Na początku września TSUE orzekł, że sąd krajowy jest zobowiązany uznać za niebyły wyrok sądu wyższej instancji, który nie jest niezawisłym i bezstronnym, ustanowionym uprzednio na mocy ustawy. Chodziło o orzeczenie Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych i o sędziów powołanych od 2018 r. na podstawie uchwał KRS, które następnie zostały uchylone przez NSA. RPO wnosi o wyłączenie ich od orzekania w skargach nadzwyczajnych. Dotyczy to 10 spraw.

Wciąż nieskuteczne są zabiegi samorządu adwokatów o odebranie prokuratorom i przekazanie sądom prawa do zawieszenia w czynnościach adwokata lub radcy prawnego w czasie postępowania przygotowawczego. Nie udało się przekonać do tego Ministerstwa Sprawiedliwości i projekt nowelizacji procedury karnej, którym zajmuje się obecnie Sejm, nie zawiera zmiany w tym zakresie. Adwokaci mówią o nieuzasadnionym uprzywilejowaniu prokuratora i zapowiadają dalszą walkę o jego zredukowanie, ale radcowie prawni dystansują się od tej propozycji.

Ponowne włączenie Sądu Najwyższego w procedurę oceny kandydatów na sędziów SN to jedna ze zmian, którą zakłada projekt ustawy o Sądzie Najwyższym, przygotowany przez specjalny Zespół Komisji Kodyfikacyjnej Ustroju Sądownictwa i Prokuratury. Co istotne, taka opinia, wieloetapowa, nawet jeśli byłaby negatywna, nie zamykałaby drogi do SN. Decyzja o przedstawieniu takiego kandydata prezydentowi pozostawałaby bowiem dalej w gestii Krajowej Rady Sądownictwa.

Interpretacja obowiązujących przepisów w ten sposób, że dopiero ogłoszenie wyroku Trybunału Konstytucyjnego w Dzienniku Ustaw lub Monitorze Polskim jest podstawą do tego, by wywoływał skutki prawne a organy władzy publicznej, w tym sądy, go stosowały, jest niezgodna z Konstytucją - orzekł Trybunał Konstytucyjny.

Minister sprawiedliwości Waldemar Żurek powołał sędziego Grzegorza Kasickiego na stanowisko zastępcy rzecznika dyscyplinarnego sędziów sądów powszechnych na czteroletnią kadencję. Wcześniej na rzecznika powołał sędzię Joannę Halinę Raczkowską. Drugim jej zastępcą jest sędzia Tomasz Ładny z Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi-Północ w Warszawie, powołany jeszcze przez ministra Adama Bodnara.

Firma z Sanoka skierowała do Sądu Rejonowego dla Warszawy-Śródmieścia pozew, w którym domaga się, by sąd zobowiązał premiera Donalda Tuska do wydania polecenia ogłoszenia w Dzienniku Ustaw wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 7 sierpnia 2025 r. dotyczącego niekonstytucyjności ustanawiania wysokości opłaty koncesyjnej inaczej niż ustawą. Impas z niepublikowaniem wyroków TK trwa od grudnia 2024 r.

Sędziowie Sądu Najwyższego powołani po 2018 roku nie dość, że mają niepewny status, to jeszcze coraz częściej domagają się waloryzacji swoich wynagrodzeń za pracę w latach 2021 i 2022. Zagadnienia prawne utknęły w Trybunale Konstytucyjnym. Sprawa jest jednak zasadnicza: Czy sędziowie SN mogą sami orzekać we własnych sprawach, czy nie powinien tego robić sąd powszechny? Teraz TSUE podpowiedział, jak wybrnąć z tego pata.

O zapewnienie bezwarunkowego darmowego leczenia dla pacjentów z HIV i cierpiących na wirusowe zapalenie wątroby typu C eksperci i lekarze apelowali od dawna. Oba typy zakażeń, jeśli są nieleczone, prowadzą bowiem do innych poważnych chorób bądź doprowadzają do znacznego pogorszenia stanu zdrowia. Darmowe leczenie mają zapewnić nowe przepisy, z projektu wykreślono jednak przepis o wstecznym finansowaniu. Nie obejmuje on też niektórych świadczeń, które mogą być pacjentom niezbędne.

Waldemar Żurek wystąpił do prokuratora krajowego Dariusza Korneluka o pilną informację, czy prokuratura prowadzi postępowanie przygotowawcze w sprawie stosowania przemocy i gróźb bezprawnych wobec sędziów Trybunału Stanu. Do zdarzeń tych miało dojść niedawno podczas posiedzenia Trybunału Stanu, a ich celem było zmuszenie sędziów – funkcjonariuszy publicznych – do zaniechania wykonywania ustawowych obowiązków.

Na poniedziałek, 22 września 2025 r., nie jest wyznaczony termin posiedzenia Trybunału Stanu, a Sąd Najwyższy nie ma podstaw faktycznych ani prawnych do zapewnienia jego obsługi kancelaryjnej i sekretarskiej – oświadczyła prof. Małgorzata Manowska, I prezes Sądu Najwyższego. Właśnie Trybunał miał orzec o tym, czy Izba Odpowiedzialności Zawodowej może zająć się sprawą uchylenia immunitetu pani prezes.

W Polsce po wielu latach jest szansa na wprowadzenie unijnych dyrektyw obrończych, zakładających m.in. dostęp do obrońcy od momentu zatrzymania. Regulacja jest wyczekiwana, ale łyżką dziegciu w beczce miodu są kwestie stawek za te czynności dla adwokatów i radców prawnych z urzędu. MS już planuje kolejne nowelizacje „urzędówkowych" rozporządzeń, by te stawki określić kwotowo - na poziomie 90 i 150 zł. W przeciwnym razie w budżecie może zabraknąć kilkudziesięciu milionów złotych.

Samorządy adwokatów i radców prawnych od lat zabiegają o zrównanie tajemnicy adwokackiej z obrończą, czyli zapewnienie bezwzględnej ochrony wszystkim informacjom, jakie pełnomocnik usłyszy od swojego klienta. Projekt nowelizacji procedury karnej, nad którym zaczął właśnie prace Sejm, przewiduje tylko wzmocnienie tajemnicy adwokackiej, ale pojawił się wniosek o zrównanie tych dwóch instytucji w trakcie prac w komisjach.

Wojewoda nie podważy uchwały rady, która oczekuje od wójta sądzenia się z osobami i organizacjami naruszającymi dobre imię gminy, bo nie widzi w niej realnego zagrożenia dla wolności słowa. Przy okazji po raz kolejny ujawnił się spór o to, czy jednostka samorządu terytorialnego w ogóle ma prawo do ochrony takich dóbr. W literaturze dominuje pogląd, że nie, ale orzecznictwo sądowe skłania się raczej do uznawania, iż jst należy się ochrona przed naruszeniem ich dóbr osobistych na równi z pozostałymi osobami prawnymi.

Dr hab. Tomasz Scheffler, dziekan Okręgowej Izby Radców Prawnych we Wrocławiu, zwrócił się do dziekana opolskiej izby adwokackiej Łukasza Wójcika, wyrażając "głębokie rozczarowanie i oburzenie" wypowiedziami byłego dziekana - adwokata Mariana Jagielskiego, dotyczącymi radców prawnych. Chodzi o stwierdzenia, które padły w dyskusji na KZA, m.in.: "powtarzam moim aplikantom, radca prawny to prawnik, który udaje adwokata; on nie jest adwokatem, on nie będzie adwokatem". W jego ocenie potrzebne są publiczne przeprosiny.

Polska nie ratyfikowała dotąd Protokołu nr 12 z 2000 r. do Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, który wprowadza ogólny zakaz dyskryminacji. Zabiega o to m.in. rzecznik praw obywatelskich, według którego oznaczałoby to rozwój standardów antydyskryminacyjnych. Tymczasem według rządu, ratyfikacja tego protokołu mogłaby skutkować nadmierną ingerencją w wolności obywatelskie.

Rzecznik praw obywatelskich zwrócił się do ministra sprawiedliwości Waldemara Żurka o rozważenie zainicjowania prac legislacyjnych w zakresie dopuszczalności tzw. częściowej prawomocności orzeczenia. Marcin Wiącek jako przykład podaje sytuacje, gdy odrębne rozstrzygnięcia dotyczące odrębnych przestępstw zawarte w wyroku uprawomocniają się w różnym czasie.

W Gdańsku rusza proces sternika jachtu, który podczas rejsu po Kanale Kaszubskim kierował jednostką, z której do wody wypadło kilkanaście osób, a cztery z nich się utopiły. Prokuratura zarzuca mu zignorowanie przepisów żeglugowych, przez co sprowadził nieumyślnie katastrofę w ruchu wodnym. Polskie prawo dość dokładnie określa zasady poruszania się po wodzie, a przepisów tych uczą się już nastolatki na kursach na patent żeglarski.

Dawid Miąsik, sędzia Izby Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego, złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na zarządzenie wydane przez pierwszą prezes SN Małgorzatę Manowską. Chodzi o powierzenie kierowania tą Izbą a także prawo do podejmowania wybranych czynności z zakresu prawa pracy sędzi Agnieszce Górze-Błaszczykowskiej, która zastąpiła legalnego sędziego Miąsika, a wcześniej – sędziego Piotra Prusinowskiego, któremu kadencja wygasła.

Bezpieczeństwo, innowacje i konkurencyjna gospodarka, sprawne państwo oraz cyfryzacja to cztery priorytety, na których będzie skupiał się rząd Donalda Tusk - zapowiedział minister Maciej Berek. Wśród planowanych działań są m.in. rozwój wojsk dronowych, utrzymanie niskich cen energii dla rodzin, uproszczenie systemu podatkowego, dalsze deregulacje, usprawnienie pracy sądów i prokuratury.

W Prokuraturze Krajowej został powołany zespół „do spraw zapobiegania negatywnym skutkom orzeczeń" wydanych przez sędziów powołanych od 2018 r. przy udziale obecnej KRS. Jak poinformowała prokurator Anna Adamiak, rzeczniczka prokuratora generalnego, pokieruje nim prokurator Agnieszka Welenc. Z kolei minister sprawiedliwości, prokurator generalny Waldemar Żurek zapowiedział pozwy regresowe wobec takich sędziów orzekających w SN.