Dopuszczalność kwestionowania poszczególnych elementów procedury wyborczej jest zawsze wynikiem uprzedniej decyzji ustawodawczej – wyjaśnia w komunikacie biuro prasowe Sądu Najwyższego.
Postulaty na przyszłość
Zapadające w tym zakresie rozstrzygnięcia, nie mogą być więc traktowane jako przejaw dowolności postępowania czy przyjmowanej interpretacji podstaw prawnych, ale są ściśle uwarunkowane istniejącym prawem. Komentowane zastrzeżenie we wstępnych ustaleniach ODHIR (Oświadczenie o wstępnych ustaleniach i wnioskach. Wstępne ustalenia, autorstwa Międzynarodowej Misji Obserwacji Wyborów) ustawodawca krajowy może potraktować jako postulaty de lege ferenda.
W prawie polskim konstrukcja prawna polegająca na możliwości złożenia protestu od całościowego wyniku (tj. po drugiej turze wyborów prezydenckich) oczywiście nie oznacza, że proces wyborczy nie jest wcześniej poddawany kontroli, w tym weryfikacji sądowej. Istnieje bogaty rejestr środków, który pozwala na weryfikację prawidłowości wyborów na etapie przedwyborczym (np. rejestrację kandydatów, korzystających z biernego prawa wyborczego, jak też zamieszczenie w rejestrze wszystkich uprawnionych do głosowania, tj. korzystania z czynnego prawa wyborczego).
Zgodnie z polskimi regulacjami, na etapie przedwyborczym nie jest jednak dopuszczalne składanie protestów przeciwko ważności wyborów.
Przeczytaj także: Jak złożyć protest wyborczy w wyborach na prezydenta?
Dwie tury są oceniane
Dotychczasowa praktyka Sądu Najwyższego wskazuje, że protesty złożone po pierwszej turze wyborów, a przed rozpoczęciem biegu terminu na wnoszenie protestów, rozpoznawane są niezwłocznie, a składający protest informowany jest o możliwości ponownego wniesienia protestu w terminie.
SN podkreśla, że nie zachodzą żadne przeszkody, aby treścią protestu złożonego w terminie zostały objęte okoliczności dotyczące pierwszej tury wyborów, a nawet ją poprzedzające.
Ponadto, formalne pozostawienie przedwczesnego protestu bez rozpoznania nie oznacza, że orzekając o ważności wyborów Sąd Najwyższy nie może uwzględnić okoliczności w nim przywołanych. Wynika to z faktu, że Sąd Najwyższy, orzekając w pełnym składzie Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych, bierze pod uwagę wszelkie okoliczności, które mogą mieć znaczenie dla ważności wyborów, również te, które nie mogły być przedmiotem zarzutów protestu przeciwko ważności wyborów.
