Wnioski o wyłączenie sędziów od rozpoznania sprawy składane przez prokuratorów do Sądu Najwyższego mają wyłącznie charakter ustrojowy i złożone są z pominięciem kodeku postępowania karnego – tak zarządził były prezes Izby Karnej Zbigniew Kapińśki, obecnie I Prezes SN. Skutkiem jest to, że takie wnioski, nie podlegają zarejestrowaniu i przekazuje się je sędziemu sprawozdawcy. A tam – jak z automatu – pozostawiane są bez rozpoznania i to przez sędziów, których te pisma dotyczą.

Od trzeciego czerwca sądy mogą zatrudniać studentów, którzy wygrają konkursy na asystentów sędziów, na stanowisko młodszego asystenta. Takie przypadki - wygranego przez studenta konkursu - już są, ale sądom brakowało dotąd podstawy do określania wynagrodzenia. Rozporządzenie zostało opublikowane w Dzienniku Ustaw, weszło w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia. Na pierwszym stanowisku asystenckim można zarobić od 5 tys. zł do 5,5 tys. zł brutto.

Od 18 czerwca zacznie obowiązywać nowelizacja ustawy o radcach prawnych. Zakłada ona m.in. zaostrzenie odpowiedzialności za bezprawne używanie tytułu zawodowego „radca prawny" i większą ochronę dla oznaczenia „kancelaria radcy prawnego". Wprowadza również ochronę dla radców taką jak w przypadku funkcjonariuszy publicznych. Nowela została już ogłoszona w Dzienniku Ustaw, a samorząd radcowski konsultuje kolejny duży projekt - ma zawierać m.in. nową definicję wykonywania zawodu.

Jedną z najważniejszych propozycji przygotowanego w Ministerstwie Sprawiedliwości projektu ustawy o biegłych sądowych i instytucjach opiniujących jest wprowadzenie centralnego rejestru biegłych. Ma to pomóc w dobrej weryfikacji kwalifikacji kandydatów, a potem w ocenie ich pracy. Jednak w konsultacjach projektu dość mocno zabrzmiała obawa, że prowadzony przez ministra rejestr może skutkować uzależnieniem biegłych od władzy wykonawczej, a nawet doprowadzić do sytuacji, że będą to „eksperci władzy”.

W ostatnim czasie zaczynamy obserwować zjawisko, którego wcześniej praktycznie nie było – zamykania przez notariuszy kancelarii notarialnych, prowadzonych 2-3 lata, ponieważ ich funkcjonowanie jest nierentowne. Choć na razie trudno mówić o dużej skali, zjawisko jest niepokojące i na pewno wymaga analizy oraz zmian. Poprawa sytuacji wymagałaby wprowadzenia np. postulowanej przez środowisko notarialne waloryzacji stawek taksy notarialnej czy rozszerzenia kompetencji dla notariuszy w sprawach niespornych lub rejestrowych – mówi Aleksander Szymański, prezes Krajowej Rady Notarialnej.

Sąd Rejonowy w Poznaniu błędnie połączył kilka wyroków, co potwierdziło, że nie wszystkie sądy radzą sobie z wymierzaniem kary łącznej. Izba Karna stwierdziła rażące naruszenie przepisów kodeksu karnego. Chodziło o to, że połączenie kar pozbawienia wolności za różne przestępstwa związane z ustawą antynarkotykową nie było możliwe. Czyny te nie zostały orzeczone „zanim zapadł pierwszy wyrok”, były popełnione w tym samym dniu – stwierdził Sąd Najwyższy i umorzył postępowanie.

Rada Ministrów przyjęła projekt ustawy o instrumentach wspieranego podejmowania decyzji, przedłożony przez Ministra Sprawiedliwości. Dokument zakłada odejście od instytucji ubezwłasnowolnienia i zastąpienie jej nowym systemem wsparcia dla osób pełnoletnich, które potrzebują pomocy w podejmowaniu decyzji. Nowe przepisy przewidują indywidualnie dopasowane formy wsparcia, które mają chronić prawa tych osób oraz umożliwiać im możliwie samodzielne działanie.

Sąd Dyscyplinarny Izby Adwokackiej w Warszawie zdecydował o tymczasowym zawieszeniu adwokata Macieja Z. w czynnościach zawodowych. Chodzi o mecenasa zatrzymanego w sprawie fałszywych alarmów o przygotowaniach do zamachu na prezydenta i ministra spraw zagranicznych. Mężczyzna miał przy tym podszywać się pod osoby pełniące w przeszłości wysokie funkcje publiczne. Został aresztowany.

Czworo sędziów Trybunału Konstytucyjnego wybranych w marcu przez Sejm złożyło skargę do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w związku z niedopuszczaniem ich do orzekania. Chodzi o Krystiana Markiewicza, Marcina Dziurdę, Macieja Taborowskiego oraz Annę Korwin-Piotrowska. Skarga zawiera w sumie cztery grupy zarzutów - m.in. dotyczące wpływu kwestionowanych działań na życie prywatne i zawodowe; sędziowie wskazują w niej również, że zgodnie z polskim porządkiem konstytucyjnym wybór dokonany przez Sejm skutecznie kreuje status sędziego Trybunału Konstytucyjnego.

Prezes UODO Mirosław Wróblewski nałożył administracyjną karę pieniężną na ministra sprawiedliwości po przeprowadzeniu postępowania w tzw. aferze hejterskiej. Dane osobowe sędziów - według prezesa UODO - zostały pozyskane przez osoby, które następnie, wbrew lub mimo braku upoważnienia administratora, samodzielnie decydowały o celach i sposobach ich przetwarzania. Postępowanie wykazało równocześnie, że minister nie wdrożył odpowiednich środków bezpieczeństwa, które uniemożliwiłyby niezgodne z prawem przetwarzanie danych osobowych pozyskanych z zasobów kadrowych MS - poinformował w specjalnym komunikacie UODO.

Państwo polskie, bank PKO BP, były zarządca przymusowy kilku polskich spółek należących do Rosjan, a także ich nowi właściciele zostali właśnie pozwani przed moskiewskim sądem o zapłatę równowartości 475 milionów złotych odszkodowania. Przed takimi pozwami – związanymi z sankcjami ekonomicznymi i prawnymi nakładanymi na firmy i osoby fizyczne z Rosji - podmioty z terenu Unii Europejskiej ma chronić specjalna procedura anti-suit injunctions, ale nie wiadomo jak będzie działała w praktyce, choć obejmuje też podobne sprawy na Białorusi.

Średnio wobec co dziesiątego pacjenta oddziału psychiatrycznego stosuje się przymus bezpośredni, najczęściej poprzez przypięcie pasami. Ogromnym problemem wciąż pozostają warunki organizacyjne, które nie pozwalają pacjenta odizolować, a także braki kadrowe, przez które medycy nie mogą czuć się bezpiecznie. Podczas unieruchamiania pacjenta powinno zabezpieczać co najmniej pięć osób, tymczasem na całym oddziale często dyżuruje jedna albo dwie pielęgniarki.

Największym wyzwaniem dla samorządowej legislacji nie jest dziś zmienność przepisów, lecz brak jednolitości w nadzorze i rozbieżne orzecznictwo. Praktycy wskazują, że podobne uchwały są oceniane odmiennie nie tylko w różnych regionach, ale nawet przez ten sam organ nadzoru. Dodatkowym problemem stają się skargi prokuratorów, które ich zdaniem tworzą de facto „trzeci organ nadzoru” i zwiększają ryzyko dla stabilności prawa miejscowego.

Dwa, trzy lata działalności i pożegnanie z rynkiem - w ostatnim czasie zwiększyła się liczba kancelarii notarialnych zamykanych z powodu nieopłacalności prowadzonej przez notariusza działalności. W samej Warszawie ponad 1/4 kancelarii nie zatrudnia pracowników, bo notariusza na to nie stać - pracuje sam. Władze samorządu próbują temu trendowi zapobiegać - w ich ocenie szansą byłoby nie tylko podniesienie taksy notarialnej, czy rozszerzenie kompetencji notariuszy, ale też zmiany w rozmieszczeniu kancelarii.

Rada Główna Związku Zawodowego Prokuratorów i Pracowników Prokuratury RP wystąpiła właśnie do ministra sprawiedliwości, prokuratora generalnego Waldemara Żurka o niezwłoczne podjęcie działań dostosowujących praktykę publikowania oświadczeń majątkowych prokuratorów do treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z grudnia 2025 r. Chodzi konkretnie o wstrzymanie ich dalszego publikowania w BIP do czasu nowelizacji przepisów ustawy – Prawo o prokuraturze, oraz usunięcia bądź ograniczenia tych oświadczeń, które zostały już opublikowane.

Prezes Trybunału Konstytucyjnego Bogdan Święczkowski w piśmie skierowanym do ETPCz wyjaśnia, że prezydenckie wątpliwości dotyczące czwórki nowych sędziów TK – Krystiana Markiewicza, Macieja Taborowskiego, Marcina Dziurdy, Anny Korwin-Piotrowskiej – dotyczą m.in. faktu, że wszyscy zostali wybrani tego samego dnia, nie poinformowano też, który sędzia jaki wakat ma zająć. O samym ślubowaniu w Sejmie napisał, że nie nastąpiło w obecności prezydenta, i dodał, że w Polsce nadal trwa postępowanie w sprawie sporu kompetencyjnego dotyczącego właśnie tego zdarzenia.

Ministerstwo Sprawiedliwości po krytycznych uwagach z sądów, poinformowało, że rezygnuje z propozycji umieszczania na sali rozpraw, obok godła Rzeczypospolitej Polskiej, dwóch flagi – polskiej i UE. Zamiast tego obie mają znaleźć się - jak wskazano - "na budynku sądowym albo przed nim". Sądy krytykowały pomysł za wysokie koszty i wskazywały brak miejsca w salach do rozmieszczania flag. Szacowano, że cena zmian to ok. 4 mln zł.

Wprowadzenie akt elektronicznych jest koniecznością, m.in. dlatego, że do przechowywania papierowych nie będzie miejsca. Przeszkodą – poza przedłużającymi się kwestiami legislacyjnymi – może być początkowo podejście samych sędziów, bo wielu z nich woli korzystać z... papieru. Szansą jest natomiast pełna cyfryzacja przynajmniej niektórych obszarów, takich jak choćby postępowanie gospodarcze – wskazywali uczestnicy debaty kończącej konferencję „Nowoczesne sposoby doręczeń w postępowaniu sądowym".

Polskie prawo rodzinne opiera się na zasadzie, zgodnie z którą dziecko urodzone w trakcie małżeństwa albo przed upływem 300 dni od jego ustania uznawane jest za dziecko męża matki. Rozwiązanie to miało zapewniać stabilność sytuacji dziecka i chronić rodzinę. Tyle że współczesne relacje rodzinne wyglądają dziś zupełnie inaczej niż wtedy, kiedy tworzono obecne przepisy. Ministerstwo Sprawiedliwości zapowiedziało uchylenie przepisów przewidujących automatyczne domniemanie pochodzenia dziecka i wydaje się, że jest to próba odpowiedzi na obecne problemy – piszą Tomasz Uljasz i Cyntia Mizak, prawnicy z RESIST Rezanko Sitek.

Ustawa przeciwko tłumieniu dyskusji publicznej może spowodować zwiększenie liczby postępowań karnych z zarzutem zniesławienia - taki wniosek wynika z dyskusji wśród adwokatów, radców prawnych i organizacji społecznych. Uważają oni, że ustawa anty-SLAPP uchwalona przez Sejm 29 maja br. to ważny krok do ochrony wolności wypowiedzi. Choć niesie pewne zagrożenia dla dziennikarzy. I w końcu – wszystko zależy od praktyki sądowej.