SN: Sąd zawyżył grzywnę za posiadanie narkotyku
Wyrokiem nakazowym można wymierzyć grzywnę w wysokości jedynie do 200 stawek dziennych. Przepis kodeksu postępowania karnego określa nieprzekraczalną granicę represji karnej w tym trybie, pełniąc funkcję gwarancyjną dla oskarżonego, który zostaje pozbawiony możliwości bezpośredniego przedstawienia swoich racji przed sądem na rozprawie – orzekła Izba Karna Sądu Najwyższego i uchyliła wyrok za posiadanie narkotyków.
Sąd Rejonowy Lublin-Wschód w Lublinie wydał wyrok nakazowy wobec mężczyzny. Uznał oskarżonego za winnego popełnienia dwóch czynów: posiadania środków odurzających i wymierzył mu karę grzywny w wymiarze 150 stawek dziennych, ustalając wysokość jednej stawki dziennej na kwotę 10 zł, a ponadto orzekł wobec oskarżonego świadczenie pieniężne na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej w wysokości 1000 zł.
Ten wyrok nie został zaskarżony przez żadną ze stron i uprawomocnił się 14 listopada 2025 r.
Kasacja prokuratora na korzyść
Kasację nadzwyczajną od powyższego orzeczenia wniósł prokurator generalny. Zaskarżając je na korzyść oskarżonego, w zakresie rozstrzygnięcia o karze łącznej grzywny, wskazał na rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisu prawa karnego procesowego. Chodziło tu o art. 502 par. 1 k.p.k. Błąd sądu polegał na tym, że po wymierzeniu oskarżonemu, wyrokiem nakazowym za dwa czyny kar jednostkowych w postaci grzywny w wymiarze po 150 stawek dziennych, sąd wymierzył na tej podstawie karę łączną grzywny - 250 stawek dziennych. Ustalił przy tym wysokości jednej stawki dziennej na kwotę 10 zł. Górna granica możliwa do wymierzenia na mocy wyroku nakazowego kary łącznej grzywny może wynosić natomiast maksymalnie 200 stawek dziennych.
Mając na względzie powyższe, skarżący wniósł o uchylenie wyroku nakazowego w zaskarżonej części i przekazanie sprawy w tym zakresie Sądowi Rejonowemu Lublin-Wschód do ponownego rozpoznania.
Sąd Najwyższy uznał kasację za słuszną
SN uchylił prawomocny wyrok sądu I instancji. Kasację prokuratora generalnego Izba Karna uznała za oczywiście zasadną, a to pozwoliło uwzględnić ją w całości na posiedzeniu w trybie art. 535 par. 5 k.p.k., bez udziału stron. Prokurator trafnie wskazał na istotne naruszenie prawa procesowego, skutkujące wymierzeniem kary łącznej, która w zastanych warunkach procesowych nie mogła zostać wymierzona.
Postepowanie nakazowe, opisane w rozdziale 53 k.p.k., podlega swoistym rygorom. Sąd, przystępując do rozstrzygnięcia w przedmiocie wymiaru kary, w pierwszej kolejności musi uwzględnić procesowe ramy postępowania nakazowego, które w sposób kategoryczny ograniczają surowość orzekanych kar.
Zgodnie z dyspozycją art. 502 par. 1 k.p.k., wyrokiem nakazowym można wymierzyć grzywnę w wysokości jedynie do 200 stawek dziennych. Powyższy przepis statuuje nieprzekraczalną granicę represji karnej w tym trybie, pełniąc funkcję gwarancyjną dla oskarżonego, który zostaje pozbawiony możliwości bezpośredniego przedstawienia swoich racji przed sądem na rozprawie.
Kara za surowa
Sąd Najwyższy wielokrotnie zwracał uwagę, że limit ten odnosi się nie tylko do kar jednostkowych, ale również do kary łącznej, która musi mieścić się w ustawowym standardzie, dopuszczalnym dla danego rodzaju postępowania.
Orzeczenie w trybie nakazowym kary łącznej grzywny w wymiarze 250 stawek dziennych było rażącą i mającą istotny wpływ na treść orzeczenia obrazę przepisów prawa procesowego – stwierdził sędzia Piotr Mirek. - Przekroczenie progu określonego w art. 502 par. 1 k.p.k. skutkowało wydaniem orzeczenia dotkniętego wadą - oskarżonemu wymierzono karę surowszą, niż wynikałoby to z prawidłowego zastosowania przepisów przez sąd pierwszej instancji. Z tego względu Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok - w części zawierającej rozstrzygnięcie o karze łącznej i w tym zakresie przekazał sprawę do ponownego rozpoznania sądowi rejonowemu, który orzekając o karze łącznej grzywny będzie miał na uwadze górne granice kary możliwej do orzeczenia w wyroku nakazowym.
W składzie orzekającym zasiadali sędziowie: Marek Pietruszyński, Piotr Mirek – sprawozdawca i przewodniczący oraz Paweł Wiliński.
Wyrok Izby Karnej Sądu Najwyższego z 26 lutego 2026 r., sygnatura akt II KK 528/25
