Rada Ministrów 30 lipca br. przyjęła projekt ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwemu wykorzystywaniu przewagi kontraktowej w obrocie produktami rolnymi i spożywczymi, przedłożony przez ministra rolnictwa i rozwoju wsi. Dzięki nowym rozwiązaniom dostawcy produktów rolnych i spożywczych będą mieli większą pewność funkcjonowania na rynku krajowym, co pozytywnie wpłynie na konkurencyjność gospodarki oraz przedsiębiorczość w sektorze mikro, małych i średnich przedsiębiorstw.  Nowe przepisy mają wejść w życie 1 listopada 2021 roku.

Wyeliminowanie nieuczciwego wykorzystywania przewagi kontraktowej

Jak podkreślił w piątek w Sejmie wiceminister rolnictwa Ryszard Bartosik, projekt ma na celu wdrożenie do krajowego porządku prawnego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady z 2019 r. w sprawie nieuczciwych praktyk handlowych w relacjach między przedsiębiorcami w łańcuchu dostaw produktów rolnych i spożywczych. Wskazał, że przesłanką przyjęcia ustawy jest przede wszystkim wyeliminowanie nieuczciwego wykorzystywania przewagi kontraktowej przez największe podmioty rynku, czego skutki są największe pod względem zarówno finansowym, jak i liczby podmiotów, których dotyczą.

 

Najważniejsze rozwiązania

W najnowszej nowelizacji zdefiniowano 10 nieuczciwych praktyk, które są bezwzględnie zakazane m.in.:

  • zapłata w terminie późniejszym niż 30 dni za produkty łatwopsujące się i 60 dni na pozostałe produkty;
  • anulowanie zamówienia produktów łatwopsujących w terminie krótszym niż 30 dni przed przewidywanym terminem dostarczenia;
  • bezprawne pozyskiwanie, wykorzystywanie lub ujawnienie przez nabywcę tajemnic handlowych dostawcy.

Zdefiniowano sześć nieuczciwych praktyk, które są dozwolone pod warunkiem, że zostały one przed ich stosowaniem jasno i jednoznacznie uzgodnione w umowie między nabywcą a dostawcą m.in.:

  • zwrot przez nabywcę niesprzedanych produktów rolnych i spożywczych dostawcy, nie płacąc za te niesprzedane produkty;
  • pobieranie od dostawcy opłaty stanowiącej warunek przechowywania, prezentowania lub oferowania do sprzedaży jego produktów lub udostępniania takich produktów na rynku;
  • żądanie od dostawcy ponoszenia całości lub części kosztów rabatów na produkty rolne i spożywcze sprzedawane przez kupującego w drodze promocji.

Wprowadzono mają być procedury dobrowolnego poddania się karze pieniężnej. W takim przypadku, wysokość kary może być obniżona nie więcej niż o 50 proc. w stosunku do kary, jaka zostałaby nałożona, gdyby strona nie poddała się dobrowolnie karze. Rozszerzono definicje produktów rolnych i spożywczych. Chodzi m.in. o pasze, zwierzęta żywe, nasiona i owoce oleiste, będące przedmiotem produkcji rolników. Zmieniono definicję nabywcy – będzie to przedsiębiorca lub organ publiczny, który bezpośrednio lub pośrednio nabywa od dostawcy produkty rolne lub spożywcze.

 


Skąd zmiana

Struktura rynku rolno-żywnościowego sprawia, że w łańcuchu dostaw produktów rolnych i spożywczych często wstępują znaczne różnice w sile przetargowej między dostawcami a nabywcami produktów rolnych i spożywczych. Różnice w potencjale ekonomicznym między dostawcą a nabywcą mogą prowadzić do narzucania nieuczciwych praktyk handlowych przez podmioty większe podmiotom mniejszym. Dzięki zmianom ochroną zostaną objęci rolnicy, mali i średni przedsiębiorcy sektora rolno-spożywczego. Warto przypomnieć, że UOKiK na bieżąco monitoruje sektor rolno-spożywczy, sprawdza przede wszystkim warunki zawieranych umów między przedsiębiorcami, tj. dostawcami i nabywcami produktów oraz sposób kształtowania ich cen. Przykładowo w marcu 2018 roku wydał pierwszą decyzję na podstawie obowiązującej od 2017 roku ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwemu wykorzystywaniu przewagi kontraktowej w obrocie produktami rolnymi i spożywczymi (przeciwko spółce Cykoria, producentowi koncentratów spożywczych, suszów owocowych i przypraw), a kolejnych miesiącach postawił zarzuty kolejnym przedsiębiorcom – spółkom Döhler i  T.B.Fruit Polska, zajmującym się przetwórstwem owoców oraz producentowi cukru - Südzucker Polska. Okazało się jednak, że ustawa nie jest doskonała i znowelizowano ją, a teraz przygotowano kolejny projekt zmian.