Od 17 marca spadkobierca przez notariusza złoży wniosek o wpis do księgi wieczystej
Od 17 marca br. wchodzą w życie przepisy umożliwiające występowanie za pośrednictwem notariusza z wnioskami o wpis spadkobierców do księgi wieczystej w celu ujawnienia przejścia prawa własności nieruchomości (a także użytkowania wieczystego lub spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu) wskutek dziedziczenia lub zapisu windykacyjnego. Koszt związanych z tym czynności będzie wynosił ok. 500 zł plus opłaty sądowe. Co istotne, taki wniosek będzie można złożyć przed notariuszem, nawet tuż po uzyskaniu poświadczenia dziedziczenia.
Zmiany wprowadziła grudniowa nowelizacja Prawa o notariacie oraz ustawy o księgach wieczystych i hipotece. Chodzi konkretnie o art. 95ga Prawa o notariacie, zgodnie z którym po sporządzeniu aktu poświadczenia dziedziczenia na wniosek spadkobiercy lub zapisobiercy windykacyjnego notariusz sporządza protokół, który zawiera żądanie spadkobiercy lub zapisobiercy windykacyjnego o wpis spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu, własności lub użytkowania wieczystego nieruchomości w księdze wieczystej oraz oświadczenie o znanych odpowiednio spadkobiercy lub zapisobiercy windykacyjnemu spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu, własności lub użytkowaniu wieczystym nieruchomości, położonych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, które wchodzą w skład spadku i są objęte żądaniem o złożenie wniosku o wpis w księdze wieczystej.
Z kolei zgodnie ze zmienionym art. 95j: Nie później niż w dniu sporządzenia protokołu, o którym mowa w art. 95ga, notariusz składa za pośrednictwem systemu teleinformatycznego obsługującego postępowanie sądowe wniosek o wpis w księdze wieczystej, o ile następstwo prawne po osobie wpisanej jako osoba uprawniona z tytułu spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu, właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości zostało wykazane odpowiednimi dokumentami.
Czytaj: Księgi wieczyste - więcej uprawnień dla notariuszy>>
Jakie dokumenty będą potrzebne?
Notariusz Anna Konopnicka-Pęk, prowadząca kancelarię notarialną w Opolu, podkreśla, że zmiana jest istotna. – Do tej pory spadkobiercy sami musieli takie wnioski do sądu składać, wypełniać formularze, dopilnować opłat sądowych, zadbać o zgromadzenie stosownej ilości dokumentów, m.in. aktów poświadczenia dziedziczenia. Teraz wystarczy, że przyjdą do notariusza, np. by uzyskać poświadczenie dziedziczenia – mówi.
Jak zaznacza, potrzebne będą do tego numery ksiąg wieczystych.
Będzie można też zwrócić się z prośbą o skierowanie takiego wniosku lub wniosków w sytuacji, gdy akt poświadczenia dziedziczenia został sporządzony wcześniej albo gdy na etapie sporządzenia poświadczenia dziedziczenia nie było jeszcze wiadomo, co wchodzi w skład spadku. Z takim dokumentem również będzie można przyjść do notariusza i poprzez niego złożyć wniosek do sądu lub – jeśli będzie chodzić o większą liczbę nieruchomości w różnych częściach kraju – do sądów – precyzuje notariusz. Dodaje, że notariusz ma możliwość sprawdzenia księgi wieczystej, np. po numerze PESEL.
– Ale biorąc pod uwagę, że nie wszystkie wpisy mogą być aktualne, to przygotowanie numerów ksiąg wieczystych będzie zdecydowanie ułatwieniem. Poza tym potrzebny będzie dowód osobisty i oczywiście akt poświadczenia dziedziczenia – i to w liczbie większej, w zależności od tego, do ilu sądów trzeba wnioski złożyć – podsumowuje.
W jej ocenie to rozwiązanie bardzo dobre z punktu widzenia obywateli. – Przy załatwianiu spraw po spadkodawcy zazwyczaj chodzi nie tylko o wnioski dotyczące wpisu do księgi wieczystej. Problematyczna jest też często aktualizacja danych w ewidencji gruntów i budynków, zgłoszenie do podatku od nieruchomości. To są dodatkowe czynności, o których spadkobiercy powinni pamiętać, żeby w pełni móc korzystać i czuć się bezpiecznie, jeżeli chodzi o posiadane nieruchomości. Aktualne wpisy w księgach wieczystych są potrzebne w sytuacji sprzedaży nieruchomości – są ważne dla osoby kupującej, także w kontekście banków, jeśli będą uczestniczyć w procesie kredytowym – mówi.
Obywatel nie zna przepisów? Notariusz pouczy
Dr Patryk Bender, notariusz prowadzący kancelarię notarialną w Rzeszowie, dodaje, że notariusze przy wydawaniu poświadczenia dziedziczenia będą o tej możliwości pouczać. Wskazuje, że równocześnie z wnioskiem o wpis wynikłym z sukcesji możliwe będzie też dokonanie „przy okazji" uporządkowania wpisów w księdze wieczystej.
Na przykład, gdy odziedziczona nieruchomość w księdze wieczystej jest jeszcze obciążona starą, już wygasłą hipoteką albo figuruje w księdze wieczystej pod nieaktualną numeracją działek, o ile oczywiście przedłożone zostaną odpowiednie potwierdzające zmianę stanu prawnego dokumenty. Dzięki temu przy jednej wizycie będzie można uporać się z kilkoma problemami, których rozwiązanie w zwykłej procedurze kosztowałoby stronę sporo fatygi i oczywiście dodatkowo obciążyłoby też sądy, dla których wnioski o wpis składane w postaci papierowej są dużo bardziej pracochłonne w „obróbce" niż te składane informatycznie przez notariusza – wskazuje.
Kto do notariusza musi się stawić?
Dr Bender wyjaśnia również, że o ile przy samym uzyskiwaniu poświadczenia dziedziczenia muszą być obecni wszyscy potencjalni spadkobiercy, o tyle w przypadku wniosku wieczystoksięgowego do złożenia wspomnianego żądania musi stanąć już tylko ta osoba, która takie poświadczenie swojego statusu spadkobiercy uzyskała. – Przykładowo: został sporządzony testament, ale żeby wskazany w nim spadkobierca mógł uzyskać poświadczenie dziedziczenia u notariusza, muszą się stawić także te osoby, które w razie np. nieważności testamentu dziedziczyłyby z ustawy, czyli np. całe rodzeństwo. Jednak do czynności późniejszego złożenia wniosku o wpis do księgi wieczystej wystarczy już udział ujętego w akcie poświadczenia dziedziczenia spadkobiercy testamentowego, któremu spadek przypadł. Można to oczywiście załatwić podczas jednej wizyty w kancelarii, można też wrócić do kancelarii z poświadczeniem dziedziczenia za jakiś czas, np. gdy wcześniej nie wiedzieliśmy, że w skład spadku wchodziła nieruchomość, albo potrzebowaliśmy pozyskać jakiś dodatkowy dokument, potrzebny do złożenia wniosku. Z reguły bowiem do złożenia wniosku za pośrednictwem notariusza wystarczy tylko wypis aktu poświadczenia dziedziczenia. Może się jednak niekiedy zdarzyć, że będzie potrzebny jeszcze jakiś dokument – np. gdy spadek jest po spadkodawczyni, która w księdze wieczystej figurowała jeszcze pod panieńskim nazwiskiem, potrzebować będziemy odpisu aktu małżeństwa wykazującego zmianę nazwiska wynikłą z zamążpójścia – podsumowuje.
Koszt? Ok. 500 zł plus opłaty sądowe
Notariusze podkreślają, że skorzystanie z tej ścieżki znacznie przyspiesza całą procedurę. Jeśli natomiast chodzi o koszty – jak wyjaśnia notariusz Bender – skierowanie takiego wniosku składa się z dwóch etapów.
Po pierwsze chodzi o spisanie z udziałem strony specjalnego protokołu obejmującego jej żądanie, aby notariusz dokonał powyższej czynności, na podstawie czego następnie realizowane jest samo złożenie wniosku o wpis do księgi wieczystej, dokonywane już samodzielnie przez notariusza przez specjalny system teleinformatyczny. Spisanie protokołu to koszt 200 zł netto, podobnie jak samo złożenie wniosku, również podlegające stawce 200 zł netto. Wraz z podatkiem VAT oraz kosztami tzw. wypisów (urzędowych kopii) protokołu łącznie należy więc liczyć się z wydatkiem wynoszącym ok. 500 zł. Ale nie można też zapominać o opłatach sądowych, które notariusz również jest tu zobowiązany pobrać, a następnie przekazać na rachunek właściwego sądu, dzięki czemu spadkobierca nie będzie musiał robić tego samodzielnie. Przy wpisie do księgi wieczystej z tytułu dziedziczenia jest to kwota 150 zł – podsumowuje.
Zmiana potrzebna
Piotr Walesiak, przewodniczący V Wydziału Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w Chojnicach ze stowarzyszenia referendarzy sądowych Lex Iusta, podkreśla, że zmiana jest potrzebna i idzie w dobrym kierunku.
Niezrozumiałe było to, że notariusze do tej pory nie mieli takich kompetencji, w sytuacji gdy sporządzają akt poświadczenia dziedziczenia. Dotychczas nie mogli przesyłać wniosków spadkobierców o wpisanie ich do księgi wieczystej, niemniej mieli obowiązek zawiadomić sąd wieczystoksięgowy, jeśli powzięli informację o tym, że spadkodawca był ujawniony w jakiejś księdze wieczystej. Takie zawiadomienie skutkuje wszczęciem z urzędu sprawy o wpis ostrzeżenia w dziale III o niezgodności treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, o czym sąd zawiadamia spadkobierców wskazanych przez notariusza, jednocześnie zobowiązując ich pod groźbą przymuszenia grzywną w kwocie od 500 zł do 10 000 zł do złożenia wniosku o wpis własności w terminie trzech miesięcy od otrzymania zawiadomienia o wpisie ostrzeżenia. Po złożeniu wniosku przez spadkobierców i ujawnieniu ich w księdze (druga sprawa) sądy z urzędu wszczynają postępowanie o wykreślenie tegoż ostrzeżenia (trzecia sprawa). Powyższe wiąże się z potrójną pracą dla sekretariatów sądowych, listonoszy i generowało zbędne koszty – w skali kraju niemałe – mówi.
Jak dodaje, notariusze mogą też łatwo sprawdzić, czy spadkobiercy dysponują nieruchomościami, dla których prowadzona jest księga wieczysta, bowiem mają dostęp do odpowiedniej wyszukiwarki. – W takiej sytuacji będą kierować wnioski do sądu. Z punktu widzenia sądów, ale też i obywateli, jest to bardzo dobre rozwiązanie, bo skróci i przyspieszy całą procedurę – podsumowuje.
