W Polsce mamy ponad 380 tys. dróg gminnych i powiatowych. Koszt ich modernizacji przekracza możliwości finansowe samorządów, dlatego chętnie korzystają z rządowego dofinansowania. Najwyższa Izba Kontroli sprawdziła jak wydawane są te pieniądze i nie ma większych zastrzeżeń: stan dróg powoli się poprawia, a inwestycje prowadzone są prawidłowo.

Nietrafne stanowisko RIO w Kielcach w zakresie finansowania OSP wzbudziło niepokój w gminach. Stanowiska tego nie należy uwzględniać w praktyce finansowania OSP przez gminy i nie dotyczy ono wszystkich gmin w Polsce. Artykuł 10 ustawy o ochotniczych strażach nie wyczerpuje zakresu i sposobów finansowania ochotniczej straży pożarnej przez gminy – uważa dr Dariusz P. Kała, z Kancelarii Prawnej „LexKała”.

Firmy, które płacą podatek od nieruchomości, popełniają podstawowy błąd. Do bieżących deklaracji przepisują wartości z ubiegłych lat. Nie uwzględniają jednak w ogóle najnowszego orzecznictwa, które pozwala obniżyć kwotę należnych wpłat. Koniec stycznia to ostatni dzwonek na sprawdzenie rozliczeń. Do końca miesiąca trzeba złożyć deklarację podatkową, która przesądzi o wymiarze podatku na cały rok.

Nawet kilkadziesiąt tysięcy złotych są gotowe wydać małe gminy na loterie podatkowe, aby przekonać obywateli do zapłaty podatku PIT we właściwym urzędzie skarbowym. Duże miasta wydają jeszcze więcej i kuszą innymi atrakcjami. Ale część samorządów wycofuje się z loterii z powodu oszczędności i tego, że nie widzą sensu w inwestowaniu w pozyskanie podatku, który rząd im uszczupla.

Z jednej strony ustawa o dochodach jednostek samorządu terytorialnego stwierdza, że odsetki są dochodem gminy. Z drugiej strony, przepisy innych ustaw już tak precyzyjne nie są, a nawet stanowią przeciwnie. Brak czytelnych przepisów prawnych, pomimo najlepszych chęci samorządowców, może skutkować dla nich zarzutami o naruszenie dyscypliny finansów publicznych.

Dotacje oświatowe dla niesamorządowych placówek oświatowych mają charakter świadczenia okresowego w ramach istnienia zobowiązania ciągłego jednostki samorządu terytorialnego. A to ma z kolei wpływ na termin przedawnienia roszczeń o zapłatę dotacji. Część spraw toczących się przed sądami powinno zostać szybko zakończonych oddaleniem powództw, właśnie ze względu na trzyletni termin przedawnienia.

W grudniu samorządy miały zaoszczędzić 10 proc. energii elektrycznej. Związek Gmin Wiejskich RP jest przekonany, że wielu gminom, szczególnie małym, nie udało się osiągnąć takich oszczędności. Bo w rzeczywistości musiały poszukać oszczędności nawet trzykrotnie większych. Od stycznia samorządy muszą wdrożyć kolejne działania oszczędnościowe.

Ustawa o maksymalnych cenach energii zabezpiecza samorządy przed wysokimi cenami energii w ramach sprzedaży rezerwowej, bo mechanizm ceny maksymalnej obejmuje też taką sprzedaż - wyjaśnia Ministerstwo Klimatu i Środowiska. Oznacza to, że niezależnie od cennika stosowanego przez sprzedawcę rezerwowego, cena za energię dla samorządów, które znajdą się w tzw. sprzedaży rezerwowej, nie przekroczy 785 zł/MWh.

Ministerstwo Finansów opublikowało wyjaśnienia dotyczące klasyfikowania wypłaty rekompensat i dodatków związanych ze wzrostem cen energii: rekompensaty dla przedsiębiorstw energetycznych, dodatków dla podmiotów wrażliwych i gospodarstw domowych oraz paliwa stałego w ramach zakupu preferencyjnego.

Większość przypisanych Polsce środków z Funduszy Sprawiedliwej Transformacji (FST) - 2,4 mld euro - trafi na Śląsk i do zachodniej Małopolski. - Środki z funduszu będą wspierać w szczególności dywersyfikację lokalnej gospodarki dzięki inwestycjom w małe i średnie przedsiębiorstwa (MŚP) w sektorach energii ze źródeł odnawialnych i czystej mobilności oraz w innych zielonych sektorach - poinformowała KE.

Sprzedaż węgla kamiennego przez gminę w ramach zakupu preferencyjnego na rzecz gospodarstw domowych nie tylko nie wymaga stosowania kas rejestrujących przez gminy, ale też uprawnia gminę do pełnego odliczenia VAT. Stanowi bowiem wykonywanie czynności opodatkowanych VAT w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Nie ma też konieczności stosowania odliczenia proporcjonalnego tzw. prewspółczynnika VAT.

Do Rzecznika Praw Obywatelskich wpłynęła skarga na władze gminy Bojanowo dotycząca obowiązku oświetlenia ulic na terenie gminy. Obywatelka w swojej skardze stwierdziła, że "wyłączanie oświetlenia" zagraża bezpieczeństwu publicznemu. Rzecznik poprosił burmistrza Bojanowa o wyjaśnienia. Ale ten sam problem jest w wielu miejscowościach.

Pieniądze dla szpitali w formie dotacji celowych mają być przyznawane na drodze konkursu. Z obecnego brzmienia projektowanych przepisów nie wynika jednak jasno, czy będą mogły z nich skorzystać szpitale powiatowe, czy wyłącznie wojewódzkie. Wykluczone z konkursu byłyby szpitale samorządowe funkcjonujące w formie spółek. Zastrzeżenie budzi też niska kwota: 405 mln zł wyłącznie na 2023 rok.

Mimo postulatów samorządowców, preferencyjne ceny energii elektrycznej i gazu nie obejmują basenów prowadzonych przez samorządy lub ich spółki. Gminy apelują więc do premiera o przygotowanie odpowiednich rozwiązań taryfowych. Na razie ograniczają godziny funkcjonowania obiektów, obniżają temperaturę wody, a nawet decydują się na czasowe zamknięcie.

Po podpisie Andrzeja Dudy wiadomo już, jaki będzie ostateczny kształt ustawy zamrażającej ceny prądu na przyszły rok. Małe firmy, samorządy i inni uprawnieni odbiorcy będą musieli złożyć do końca listopada specjalne oświadczenia, by skorzystać z tych preferencji. Pojawi się podatek od zysków wytwórców energii, zwany "odpisem na Fundusz".

Czy samo posiadanie gruntów przez przedsiębiorcę skutkuje uznaniem ich za związane z prowadzeniem działalności gospodarczej? Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, niesłuszne jest decydowanie o powiązaniu gruntów z prowadzeniem działalności wyłącznie na podstawie ich sklasyfikowania w ewidencji gruntów i budynków, czy też z powodu posiadania ich przez osobę prowadzącą działalność gospodarczą.

Prawie 60 proc. samorządowców źle ocenia jakość prawa i jego wpływ na funkcjonowanie jednostek samorządu terytorialnego. Dobrze - zaledwie 5 procent. Zdecydowana większość twierdzi, że ma trudności we wdrażaniu zmian prawnych w urzędach. Takie wnioski płyną z pierwszej edycji badania przygotowanego przez Wolters Kluwer Polska „LEXOMETR prawno-samorządowy 2022. Jednostki samorządu terytorialnego w dobie kryzysów”.

785 złotych/MWh ma wynosić maksymalna cena energii dla samorządów i podmiotów wrażliwych także m.in.: szkół, szpitali, domów pomocy społecznej. Podobne rozwiązanie będzie dotyczyć małych i średnich przedsiębiorców. Maksymalna cena ma obowiązywać od 1 grudnia 2022 do końca przyszłego roku.

Sejm skierował w piątek do dalszych prac w Komisji Finansów Publicznych projekt ustawy budżetowej na rok 2023. Zgodnie z projektem wydatki przyszłorocznego budżetu osiągną rekordową wysokość 669 mld zł, a dochody 604,4 mld zł. Będzie to efektem znacznie wyższych niż dotychczas wpływów z podatków. Rząd przewiduje na 2023 rok niemal 10-procentową inflację.

W przypadku gdy opłata za ogrzewanie lokalu mieszkalnego jest ustalana w sposób odzwierciedlający zużycie energii cieplnej, to jej dostawy są świadczeniem odrębnym od usługi najmu i nie korzystają ze zwolnienia z VAT. Tak twierdzą organy skarbowe. Eksperci zauważają, że ważne są zapisy w umowie najmu dotyczące rozliczeń kosztów ciepła.