Fundacja Rozwoju Demokracji Lokalnej im. Jerzego Regulskiego proponuje gruntowną zmianę ustroju gmin w Polsce. Eksperci chcą rozdzielić funkcje polityczne i wykonawcze – wójt miałby zostać przewodniczącym rady, a zarządzanie przejąć profesjonalny sekretarz. To odpowiedź na narastającą od 2002 r. dominację jednoosobowej władzy w gminach. Koncepcja budzi jednak kontrowersje i pytania o skutki dla relacji między organami samorządu.

Czy przewodniczący zarządów osiedli i dzielnic powinni otrzymywać świadczenie takie jak sołtysi? Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi odpowiada: zmian nie będzie. Resort, odpowiadając na interpelację posła Bartosza Romowicza, wskazuje na różnice w charakterze obu funkcji i podkreśla, że ustawa z 2023 r. miała konkretny cel – uhonorowanie roli sołtysa jako instytucji zakorzenionej w tradycji.

30 mln zł chce w 2026 roku rozdysponować rząd w Programie Moc Małych Społeczności. Jego celem jest wzmacnianie odporności lokalnych społeczności na sytuacje kryzysowe – zarówno poprzez rozwój potencjału organizacji obywatelskich, jak i aktywizację mieszkańców.

Ministerstwo Cyfryzacji przygotowało projekt nowelizacji rozporządzenia Rady Ministrów dotyczącego opłat za udostępnianie danych z rejestru mieszkańców i rejestru PESEL. Przepisy te wprowadzają nową opłatę pobieraną przez gminy za weryfikację dowodów osobistych, z której będą korzystać m.in. instytucje finansowe w Polsce. Zmiany mają wejść w życie 30 czerwca 2026 r.

Określenie obowiązków dostawców wody obejmujących badania jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi w zakresie wewnętrznej kontroli jakości wody, doprecyzowanie kompetencji organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej oraz zobowiązanie dostawców do dokonywania ocen ryzyka w obszarach zasilania ujęcia wody wykorzystywanego do poboru wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi. To tylko niektóre nowe rozwiązania przewidziane w ustawie dotyczącej jakości wody pitnej, którą właśnie podpisał prezydent.

Ministerstwo Infrastruktury przygotowało projekt nowelizacji ustawy o kierujących pojazdami, który ma całkowicie przebudować system egzaminów na prawo jazdy w Polsce. Chce odejść od odtwórczej teorii i części manewrów wykonywanych w warunkach sztucznych na rzecz oceny zachowania kierowcy w realnym ruchu drogowym. Zmiany trafiły już do wykazu prac legislacyjnych Rady Ministrów i obejmą m.in. kategorię B. Wyjaśniamy, na czym polega reforma, co zniknie z egzaminów i jakie będą skutki dla kandydatów na kierowców.

Błędy w eksponowaniu flagi państwowej RP wciąż zdarzają się zarówno podczas uroczystości, jak i na budynkach urzędów w Polsce czy prywatnych nieruchomościach - od złych proporcji, po nieprawidłowe umiejscowienie. Tymczasem znajomość zasad pozwala uniknąć naruszenia godności symboli państwowych. Wyjaśniamy, jak prawidłowo eksponować flagę, zgodnie z ustawą o godle, barwach i hymnie RP.

Problemy z pustymi etatami, konflikty dyrektora z nauczycielami, a także kłopoty z zapewnieniem odpowiednich zajęć uczniom ze spektrum autyzmu nie są sytuacjami nadzwyczajnymi w edukacji. Dlatego trudno z tych powodów nagle, tuż przed maturami, wyrzucać bez wypowiedzenia dyrektora szkoły - orzekł Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie wieloletniego szefa Zespołu Szkół - Małopolskiej Szkoły Gościnności w podkrakowskich Myślenicach.

Rada gminy nie może sprzeciwić się zwolnieniu radnego, gdy przyczyna nie leży w wykonywaniu mandatu. Ochrona przysługująca radnemu nie ma bowiem charakteru bezwzględnego. Rada nie może ingerować w stosunek pracy i podejmować uchwały, która godzi w interesy pracodawcy - orzekł Naczelny Sąd Administracyjny. W takiej sytuacji ocena zasadności zwolnienia należy do sądu pracy, a nie do organu stanowiącego gminy.

Gmina powinna zawsze wyłapywać bezdomne zwierzęta, a nie tylko w sytuacji, w których ktoś zgłosi interwencję, a zwierzę stwarza poważne zagrożenie dla ludzi lub innych zwierząt. Ustawa nie przewiduje takich przesłanek. Nieuprawnione jest także ograniczenie regulacji programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi wyłącznie do zwierząt domowych. WSA w Kielcach przypomniał, że gmina nie może modyfikować definicji ustawowych, a regulacje zawarte w programie powinny być precyzyjne i zrozumiałe dla każdego adresata.

Uwłaszczenie spółdzielni mieszkaniowych na zajmowanych przez nie gruntach w dwa lata zakłada projekt ustawy o ostatecznym uporządkowaniu stanu prawnego gruntów spółdzielni mieszkaniowych. Przygotowali go ludowcy z klubu parlamentarnego Trzeciej Drogi, a sprawozdawcą jest poseł Mirosław Orliński. Marszałek Sejmu Włodzimierz Czarzasty skierował go do konsultacji społecznych, które potrwają przez miesiąc. To projekt konkurencyjny do rządowego, firmowanego przez Tomasza Lewandowskiego z Ministerstwa Rozwoju i Technologii, który jednak jeszcze nie trafił do Sejmu.

Rada gminy przyjęła program opieki nad zwierzętami bezdomnymi. W uchwale wskazała, która komórka organizacyjna urzędu będzie odpowiedzialna za realizację programu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wskazał, że decydowanie o strukturze organizacyjnej i zakresach działania poszczególnych komórek należy do kompetencji wójta. Organ ten samodzielnie określa przez kogo, w jakich terminach i za pomocą jakich środków oraz w jakim trybie mają być zrealizowane zadania wynikające z uchwały.

Rzecznik Praw Obywatelskich przystąpił do postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym wszczętego na wniosek Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego, który zakwestionował zgodność z Konstytucją przepisów nakładających na właścicieli nieruchomości obowiązek uprzątania błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń z części drogi publicznej przeznaczonej dla ruchu pieszych.

Z uchwały rady gminy wynikało, że stypendium naukowe, sportowe i artystyczne może zostać przyznane szczególnie uzdolnionym uczniom klas IV-VIII szkół podstawowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wskazał, że organ nie miał upoważnienia, by dokonać zawężenia kręgu podmiotów uprawnionych do stypendium wyłącznie do dzieci uczęszczających do określonych klas. Wykluczenie najmłodszych uczniów świadczyło o ewidentnym naruszeniu konstytucyjnej zasady równości wobec prawa.

Kielce chcą zostać Europejską Stolicą Młodzieży 2029. Miasto właśnie znalazło się w finałowej piątce. Urząd Miasta Kielce przekonuje, że jednym z najmocniejszych argumentów miasta w staraniach o tytuł jest realne włączanie młodych ludzi w procesy decyzyjne i działania miejskie. O przyznaniu tytułu decyduje międzynarodowe jury złożone z przedstawicieli renomowanych instytucji i organizacji europejskich działających na rzecz młodzieży, samorządności, demokracji lokalnej i praw człowieka.

Szkoły, spółki komunalne, przedszkola oraz jednostki odpowiedzialne za sport i kultur - w tych podmiotach najczęściej pracują radni w gminach, z których uzyskali mandat. W ciągu miesiąca od uruchomienia serwisu kazdymusigdziespracowac.pl do Sieci Obywatelskiej Watchdog Polska wpłynęło ponad 2300 zgłoszeń, z czego 880 zostało już potwierdzonych. Choć prawo dopuszcza łączenie mandatu radnego z pracą w jednostkach podległych samorządowi, pojawiają się pytania o ryzyko konfliktów interesów na poziomie lokalnym.

Każdy z pracodawców w takiej sytuacji ustala i wypłaca dodatek odrębnie. Znacząco różnić się może okres, od którego dodatek jest uzależniony – przeniesienie nie kończy zatrudnienia, a zatem przy ustalaniu okresu wpływającego na dodatek w ramach kolejnego podjętego stosunku pracy nie będzie podlegać zaliczeniu całe trwające zatrudnienie po i przed przeniesieniem.

Lubelski sąd skierował pytanie prejudycjalne do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawie skarg lokalnego stowarzyszenia obywatelskiego na decyzje ingerujące w środowisko. W tle jest głośna sprawa inwestycji deweloperskiej na Górkach Czechowskich.

Włodarzom miast i gmin trudno jest kwestionować uchwały radnych, w których odmawiają oni udzielenia im wotum zaufania. Choć osoby te mają interes prawny w skarżeniu takich uchwał, to muszą wykazać związek skarżonej uchwały z naruszeniem tego interesu. To, że uchwała taka jest pierwszym krokiem do rozpisania referendum w sprawie odwołania włodarza gminy, to za mało – uznał Naczelny Sąd Administracyjny.

Senat przygotowuje projekt zmian w procedurze karnej, by o zawieszeniu wójta lub burmistrza podejrzanego o popełnienie przestępstwa, decydował sąd, a nie jak obecnie prokurator. Gdy do tego dochodzi, funkcję przejmuje zastępca, ale w skrajnym przypadku, gdy prokuratura oskarży wójta i zastępcę, albo ten drugi z innego powodu nie może pełnić funkcji, kierowanie gminą przejmuje urzędnik wyznaczony przez premiera, co prowadzi do istotnego ograniczenia władzy samorządowej.