodarczych
- Obowiązujący limit wykonywania pracy tymczasowej na rzecz jednego pracodawcy użytkownika – 18 miesięcy w okresie 36 kolejnych miesięcy – jest oderwany od realiów współczesnego rynku pracy. Regulacja ta generuje negatywne zjawiska, w tym próby obchodzenia przepisów m.in. poprzez tzw. outsourcing pracowniczy. Warto uwzględnić te konsekwencje i zmodyfikować przepisy w taki sposób, aby nie stwarzały przestrzeni do takich praktyk – wskazuje Nadia Winiarska, ekspertka ds. zatrudnienia w Departamencie Pracy Konfederacji Lewiatan.
Zdaniem naszej rozmówczyni konieczne jest odbudowanie zaufania do agencji pracy tymczasowej oraz rozpoczęcie dyskusji nad uszczelnieniem rynku, m.in. poprzez wprowadzenie gwarancji finansowych. – W wielu krajach Unii Europejskiej praca tymczasowa jest powszechnie wykorzystywaną formą zatrudnienia. W Polsce problemem pozostaje fakt, że działalność w tym obszarze może rozpocząć praktycznie każdy. W efekcie na rynku funkcjonują podmioty stosujące nieuczciwe praktyki, które stanowią nieuczciwą konkurencję i negatywnie wpływają na reputację całego sektora – podkreśla Nadia Winiarska. – Dlatego potrzebna jest zmiana podejścia do tego segmentu rynku: ograniczenie nadużyć przy jednoczesnym wzmocnieniu pozycji stabilnych, rzetelnie działających agencji.
Jak dodaje ekspertka, obowiązujący limit 18 miesięcy ma charakter sztuczny i powinien zostać zniesiony, przy jednoczesnym wprowadzeniu skuteczniejszej weryfikacji agencji pracy tymczasowej już na etapie rozpoczęcia działalności. – Wymogi stawiane tym podmiotom powinny zostać odpowiednio zróżnicowane i dostosowane do realnych wyzwań rynku – zaznacza.
Czytaj też w LEX: Kontrole legalności zatrudnienia cudzoziemców w świetle nowych przepisów >
Nadia Winiarska zwraca również uwagę, że 18-miesięczny limit jest szczególnie problematyczny w przypadku cudzoziemców, głównie ze względu na rażącą przewlekłość postępowań dotyczących wydania karty pobytu. – Średni czas oczekiwania na decyzję przekracza rok, a każda zmiana pracodawcy użytkownika wiąże się z koniecznością uzyskania nowego zezwolenia na pobyt czasowy i pracę. Tymczasem czas trwania tych postępowań z roku na rok się wydłuża – wskazuje ekspertka. – Zarówno pracodawcy, jak i cudzoziemcy potrzebują procedur, które będą sprzyjały stabilizacji na rynku pracy oraz zapewniały poczucie bezpieczeństwa i pewności prawnej – podsumowuje.
Czy do 18 miesięcy zatrudnienia pracownika w agencji pracy tymczasowej wlicza się urlop bezpłatny? >
Po jakiej przerwie pracownik tymczasowy może być ponownie zatrudniony u pracodawcy użytkownika? >
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Linki w tekście artykułu mogą odsyłać bezpośrednio do odpowiednich dokumentów w programie LEX. Aby móc przeglądać te dokumenty, konieczne jest zalogowanie się do programu. Dostęp do treści dokumentów w programie LEX jest zależny od posiadanych licencji.
