Sędzia Zawistowski: Kryteria awansu sędziów będą logiczne i jasne

My nie będziemy awansować w czasie sprawowania mandatów w KRS ani też nikt z nas nie będzie w tym czasie prezesem sądu ani wiceprezesem – deklarują członkowie nowej Krajowej Rady Sądownictwa. To jest ważny sygnał dla wszystkich, że to będzie inna KRS i będą obowiązywały inne zasady: transparentność i merytoryczne uzasadnienia. Przewodniczący Dariusz Zawistowski zapowiada przejrzyste procedury i przedłużenie możliwości orzekania sędziom, którzy osiągnęli wiek upoważniający do stanu spoczynku.

Nowy przewodniczący Krajowej Rady Sądownictwa sędzia SN Dariusz Zawistowski zapowiedział, że w poniedziałek, 15 czerwca, odbędzie się posiedzenie Rady. Posiedzenie wybierze komisje Rady, a zwłaszcza – komisję budżetową. Jest to konieczne z uwagi na terminy potrzebne do ustalenia budżetów sądów i Rady. Rada zajmie się także wnioskami sędziów o przedłużenie możliwości orzekania. Jest ich kilkadziesiąt i z punktu widzenia funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości są ważne.

Sędzia Zawistowski dostrzegł pilną potrzebę nie tylko powrotu Rady do Europejskiej Sieci Rad Sądowniczych, ale także – konieczność odbudowy samorządu sędziowskiego, który teraz praktycznie nie istnieje. W wyniku zmian ustawowych wprowadzonych w ostatnich latach rola samorządu została ograniczona. Przykładem jest Sąd Najwyższy.

Uzdrowić samorząd i przedłużyć orzekanie

- Od chwili wyboru prezes Małgorzaty Manowskiej na pierwszego Prezesa SN przez kilka lat nie było zwoływane Zgromadzenie Ogólne Sędziów, które jest najważniejszym organem tego sądu, reprezentującym wszystkich sędziów – powiedział przewodniczący Zawistowski. – Chcemy podjąć prace, które umożliwią zmiany legislacyjne. Nowo powołana komisja Rady powinna zająć się nawiązaniem dialogu nie tylko ze środowiskami sędziowskimi, ale także o zasięgnięcie stanowisk innych stowarzyszeń prawniczych i organizacji, a także – społeczeństwem obywatelskim.

Sędzia Zawistowski zaznaczył też, że Rada już w poniedziałek zajmie się wnioskami sędziów sądów okręgowych i apelacyjnych o przedłużenie możliwości orzekania. Są to osoby z wieloletnim doświadczeniem.

 – Trzeba wszystkim tym osobom umożliwić dalsze orzekanie, bo w tej sytuacji kryzysowej jest to szczególnie istotne, dla samych sędziów i dla obywateli. Wszystkim powinno zależeć, aby ci sędziowie mieli możliwość dalszego orzekania  – dodał przewodniczący Rady.

Sprecyzowanie kryteriów awansów

Na pytanie Prawo.pl, czy KRS będzie uwzględniać dotychczasowe orzecznictwo Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego, która do tej pory zajmowała się odwołaniami sędziów, przewodniczący Zawistowski stwierdził, że to jest wzorzec, do którego można by się odwoływać.

- Musimy uwzględnić zapisy ustawy i chcemy wprowadzić do Regulaminu Rady obiektywne kryteria oceny kandydatów, aby było dla wszystkich jasne – i dla kandydujących, i dla członków Rady, jakie kryteria powinny być brane pod uwagę. Niektóre są oczywiste, np. doświadczenie zawodowe, wyniki w pracy, opinie o tych kandydatach przedstawiane przez samorządy. Chcemy wrócić do procedury, w której wszyscy kandydaci są opiniowani przez zgromadzenia sędziowskie. Dlatego, że środowisko sędziowskie zna kandydatów na awanse. Będziemy się starali, aby to był jeden z koniecznych elementów procedury nominacyjnej. A przepisy zwracają na to uwagę. Ocena kandydatów powinna być maksymalnie obiektywna i czytelna. Zwłaszcza w momencie przedstawiana wniosków prezydentowi. Jeśli konkurs wygrał kandydat merytorycznie spełniający wszystkie kryteria i uznany za najlepszego kandydata, to jest też gwarancja dla obywateli, że dobry sędzia zajmuje określone stanowisko. I dla prezydenta, który będzie zastanawiać się, czy dokonać aktu powołania. Przy czytelnej procedurze mniej będzie wątpliwości co do kandydatów wskazanych przez kRS  – dodał Dariusz Zawistowski.

Członkowie Rady nie będą awansować

Sędzia Bartłomiej Starosta, członek KRS, wskazał, że celem Rady jest wyłanianie kandydatów w uczciwych konkursach. – Sami zadeklarowaliśmy, że nie będziemy awansować w czasie sprawowania mandatów w KRS ani też nikt z nas nie będzie w tym czasie prezesem sądu, ani wiceprezesem. To jest ważny sygnał dla wszystkich, że to będzie inna Krajowa Rada Sądownictwa i będą obowiązywały inne zasady: transparentność i merytoryczne uzasadnienia. Poprzednio uchwały KRS były wielokrotnie uchylane w tych samych sprawach. Konkursy na stanowiska sędziowskie trwają od 2018 roku i czterokrotnie uchylano uchwały KRS, dlatego że niekiedy wygrywali kandydaci wyłonieni wbrew logice – z niższym stażem niż inni, niestabilne orzecznictwo - wskazał. 

Nie działa II instancja dyscyplinarna

- Do zadań Rady należy analiza orzeczeń, które zapadają w sądach dyscyplinarnych pod kątem możliwości ich zaskarżenia. Problem jest taki, że Izba Odpowiedzialności Zawodowej Sądu Najwyższego, która jest drugą instancją dla sądów powszechnych jest sparaliżowana i nie działa – przyznał sędzia Zawistowski.

- My nie możemy zmienić ani przepisów, ani sposobu funkcjonowania Izby Odpowiedzialności Zawodowej SN, możemy zająć stanowisko. Ale czy to wpłynie na sposób działania Izby, to jest osobna kwestia. Z punktu widzenia wątpliwości co do rzeczników dyscyplinarnych sędziów sądów powszechnych – sytuacja naturalnie się wyjaśni, gdyż kadencja Piotra Schaba się skończyła, a kadencja zastępców rzecznika kończy się w przyszłym tygodniu. Jeśli kadencja się skończy, to problem powinien być rozwiązany. Chociaż można się obawiać, że ci rzecznicy będą uważać, że ich następcy nie zostali prawidłowo powołani – wskazał sędzia Zawistowski.

Rada stwierdziła w uchwale podjętej na pierwszym posiedzeniu, że skuteczne jest dokonane przez ministra sprawiedliwości odwołanie sędziego Piotra Schaba z funkcji rzecznika dyscyplinarnego sędziów sądów powszechnych oraz sędziów Przemysława Radzika i Michała Lasoty z funkcji zastępców rzecznika dyscyplinarnego sędziów sądów powszechnych – z dniem odwołania. Funkcję rzecznika dyscyplinarnego od dnia 15 września 2025 r. pełni skutecznie sędzia Joanna Raczkowska, a funkcję zastępców tego organu sędziowie: Tomasz Ładny – od dnia 16 lipca 2025 r. i Grzegorz Kasicki – od dnia 18 września 2025 r.