Bez nas sądy nie istnieją - w piątek, 15 września, ulicami Warszawy przeszli pracownicy budżetówki, m.in. sądów i prokuratury, domagając się podwyżki wynagrodzeń w wysokości 20 proc. w 2023 r. i kolejnych 24 proc. od 1 stycznia 2024 r. Chcą też systemowych rozwiązań w zakresie kształtowania płac pracowników budżetówki poprzez powiązanie ich z przeciętnym wynagrodzeniem w gospodarce narodowej.

Rzecznik Praw Obywatelskich reaguje na doniesienia mediów, w tym Prawo.pl, o niewłaściwej obsłudze frankowiczów Getin Noble Bank S.A. w upadłości przy zgłaszaniu wierzytelności poprzez system teleinformatyczny Krajowego Rejestru Zadłużonych. Brakuje bowiem odpowiednich formularzy. RPO zwrócił się więc do ministra sprawiedliwości z wnioskiem o wyjaśnienie i rozważenie ewentualnych zmian.

Jeśli strony umowy mają możliwość ustalenia treści stosunków prawnych, aby wyeliminować z niego klauzule abuzywne i kontynuować wykonywanie umowy w sposób prawidłowy, to nie trzeba unieważniać umowy kredytu frankowego – orzekł Sąd Okręgowy w Olsztynie, przyznając kredytobiorcy prawo do zwrotu sumy wynikającej z nieprawidłowej indeksacji do waluty obcej.

Ministerstwo Sprawiedliwości chce by prokurator mógł wnioskować o pilne wyznaczenie terminu rozprawy lub posiedzenia wówczas, gdy istnieje ryzyko dla realizacji celów postępowania karnego. Jeśli w takiej sytuacji przewodniczący składu orzekającego nie zareaguje, szef prokuratury wystąpi z wnioskiem o pilny termin do prezesa sądu. Co ciekawe, projekt trafił do RCL pod koniec sierpnia i został już znacząco poprawiony.

Zapadają już prawomocne wyroki w sprawie ustalania podstawy wynagrodzeń sędziowskich i prokuratorskich za pomocą ustawy okołobudżetowej. Sądy powołują się przy tym i na Konstytucje, i na wyrok TK, który wskazywał, że nawet w trudnej sytuacji budżetu państwa wynagrodzenia sędziów powinny być bardziej chronione niż wynagrodzenia wszystkich innych funkcjonariuszy i pracowników sfery budżetowej. Sądy dostrzegają, że przesłanką do "zamrożenia" mogła być pandemia, ale w kolejnych latach - 2022, 2023, nie było już ku temu uzasadnienia.

Nowelizacja procedury cywilnej i 30 innych ustaw została opublikowana w Dzienniku Ustaw. Wprowadza na stałe e-rozprawy, e-doręczenia przez portal informacyjny sądu, składy jednoosobowe w II instancji, obniża część opłat sądowych, ale też m.in. uchyla przepis wstrzymujący bieg terminów przedawnienia karalności czynu w sprawach o przestępstwa i zwiększa uprawnienia Prokuratora Krajowego.

W Konstytucji mamy do czynienia z klauzulą, która mówi o tym, że reguły, które dotyczą sędziów nie obowiązują w razie reformy sądownictwa. To jest ucho igielne, przez które będzie przeciągnięta nitka, na zasadzie „nasi sędziowie przechodzą przez Krajową Radę Sądownictwa”, a dla sędziów, którzy bronią Konstytucji, oko tej igły będzie za małe - mówi prof. Mirosław Wyrzykowski, sędzia Trybunału Konstytucyjnego w stanie spoczynku.

Prokurator stanął przed sądem dyscyplinarnym z powodu zlekceważenia poszkodowanej. Został uniewinniony od zarzutu naruszenie godności urzędu, gdyż kobieta została zabita przez sprawcę, wobec którego zastosował zakaz zbliżania się. Sąd Najwyższy uznał, że w tym stanie rzeczy, gdy sprawca nie stawił się na badania psychiatryczne, obwiniony prokurator nie musiał zastosować surowszego środka w postaci aresztu.

Tranzycję prawną utrudniają przestarzałe przepisy, ale wiele też zależy od podejścia sędziego. Pomocne mogłoby być stworzenie kodeksu dobrych praktyk, który uświadamiałby sędziom, jak prowadzić tego typu sprawy – przedstawiał procedury, uwrażliwiał na stosowany język, pomagał w sprawnym wydaniu orzeczenia bez zwiększania obciążenia psychicznego dla wszystkich stron - mówi sędzia Katarzyna Wesołowska-Zbudniewek z Sądu Okręgowego w Łodzi.

Są takie momenty życia, w których sędziemu nie wolno milczeć. Czasem trzeba dać świadectwo prawdzie, bo milczenie jest rodzajem współuczestnictwa, jeśli chce się zachować twarz. Ta myśl przyświecała sędziemu Stanisławowi Zabłockiemu, byłemu prezesowi Izby Karnej Sądu Najwyższego przy pisaniu najnowszej książki „Notatki 2014–2020, czyli sześć lat tłusto-chudych”.

Brak poczucia stabilizacji powoduje, że kadry prokuratury przestają być zainteresowane tym, by jak najlepiej pracować, wiernie służyć RP i wypełniać zadania publiczne, ale koncentrują się na ochronie własnego interesu. Trudno mieć pretensje do tych kolegów, którzy byli lepiej widziani przez obecną władzę i zrobili karierę – uważa dr Piotr Turek, prokurator Prokuratury Okręgowej w Krakowie.

Do 2030 r. miałaby powstać możliwość zakładania każdej spraw w sądzie przez internet - taka obietnica znalazła się w programie wyborczym Prawa i Sprawiedliwości. Na krok w tym kierunku była szansa podczas niedawnych prac parlamentarnych nad nowelizacją procedury cywilnej - samorządy adwokacki i radcowski postulowały składanie choćby apelacji przez portal informacyjny sądów. Skończyło się jednak na wprowadzeniu na stałe e-doręczeń pism procesowych.

Prawo i Sprawiedliwość zapowiada w swoim programie wyborczym zmniejszenie kognicji sądów poprzez rozszerzenie kompetencji notariuszy. Chodzi o umożliwienie im dokonywania wpisów do ksiąg wieczystych i wydawania notarialnych nakazów zapłaty. Szykuje się więc trzecie podejście do tego tematu - w Sejmie utknął projekt poselski, a wcześniej Sejm odrzucił projekt rządowy.

Dziewięć zawiadomień do prokuratury w związku ze stwierdzonymi nieprawidłowościami w przygotowaniu i działaniu administracji w okresie COVID-19 oraz w tworzeniu i funkcjonowaniu szpitali tymczasowych złożyła Najwyższa Izba Kontroli. Trzy zawiadomienia dotyczą zakupu respiratorów, dwa - działań ministra aktywów państwowych. NIK wystąpiła też do Trybunału Konstytucyjnego z wnioskiem o stwierdzenie niezgodności przepisów specustawy i ustawy zmieniającej z Konstytucją.

Prawo i Sprawiedliwość zapowiada w swoim programie połączenie odrębnych dziś samorządów: adwokackiego i radcowskiego w jeden. Nie jest to nowość, bo rządzący występowali już z tym pomysłem kilka lat temu. PiS chce również, aby adwokaci mogli podejmować pracę na etacie na takich samych warunkach, na jakich dzisiaj podejmują ją radcy prawni.

Syndyk Getin Noble Bank składa masowo wnioski o zawieszenie postępowań sądowych o unieważnienie umów kredytów frankowych. Są już pierwsze rozstrzygnięcia sądów. Na razie większość odmawia zawieszenia tych postępowań. Prawnicy nie mają jednak wątpliwości, że jednomyślności w sądach nie będzie i część z nich zaakceptuje prośbę syndyka. Dla frankowiczów nie będzie to dobra wiadomość - nawet kilka lat mogą czekać na odwieszenie swojej sprawy.

Jeśli prokurator wzywany przez sąd na poddanie się badaniom psychiatrycznym nie stawia się, można go zatrzymać i doprowadzić siłą. Zatrzymanie prokuratora w czasie pracy, zakucie w kajdanki i zastosowanie aresztu - było jednak nieprawidłowe. Sąd Najwyższy uznał, że czyn prokuratora jest mniejszej wagi – odstąpił od kary i uniewinnił go.

Mimo że resort rodziny i polityki społecznej dał tylko siedem dni ministerstwom na zgłaszanie uwag do projektu rozporządzenia w sprawie płacy minimalnej na 2024 r., to konsultacje nie zakończyły się. Związki zawodowe chcą większego jej wzrostu, a ministrowie zgodnie twierdzą, że potrzebują dodatkowych pieniędzy, bo z tych, co mają dostać, nie będą w stanie sfinansować podwyżek. Wygląda na to, że rząd sam padł ofiarą znacznych podwyżek płacy minimalnej.

Kurator sądowy, pracując w terenie, niszczy swoją odzież i buty, ma więc prawo do odzieży i butów roboczych, ekwiwalentu za używanie własnych rzeczy lub odszkodowania, w sytuacji gdy zostaną zniszczone - wskazuje Ministerstwo Sprawiedliwości w piśmie skierowanym do prezesów sądów okręgowych. Zaleca również, by było to brane pod uwagę przy podejmowanych w takich sprawach decyzjach.

Dane zebrane dla celów zwalczania poważnej przestępczości i udostępnione właściwym organom nie mogą zostać następnie przekazane innym podmiotom i wykorzystane do zwalczania przewinień dyscyplinarnych związanych z korupcją, których znaczenie jest mniejsze niż zwalczanie poważnej przestępczości. Potwierdził to Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej.