Przypomnijmy, że w ustawie Prawo o adwokaturze ograniczona została wolność działalności gospodarczej w zakresie formy organizacyjno-prawnej wykonywania zawodu adwokata – ustawodawca wyłączył możliwość jego wykonywania w spółkach kapitałowych. To regulacja obowiązująca od wejścia w życie ustawy z 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej. Wcześniej obowiązywały w tym zakresie ogólne przepisy ustawy o swobodzie prowadzenia działalności gospodarczej, które pozwalały prawnikom tworzyć spółki kapitałowe. Obecne przepisy kształtuje zamknięty katalog form organizacyjnych prowadzenia działalności gospodarczej, co oznacza, że nie jest możliwe swobodne mieszanie ich składowych elementów.
Czytaj: Adwokacka spółka kapitałowa także dla kancelarii – Adwokatura przyjęła projekt>>
I tak zgodnie z art. 4a Prawa o adwokaturze adwokat wykonuje zawód w kancelarii adwokackiej, w zespole adwokackim oraz w spółce cywilnej, jawnej lub partnerskiej, w której wspólnikami są adwokaci, radcowie prawni, rzecznicy patentowi, doradcy podatkowi lub prawnicy zagraniczni wykonujący stałą praktykę na podstawie przepisów ustawy z dnia 5 lipca 2002 r. o świadczeniu przez prawników zagranicznych pomocy prawnej w Rzeczypospolitej Polskiej, a także w spółce komandytowej lub komandytowo-akcyjnej, w których te ograniczenia podmiotowe odnoszą się do komplementariuszy. Katalog form wykonywania zawodu adwokata ma charakter enumeratywny. W ramach tego katalogu nie znalazły się handlowe spółki kapitałowe. Równocześnie nie dla wszystkich zawodów prawniczych takie ograniczenia są przewidziane. Nie dotyczy ono osób, które co prawda wykonują czynności z zakresu pomocy prawnej, takie jak np. doradztwo prawne, ogólne konsultacje, sporządzanie opinii, przygotowanie projektów umów, redagowanie różnego rodzaju pism, lecz nie są adwokatami bądź radcami prawnymi. Do kręgu tych osób zaliczono też m.in. doradców podatkowych czy rzeczników patentowych.
Czytaj też w LEX: Wykorzystanie prawniczych spółek kapitałowych jako innowacyjna forma wykonywania zawodu adwokata i radcy prawnego >
W systemie LEX znajdziesz zagadnienie powiązane z tym artykułem:
Spółki
Najczęściej czytane w temacie:
Czytaj więcej w systemie informacji prawnej LEX
To zagadnienie zawiera:
Najczęściej czytane w temacie:
Czytaj więcej w systemie informacji prawnej LEX
Adwokat daje klientowi gwarancję bezpieczeństwa
Adwokatura przypomina, że ustawa z 4 marca 2010 r. o świadczeniu usług na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej rozszerzyła zakres dopuszczalnych form wykonywania zawodu o spółkę komandytowo-akcyjną oraz katalog osób, które mogą być wspólnikami odpowiadającymi bez ograniczenia w spółkach, w których adwokaci wykonują swój zawód.
– Od tamtego czasu nastąpiły jednak istotne zmiany na rynku usług prawniczych, które wymagają kolejnej nowelizacji obowiązujących przepisów. Przede wszystkim rośnie rynek usług prawnych i następują procesy koncentracyjne. Według danych za 2022 rok największa kancelaria w Polsce osiągnęła przychody w wysokości ok. 232 milionów złotych, zaś dwie kolejne również przekroczyły poziom 200 milionów. Rynek usług prawniczych uległ więc istotnym zmianom. Z jednej strony nadal istnieją małe kancelarie adwokackie, nakierowane w przeważającej mierze na świadczenie usług prawnych dla osób fizycznych. Z drugiej jednak strony, wraz ze wzrostem gospodarczym, rośnie skala realizowanych transakcji, przy których doradzają polskie kancelarie. Wraz z nią rośnie również skala działalności wielu kancelarii. Powoduje to, że coraz częściej gwarantem bezpieczeństwa finansowego dla klienta staje się posiadana przez spółkę lub poszczególnych adwokatów polisa ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej, a nie osobista odpowiedzialność adwokata – wskazano w uzasadnieniu petycji.
Czytaj też w LEX: Ubezpieczenia OC osób wykonujących wybrane zawody prawnicze w kontekście odpowiedzialności za korzystanie z rozwiązań AI >
Co w propozycjach?
Projekt zakłada więc dopuszczenie wykonywania zawodu adwokata w dwóch nowych formach: spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz prostej spółki akcyjnej. I tak – jak dodano – w celu zapewnienia należytego wykonywania zawodu adwokata w spółkach kapitałowych ich wspólnikami (akcjonariuszami) będą mogli być wyłącznie adwokaci oraz osoby wykonujące zawody już wymienione aktualnie w katalogu zawartym w art. 4a ust. 1 pkt 1–3 Prawa o adwokaturze. Wyłącznie te osoby będą również pełnić funkcję członków zarządu, członków rady nadzorczej, likwidatorów oraz dyrektorów. Dodatkowo projekt zakłada, że w składzie każdego z organów co najmniej jeden jego członek (dyrektor w przypadku rady dyrektorów) musi być adwokatem.
– Takie rozwiązania zapewnią kontrolę samorządu adwokackiego nad należytym wykonywaniem zawodu zaufania publicznego oraz pozwolą na zachowanie bezpieczeństwa klientów, w szczególności w zakresie ochrony tajemnicy adwokackiej. Innym elementem osobowym tych spółek ma być wymóg umieszczenia w firmie spółki co najmniej nazwiska jednego ze wspólników będącego adwokatem lub radcą prawnym (projektowany art. 4e ust. 5 Prawa o adwokaturze) – wskazano w uzasadnieniu.
Zgodnie z proponowanym art. 4f Prawa o adwokaturze – powodem rozwiązania takiej spółki będzie utrata przez któregokolwiek wspólnika prawa wykonywania zawodu wymienionego w art. 4a ust. 1 pkt 4 (adwokata, radcy prawnego, rzecznika patentowego, doradcy podatkowego, prawnika zagranicznego wykonującego stałą praktykę na podstawie przepisów ustawy z dnia 5 lipca 2002 r.), albo nabycie udziałów albo akcji spółek, o których mowa w art. 4a ust. 1 pkt 4, przez osobę nieposiadającą prawa wykonywania tychże zawodów, jeżeli stan taki utrzymuje się co najmniej przez okres dwunastu miesięcy.
Zobacz też w LEX: Najnowsze narzędzia marketingu prawnika - jak być widocznym w Internecie? >
Co więcej, zaproponowano również, że jeżeli po stronie wspólnika spółki z ograniczoną odpowiedzialnością zachodzą takie okoliczności, uchwałą wspólników jego udziały mogą zostać umorzone. Ma to być zabezpieczenie przed tym, by na skutek następczego zbycia udziałów (akcji) nie doszło do przejęcia kontroli nad spółką przez osoby spoza zamkniętego katalogu zawartego w projektowanym art. 4 ust. 1 pkt 4 Prawa o adwokaturze. Ma również uniemożliwić przejęcie faktycznej kontroli nad spółką przez osoby spoza tego katalogu.
– Zastosowanie konstrukcji umorzenia przymusowego, a nie umorzenia automatycznego, jest celowe. Nie można bowiem wymuszać na wspólnikach (akcjonariuszach) spłaty innego wspólnika (akcjonariusza). Mogłoby to bowiem prowadzić do utraty przez nich płynności finansowej. Taki byłby natomiast skutek zastosowania instytucji umorzenia automatycznego. Podobnie nie można wprowadzić rozwiązania, w którym to rozwiązanie spółki byłoby środkiem obrony przed umorzeniem automatycznym, czyli do umorzenia automatycznego dochodziłoby wówczas, gdy wspólnicy (akcjonariusze) w określonym czasie nie podejmą uchwały o rozwiązaniu spółki – wskazano w uzasadnieniu projektu.
Projekt zakłada również ustanowienie dla takich spółek wymogu posiadania polisy ubezpieczenia.
Czytaj: Prezes Rosati: Prawo o adwokaturze ma precyzować, kto świadczy pomoc prawną>>
Cena promocyjna: 57.8 zł
|Cena regularna: 289 zł
|Najniższa cena w ostatnich 30 dniach: 86.7 zł
Wzmocnienie pozycji adwokata na rynku
Propozycję zmian dobrze ocenia też Filip Tohl, członek zarządu Stowarzyszenia Adwokackiego Defensor Iuris i Stowarzyszenia Forum Adwokatów. Przypomina, że takie postulaty – dotyczące rozszerzania prawa adwokatów do wykonywania zawodu o spółki z ograniczoną odpowiedzialnością – pojawiły się w uwagach stowarzyszeń do projektu zmian w Prawie o Adwokaturze, który jest na etapie Sejmu.
Czytaj też w LEX: Odpowiedzialność cywilna za szkody wyrządzone klientom w wyniku wykorzystywania przez radców prawnych systemów sztucznej inteligencji >
– Główny problem jest taki, że adwokatura nadal, mimo postulatów części adwokatów, nie zdecydowała się na wprowadzenie umowy o pracę. Takie poszerzanie możliwości wykonywania zawodu jest więc ważną zmianą. Daje nam też więcej możliwości na rynku usług prawnych. Bo jeśli popatrzymy na to z punktu widzenia konkurencji, przez pryzmat innych podmiotów gospodarczych, także radców prawnych, to adwokaci są obecnie pokrzywdzeni. I rozumiem przywiązanie do tradycji, podnoszenie kwestii niezależności, ale jakie jest zagrożenie dla niezależności w sytuacji, gdy mówimy np. o spółce z ograniczoną odpowiedzialnością tworzonej przez adwokatów? Za to obciążenia finansowe są zdecydowanie niższe. Obecnie koszty prowadzenia działalności gospodarczej przez adwokata są bardzo wysokie. Jeśli wejdziemy w drugi próg podatkowy, to oddajemy Skarbowi Państwa w podatkach i składkach faktycznie 52 proc. tego, co w ciągu roku zarobimy – wskazuje.
Czytaj też w LEX: Ataki cybernetyczne z wykorzystaniem AI wymierzone w kancelarie prawne >
– Ten projekt oczywiście nie rozwiązuje sprawy kancelarii odszkodowawczych, ale – w mojej ocenie – ma znaczenie dla uregulowania konkurencji na rynku prawnym. W obecnej sytuacji, kiedy adwokaci nie mogą zawierać umowy o pracę, są w porównaniu np. z radcami prawnymi w gorszej sytuacji. Zmiany zaproponowane przez NRA, czyli dopuszczenie wykonywania zawodu adwokata w dwóch nowych formach: spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz prostej spółki akcyjnej, mają naszą sytuację poprawić. I na pewno są krokiem w dobrym kierunku – mówi adwokat Robert Pogorzelski (Kancelaria Adwokacka Adwokat Robert Pogorzelski).
Zobacz też w LEX: Wizerunek kancelarii prawnej - jak mu pomóc?>
Dodaje, że istotne są też zaproponowane w petycji rozwiązania, które mają zabezpieczać niezależność adwokacką w spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością i prostej spółce akcyjnej. – Powtarzam, w mojej ocenie będzie to ułatwienie dla adwokatów w związku ze zmieniającą się rzeczywistością na rynku w prowadzeniu takiej działalności zorganizowanej. Chodzi przecież także o kwestie finansowe – choćby rozliczenia podatków. Pytanie jedynie jest takie, czy ten projekt przejdzie i jak do niego ustosunkuje się MS – podsumowuje.
Zobacz też w LEX: AI w kancelarii prawnej – jak korzystać bezpiecznie i zgodnie z prawem? >
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Linki w tekście artykułu mogą odsyłać bezpośrednio do odpowiednich dokumentów w programie LEX. Aby móc przeglądać te dokumenty, konieczne jest zalogowanie się do programu. Dostęp do treści dokumentów w programie LEX jest zależny od posiadanych licencji.
