Jak zakończyć kryzys wokół TK? Jednogłośna uchwała konstytucjonalistów

Wykonanie wyroku Trybunału Konstytucyjnego o sygn. K 34/15, zapewnienie standardów wynikających z orzecznictwa strasburskiego i luksemburskiego, dopuszczenie do orzekania sędziów prawidłowo wybranych przez Sejm oraz podjęcie działań służących zwiększeniu transparentności i odbudowie zaufania publicznego - taką receptę na kryzys wokół TK proponuje Polskie Towarzystwo Prawa Konstytucyjnego.

Walne zebranie Polskiego Towarzystwa Prawa Konstytucyjnego 18 września 2026 r. w Warszawie jednogłośnie podjęło uchwałę „w sprawie przezwyciężenia kryzysu Trybunału Konstytucyjnego”.

Stwierdza m.in., że kryzys wokół TK „trwa nieprzerwanie od 2015 r. i przybrał charakter trwały” oraz że TK „w istotnym zakresie nie wykonuje powierzonych mu przez Konstytucję RP zadań kontroli konstytucyjności prawa”. Konstytucjonaliści piszą w uchwale, jakie działania należy podjąć, by wyjść z impasu.

Czytaj: Mija kadencja sędziego Piskorskiego, zmienia się układ sił w Trybunale>>

 „Nowi” sędziowie w TK będą mieli większość, ale mogą być kwestionowani jak dublerzy>> 

Rząd może próbować, ale posłowie raczej nie mogą "zagłodzić" Trybunału>>

Maciej Berek wybrany przez Sejm na nowego sędziego TK>>

Prof. Haczkowska: Nowy sędzia TK powołany w miejsce dublera? Mogą być wątpliwości dot. statusu>>

Jakie wyroki mają naprawić TK

„Podstawowym i niezbędnym warunkiem przywrócenia niezależności oraz prawidłowego funkcjonowania” TK ma być wykonanie jego wyroku z 3 grudnia 2015 r., sygn. K 34/15, w którym przesądzono o prawidłowości wyboru sędziów Trybunału przez Sejm VII kadencji.

PTPK wymienia ponadto orzeczenia:

• Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w sprawie Xero Flor przeciwko Polsce, które stwierdza naruszenie prawa do sądu w związku z udziałem w orzekaniu osoby wybranej na stanowisko już wcześniej obsadzone;
• Trybunału Sprawiedliwości UE z 18 grudnia 2025 r. w sprawie C-448/23, w którym stwierdzono, iż polski TK nie spełnia wymogów niezawisłego i bezstronnego sądu ustanowionego uprzednio na mocy ustawy w rozumieniu prawa Unii.

Walne zebranie PTPK ocenia, że wskazane orzeczenia - krajowe, strasburskie i luksemburskie „składają się na spójny i jednoznaczny standard prawidłowego składu sądu konstytucyjnego, którego respektowanie stanowi warunek konieczny przywrócenia Trybunałowi Konstytucyjnemu należnego mu miejsca w systemie organów ochrony prawnej”.

Nie da się naprawić TK bez udziału TK

Z uchwały wynika, że konieczne jest też „niezwłoczne dopuszczenie do orzekania sędziów prawidłowo wybranych przez Sejm, w tym sędziów wybranych przez Sejm w 2026 r.”

Utrzymywanie stanu, w którym osoby prawidłowo wybrane na stanowiska sędziów Trybunału Konstytucyjnego nie mogą wykonywać powierzonych im obowiązków, prowadzi do dalszego pogłębiania kryzysu konstytucyjnego, podważa zasadę legalizmu oraz utrudnia odbudowę autorytetu sądu konstytucyjnego - czytamy.

PTPK zwraca ponadto uwagę, że szczególna odpowiedzialność za odbudowę autorytetu TK spoczywa obecnie na jego władzach oraz sędziach orzekających, wzywa więc orzeczników „do podjęcia wszelkich działań niezbędnych dla przywrócenia legalności działania Trybunału”.

Apeluje w szczególności o „przejrzystość zasad wyznaczania składów orzekających, przydziału spraw oraz funkcjonowania organów wewnętrznych, a także publikowania informacji dotyczących działalności orzeczniczej”.

Apel do władz RP

Towarzystwo zrzeszające konstytucjonalistów zwraca się też do władz RP m.in. o respektowanie wymienionych wyżej orzeczeń TK, ETPCz i TSUE.

- Walne zebranie apeluje o wypracowanie - w drodze dialogu i w granicach wyznaczonych przez Konstytucję - rozwiązań, które doprowadzą do dopuszczenia do orzekania sędziów prawidłowo wybranych oraz przywrócą Trybunałowi Konstytucyjnemu zdolność do wykonywania jego ustrojowej funkcji ochrony nadrzędności Konstytucji - czytamy.